ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG, TIỀM NĂN
QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI
Luận án tiến sĩ của Đỗ Văn Hải, được thực hiện tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, tập trung vào việc đánh giá chất lượng và tiềm năng đất nông nghiệp nhằm phục vụ cho hoạt động trồng cây dược liệu tại tỉnh Lào Cai. Đề tài khẳng định vai trò cấp thiết của đất đai như một tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá và là tư liệu sản xuất đặc biệt.
Nghiên cứu áp dụng phương pháp tích hợp AHP và GIS, kết hợp với khung phân tích của FAO, để xác định các vùng đất phù hợp cho việc trồng cây dược liệu. Phạm vi không gian của đề tài là tỉnh Lào Cai, tập trung vào hai tiểu vùng sinh thái đang phát triển cây dược liệu, với thời gian nghiên cứu từ năm 2020. Quy trình nghiên cứu bao gồm việc xác định cây dược liệu mục tiêu, thu thập mẫu đất thực địa và phân tích 11 chỉ tiêu lý hóa của đất, chỉnh sửa bản đồ thổ nhưỡng, và xây dựng bản đồ chuyên đề cùng các đơn vị đất đai (LMU) thông qua phần mềm GIS.
Tỉnh Lào Cai được đánh giá có lợi thế về vị trí địa lý chiến lược, nằm trong hành lang kinh tế quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương và phát triển. Trong giai đoạn 2018-2022, tỉnh này đã trồng 8 loại cây dược liệu thuộc danh mục 10 cây ưu tiên phát triển của Bộ Y tế, với số liệu về diện tích canh tác cho cây hàng năm và lâu năm như Actiso, Đương Quy, Xuyên Khung, Cát Cánh, Chùa Dù, Sa Nhân, Chè Dây, Hoa Hồi và Tam Thất được tổng hợp chi tiết.
Luận án đã tiến hành đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của 7 loại cây dược liệu chính tại tỉnh Lào Cai, trong đó Cát Cánh và Xuyên Khung được ghi nhận có hiệu quả nổi bật. Dựa trên kết quả đánh giá này cùng với phân tích SWOT, các cây dược liệu tiềm năng đã được lựa chọn. Tổng diện tích đất nông nghiệp nghiên cứu là 367.938 ha, bao gồm 15 loại đất thuộc 5 nhóm chính, trong đó nhóm đất đỏ vàng chiếm diện tích lớn nhất (223.258,60 ha). Có 735 đơn vị đất đai được xây dựng bằng cách chồng ghép 8 lớp bản đồ chuyên đề về điều kiện tự nhiên.
Phân tích trọng số các tiêu chí điều kiện tự nhiên bằng phương pháp AHP cho 4 loại cây dược liệu chính (Cát Cánh, Đương Quy, Actiso, Xuyên Khung) chỉ ra rằng "Loại đất" là tiêu chí có ảnh hưởng lớn nhất đến sự thích hợp của cây dược liệu, trong khi "Lượng mưa" có ảnh hưởng thấp nhất. Kết quả đánh giá mức độ thích hợp đất đai trên GIS phân loại đất thành các mức: thích hợp cao S1(0), thích hợp S1(1), thích hợp ở mức trung bình S2, thích hợp ở mức độ thấp S3 và không phù hợp N, với diện tích phân bổ cụ thể cho từng mức. Từ các kết quả này, luận án đề xuất các giải pháp sử dụng đất và định hướng phát triển cây dược liệu tại Lào Cai, bao gồm việc tập trung khai thác các vùng đất có mức độ thích hợp S1(1) cho các cây như Đương Quy (12.024 ha) và Actiso (31.120 ha).
1.1. Cơ sở lý luận về đánh giá chất lượng, tiềm năng đất nông nghiệp cho trồng cây dược liệu
3.5.1. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp trồng cây dược liệu
3.5.2. Đề xuất sử dụng đất nông nghiệp phát triển cây dược liệu tại tỉnh Lào Cai