NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU TƯƠNG QUAN TỚI SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE TẠI 7 TỈNH VEN BIỂN NAM BỘ VÀ HIỆU QUẢ DIỆT BỌ GẬY MUỖI AEDES CỦA ABATE 1SG
Y học
Luận án "Nghiên cứu đặc điểm khí hậu tương quan tới sốt xuất huyết Dengue tại 7 tỉnh ven biển Nam Bộ và hiệu quả diệt bọ gậy muỗi Aedes của ABATE 1SG" được hoàn thành tại Học viện Quân y vào năm 2019. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến hệ sinh thái và các hậu quả liên quan, đặc biệt là mối tương quan giữa đặc điểm khí hậu và bệnh sốt xuất huyết Dengue (SXH Dengue), cùng với hiệu quả của hóa chất diệt bọ gậy ABATE 1SG.
Về đặc điểm khí hậu tại khu vực ven biển Nam Bộ giai đoạn 2003-2013, vùng này mang tính nhiệt đới, nóng ẩm, chịu ảnh hưởng của gió mùa với hai mùa chính là mùa mưa và mùa nắng. Lượng mưa trung bình hàng năm dao động từ 1.400 - 2.200 mm. Nhiệt độ trung bình trong 11 năm là 26-27°C, với biến thiên trung bình 3-3,5°C và diễn biến theo chu kỳ mùa, năm rõ ràng. Độ ẩm cả năm đều trên 70%, hầu hết trên 75% trong suốt 11 năm. Các yếu tố khí hậu này diễn biến theo chu kỳ tháng, năm rõ rệt và chưa thấy có sự thay đổi rõ ràng về nhiệt độ.
Phân tích mối tương quan giữa khí hậu và SXH Dengue cho thấy có mối tương quan rõ rệt giữa lượng mưa trung bình hàng tháng và số ca mắc SXH Dengue (Pearson’s r = 0,644) trong giai đoạn 2003-2013, với các đỉnh lượng mưa tương ứng với đỉnh số ca mắc. Ngược lại, vào các tháng nhiệt độ tăng cao thì số ca mắc giảm. Các tháng mùa mưa với lượng mưa từ 200 mm trở lên thường đi kèm với sự gia tăng chỉ số mật độ muỗi (CSMĐM), với tháng 7 có nguy cơ dễ xảy ra dịch cao nhất (CSMĐM = 0,69). Nghiên cứu cũng chỉ ra mối tương quan trung bình giữa lượng mưa với chỉ số Breteau (BI) và chỉ số nhà có bọ gậy (HI). Có mối tương quan mạnh giữa nhiệt độ trung bình giai đoạn 2011-2013 với các chỉ số côn trùng, đặc biệt là mối tương quan trung bình với HI và BI (0,3 < Pearson’s r < 0,7). Độ ẩm trung bình cũng có mối tương quan khá cao với các chỉ số côn trùng, đặc biệt là BI và HI, với các tháng độ ẩm trung bình trên 80% thường thấy sự gia tăng của CSMĐM và BI.
Đánh giá hiệu quả diệt bọ gậy muỗi Aedes của ABATE 1SG cho thấy kết quả khả quan. Trong nhóm can thiệp (n=348), hiệu quả diệt bọ gậy đạt 100% ngay sau 24 giờ, duy trì 100% sau 1 tháng và vẫn đạt 98,68% sau 3 tháng. Các chỉ số nhà có bọ gậy (HI) và chỉ số Breteau (BI) trong nhóm can thiệp giảm đáng kể và có sự khác biệt rõ rệt so với nhóm chứng sau can thiệp (p<0,0001 và p<0,05), cho thấy ý nghĩa thống kê về hiệu quả của ABATE 1SG.