Luận án Chuyển dịch cơ cấu lao động tại Việt Nam: Các yếu tố tác động và vai trò đối với tăng trưởng kinh tế

Tên luận án:

Chuyển dịch cơ cấu lao động tại Việt Nam: Các yếu tố tác động và vai trò đối với tăng trưởng kinh tế

Ngành:

Kinh tế học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung nghiên cứu hai vấn đề cốt lõi của kinh tế học: tác động của chuyển dịch cơ cấu lao động (CDCCLĐ) đến tăng trưởng kinh tế và các yếu tố ảnh hưởng đến CDCCLĐ tại Việt Nam trong giai đoạn 1995-2014. Bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cách mạng khoa học công nghệ đã tạo ra những thay đổi sâu rộng, thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu ngành và lao động, vốn không diễn ra tự động mà chịu tác động của nhiều yếu tố.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là phân tích các yếu tố này và vai trò của CDCCLĐ đối với tăng trưởng kinh tế, từ đó đề xuất các khuyến nghị chính sách đồng bộ. Luận án sử dụng đa dạng các phương pháp nghiên cứu định lượng hiện đại và truyền thống, bao gồm chỉ số Lilien mở rộng để đo lường CDCCLĐ nội ngành và giữa các ngành, phương pháp phân tích chuyển dịch tỷ trọng (SSA), hạch toán tăng trưởng theo công cụ phân tách Shapley, cùng các mô hình kinh tế lượng như mô hình số liệu mảng đa bậc và mô hình số liệu mảng không gian. Nguồn dữ liệu chủ yếu là thứ cấp từ Tổng cục Thống kê và điều tra doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu cho thấy CDCCLĐ tại Việt Nam diễn ra mạnh mẽ, có đóng góp tích cực và đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, mặc dù mức độ đóng góp khác nhau tùy theo ngành, địa phương và thời gian. Ngành Công nghiệp chế biến, chế tạo (CNCBCT) thể hiện sự năng động và đóng góp tích cực nhất. Các yếu tố như vốn, lao động, và đào tạo lao động có tương quan thuận chiều với sản lượng và CDCCLĐ nội ngành. Đáng chú ý, đào tạo lao động được xác định là yếu tố mới, đặc trưng của từng địa phương, có ảnh hưởng tích cực. Mức khác biệt thu nhập tác động theo hình chữ U ngược. Các phân tích không gian cũng chỉ ra tác động lan tỏa của các cú sốc ngẫu nhiên, mức độ chuyển dịch và đào tạo lao động giữa các địa phương.

Luận án đã đưa ra những đóng góp mới về mặt lý luận và thực nghiệm, đặc biệt là việc nghiên cứu đồng thời hai khía cạnh chính của CDCCLĐ, sử dụng các mô hình định lượng tiên tiến và đưa thêm các yếu tố đặc trưng của Việt Nam vào phân tích. Từ đó, các khuyến nghị chính sách được đưa ra nhằm thúc đẩy CDCCLĐ theo hướng hiệu quả, góp phần tối ưu hóa tăng trưởng kinh tế.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Những phát hiện mới của luận án
  • 6. Bố cục của luận án

• Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

  • 1.1 Một số khái niệm
    • 1.1.1 Cơ cấu lao động
    • 1.1.2 Chuyển dịch cơ cấu lao động
  • 1.2 Tổng quan nghiên cứu
    • 1.2.1 Tổng quan nghiên cứu về vai trò của chuyển dịch cơ cấu lao động đối với tăng trưởng kinh tế
    • 1.2.2 Tổng quan nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu lao động

• Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1 Đo lường chuyển dịch cơ cấu lao động
  • 2.2 Phương pháp phân tích chuyển dịch tỷ trọng
  • 2.3 Phương pháp hạch toán tăng trưởng
  • 2.4 Một số mô hình kinh tế lượng
    • 2.4.1 Mô hình số liệu mảng
    • 2.4.2 Mô hình số liệu mảng đa bậc
    • 2.4.3 Mô hình số liệu mảng không gian

• Chương 3: THỰC TRẠNG VỀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU LAO ĐỘNG TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1995-2014

  • 3.1 Bối cảnh quốc tế
  • 3.2 Thực trạng tăng trưởng và phát triển kinh tế Việt Nam
  • 3.3 Một số chính sách có liên quan đến chuyển dịch cơ cấu lao động
    • 3.3.1 Nhóm chính sách định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động
    • 3.3.2 Nhóm chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện cho chuyển dịch cơ cấu lao động
  • 3.4 Thực trạng về chuyển dịch cơ cấu lao động tại Việt Nam
    • 3.4.1 Cơ cấu lao động và năng suất lao động theo ngành của Việt Nam
    • 3.4.2 Chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành và các yếu tố đầu vào ảnh hưởng đến sản lượng
    • 3.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến CDCCLĐ nội ngành
    • 3.4.4 Chuyển dịch cơ cấu lao động giữa các ngành

• Chương 4: CÁC MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU LAO ĐỘNG VÀ TĂNG TRƯỞNG TẠI VIỆT NAM

  • 4.1 Các mô hình đánh giá tác động của chuyển dịch cơ cấu lao động lên tăng trưởng kinh tế Việt Nam
    • 4.1.1 Mô hình hồi qui theo số liệu mảng đa bậc
    • 4.1.2 Mô hình phân tích chuyển dịch tỷ trọng
    • 4.1.3 Mô hình hạch toán tăng trưởng
  • 4.2 Mô hình đánh giá tác động của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành tại Việt Nam
    • 4.2.1 Mô hình hồi qui số liệu mảng đa bậc đánh giá tác động của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động nội ngành
    • 4.2.2 Mô hình hồi qui số liệu mảng đa bậc đánh giá tác động của các yếu tố đến CDCCLĐ nội ngành của ngành CNCBCT
  • 4.3 Mô hình hồi qui số liệu mảng không gian đánh giá tác động của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động giữa các ngành

• Chương 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 5.1 Kết luận
  • 5.2 Đề xuất các khuyến nghị về chính sách
    • 5.2.1 Định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động
    • 5.2.2 Một số khuyến nghị về chính sách
  • 5.3 Một số hạn chế
  • 5.4 Đề xuất một số hướng nghiên cứu mở rộng