Luận án Các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại khu vực miện núi tỉnh Khánh Hòa

Tên luận án:

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÌNH TRẠNG NGHÈO CỦA HỘ ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI KHU VỰC MIỀN NÚI TỈNH KHÁNH HÒA

Ngành:

QUẢN LÝ KINH TẾ

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề nghèo đói, một hiện tượng kinh tế - xã hội toàn cầu, được Việt Nam đặc biệt quan tâm trong bối cảnh tốc độ giảm nghèo không đồng đều và tỷ lệ nghèo còn cao ở các vùng dân tộc thiểu số. Đặc biệt, tại tỉnh Khánh Hòa, dù là một tỉnh "khá" nhưng hai huyện miền núi Khánh Sơn và Khánh Vĩnh có tỷ lệ hộ nghèo rất cao (47,43% và 45,90% năm 2021), chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, tạo thách thức lớn cho mục tiêu phát triển của tỉnh.

Mục đích nghiên cứu của luận án là xác định và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại khu vực miền núi tỉnh Khánh Hòa. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện tình trạng nghèo một cách bền vững, nâng cao thu nhập và điều kiện xã hội cơ bản cho đối tượng này, góp phần đạt được các mục tiêu phát triển của tỉnh.

Về phương pháp, luận án tiếp cận nghiên cứu nghèo theo hai chiều: khách quan (đo lường bằng các tiêu chí cụ thể) và chủ quan (cảm nhận của người nghèo). Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng, sử dụng mô hình cấu trúc tuyến tính SEM và hồi quy logit (Binary logistic) để phân tích dữ liệu khảo sát từ 600 hộ nghèo dân tộc thiểu số tại Khánh Sơn và Khánh Vĩnh, cùng với phỏng vấn chuyên gia và cán bộ quản lý.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra ba nhóm nguyên nhân chính tác động đến tình trạng nghèo: (1) Điều kiện tự nhiên, hạ tầng kinh tế - xã hội địa phương (β=0,345); (2) Yếu tố thuộc về hộ gia đình, trong đó điều kiện sống (β=0,443) và ý chí vươn lên thoát nghèo (β=0,400) có ảnh hưởng mạnh nhất; (3) Hạn chế trong tiếp cận chính sách của Nhà nước. Đáng chú ý, yếu tố chất lượng giáo dục tại địa phương không có ý nghĩa thống kê đáng kể (p>10%) đối với nghèo đa chiều trong mô hình SEM.

Luận án đóng góp mới về mặt học thuật bằng cách đề xuất khung nghiên cứu kết hợp đo lường nghèo chủ quan và khách quan, mang lại cái nhìn đa chiều và chuẩn xác hơn. Đồng thời, luận án đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện, bao gồm tăng cường hỗ trợ phát triển kinh tế, cải thiện tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, nâng cao nhận thức và ý chí vươn lên của đồng bào, cũng như hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về giảm nghèo.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

  • 1.1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH VỀ NGHÈO VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI NGHÈO
  • 1.2. ĐÁNH GIÁ KHÁI QUÁT CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ TỔNG QUAN

• Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI TÌNH TRẠNG NGHÈO CỦA HỘ ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ

  • 2.1. KHÁI QUÁT VỀ NGHÈO CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ
    • 2.1.1. Một số khái niệm về nghèo và nghèo của đồng bào dân tộc thiểu số
    • 2.1.2. Phương pháp tiếp cận nghèo
      • 2.1.2.1. Nghèo khách quan
      • 2.1.2.2. Nghèo chủ quan
  • 2.2. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÌNH TRẠNG NGHÈO CỦA HỘ ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ
    • 2.2.1. Nhóm các yếu tố nhân khẩu học và điều kiện sống của hộ gia đình
    • 2.2.2. Điều kiện tự nhiên và hạ tầng xã hội của hộ đồng bào DTTS
    • 2.2.3. Ý chí vươn lên thoát nghèo của đồng bào DTTS
    • 2.2.4. Chất lượng giáo dục tại khu vực hộ đồng bào DTTS
    • 2.2.5. Chính sách của Nhà nước đối với hộ nghèo của hộ đồng bào DTTS

• Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
    • 3.1.1. Cách tiếp cận nghiên cứu
    • 3.1.2. Phương pháp nghiên cứu
    • 3.1.3. Nguồn dữ liệu nghiên cứu và phương pháp thu thập dữ liệu
      • 3.1.3.1. Nguồn dữ liệu thứ cấp
      • 3.1.3.2. Nguồn dữ liệu sơ cấp
    • 3.1.4. Phương pháp chọn mẫu, quy mô mẫu
  • 3.2. CÁC MÔ HÌNH ĐÁNH GIÁ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NGHÈO CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ VÙNG MIỀN NÚI TỈNH KHÁNH HOÀ
    • 3.2.1. Mô hình thứ nhất
    • 3.2.2. Mô hình thứ hai

• Chương 4: THỰC TRẠNG NGHÈO VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NGHÈO CỦA HỘ ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI KHU VỰC MIỀN NÚI TỈNH KHÁNH HÒA

  • 4.1. KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH KINH TẾ XÃ HỘI, THỰC TRẠNG NGHÈO VÀ THỰC HIỆN CÁC CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO Ở TỈNH KHÁNH HÒA
  • 4.2. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NGHÈO CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TỈNH KHÁNH HÒA TỪ KẾT QUẢ KHẢO SÁT
    • 4.2.1. Đánh giá của cán bộ quản lý địa phương và chuyên gia về nguyên nhân dẫn đến nghèo của hộ gia đình đồng bào dân tộc thiểu số khu vực miền núi của Tỉnh
    • 4.2.2. Kết quả đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo từ phân tích các mô hình định lượng
      • 4.2.2.1. Kiểm định độ tin cậy thang đo
      • 4.2.2.2. Kết quả phân tích mô hình xác định những yếu tố ảnh hưởng đến xác suất rơi vào tình trạng nghèo của hộ đồng bào dân tộc thiểu số
      • 4.2.2.3. Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu bằng CFA
    • 4.2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ TÌNH TRẠNG NGHÈO VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NGHÈO CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC MIỀN NÚI TỈNH KHÁNH HOÀ
      • 4.3.1. Đánh giá chung về tình trạng nghèo của đồng bào dân tộc thiểu số khu vực miền núi tỉnh Khánh Hoà
      • 4.3.2. Nguyên nhân tình trạng nghèo của đồng bào dân tộc thiểu số khu vực miền núi tỉnh Khánh Hoà
        • 4.3.2.1. Nguyên nhân từ điều kiện tự nhiên, hạ tầng kinh tế, xã hội của địa phương
        • 4.3.2.2. Nguyên nhân thuộc về hộ gia đình
        • 4.3.2.3. Nguyên nhân thuộc về quản lý nhà nước

• Chương 5: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO ĐỐI VỚI CÁC HỘ ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI KHU VỰC MIỀN NÚI TỈNH KHÁNH HÒA

  • 5.1. BỐI CẢNH MỚI ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÌNH TRẠNG NGHÈO CỦA CÁC HỘ ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI CÁC KHU VỰC MIỀN NÚI TỈNH KHÁNH HOÀ
    • 5.1.1. Bối cảnh quốc tế
    • 5.1.2. Bối cảnh trong nước và trong tỉnh
  • 5.2. QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU GIẢM NGHÈO ĐỐI VỚI CÁC HỘ ĐÒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI KHU VỰC MIỀN NÚI TỈNH KHÁNH HÒA
    • 5.2.1. Quan điểm định hướng và mục tiêu của Chính phủ về công tác giảm nghèo đối với vùng dân tộc thiểu số
    • 5.2.2. Mục tiêu của chính quyền của tỉnh Khánh Hòa về công tác giảm nghèo
      • 5.2.2.1. Mục tiêu chung
      • 5.2.2.2. Mục tiêu cụ thể
      • 5.2.2.3. Các nhiệm vụ, chỉ tiêu chủ yếu
      • 5.2.2.4. Các chỉ tiêu giải quyết mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản
    • 5.2.3. Nhiệm vụ trong công tác giảm nghèo tại khu vực Miền núi tỉnh Khánh Hòa
      • 5.2.3.1. Nhiệm vụ trọng tâm
      • 5.2.3.2. Một số nhiệm vụ cụ thể
  • 5.3. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ NHẰM GIẢM NGHÈO ĐỐI VỚI CÁC HỘ ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC MIỀN NÚI TỈNH KHÁNH HÒA
    • 5.3.1. Tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế và tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn Tỉnh
    • 5.3.2. Tiếp tục xây dựng các chương trình tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức của đồng bào dân tộc thiểu số để thay đổi các phong tục lạc hậu, cản trở các hoạt động phát triển kinh tế, giảm nghèo, thoát nghèo của cộng đồng
    • 5.3.3. Tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với lĩnh vực giảm nghèo
    • 5.3.4. Kiến nghị với Chính phủ và Quốc hội

• KẾT LUẬN