CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CẤU TRÚC NỢ CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
Tài chính – Ngân hàng
Luận án "Các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc nợ công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam" do Ngô Văn Toàn thực hiện, tập trung vào việc nghiên cứu cấu trúc kỳ hạn nợ (CTKHN) của các công ty niêm yết trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển và thị trường vốn còn chưa hiệu quả. Mục tiêu tổng quát của luận án là đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến CTKHN, đồng thời phân tích vai trò điều tiết của chất lượng thể chế, phát triển tài chính và nguồn tài trợ dài hạn của nền kinh tế đối với ảnh hưởng của tỷ số nợ đến CTKHN, từ đó đưa ra các hàm ý chính sách phù hợp.
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ các công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (HNX và HOSE) trong giai đoạn 2007–2020. Hai mô hình thực nghiệm được phát triển: Mô hình 1 đánh giá tác động trực tiếp của các yếu tố (đặc điểm công ty, kinh tế vĩ mô, chất lượng thể chế) lên CTKHN và tốc độ điều chỉnh của nó. Mô hình 2 kiểm định vai trò điều tiết của chất lượng thể chế, phát triển tài chính và nguồn tài trợ dài hạn đối với mối quan hệ giữa tỷ số nợ và CTKHN. Công cụ ước lượng GMM hệ thống được áp dụng để xử lý các vấn đề nội sinh.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhiều yếu tố có tác động đáng kể đến CTKHN. Các yếu tố như kỳ hạn tài sản, quy mô công ty, cơ hội tăng trưởng, tài sản thanh khoản, ảnh hưởng thuế và phát triển tài chính có tác động cùng chiều. Ngược lại, chất lượng tài sản công ty và tăng trưởng kinh tế có tác động ngược chiều. Tốc độ điều chỉnh CTKHN của các công ty Việt Nam được xác định là khá chậm, dao động từ 35,5% đến 38,3%. Đặc biệt, phát triển thị trường tài chính có lợi cho CTKHN ở khía cạnh khả năng tiếp cận và hiệu quả, trong khi phát triển định chế tài chính lại gây bất lợi ở khía cạnh độ sâu và khả năng tiếp cận. Vai trò điều tiết của phát triển tài chính làm tăng ảnh hưởng của tỷ số nợ đến CTKHN, nhưng độ sâu của thị trường tài chính có thể làm giảm hiệu ứng này. Vai trò điều tiết của nguồn tài trợ dài hạn làm giảm đáng kể CTKHN. Tuy nhiên, vai trò điều tiết của chất lượng thể chế đối với ảnh hưởng của tỷ số nợ đến CTKHN không được quan sát thấy trong nghiên cứu này.
Luận án đã đạt được 3 trong 4 mục tiêu nghiên cứu đề ra, đóng góp vào việc mở rộng phạm vi giải thích về CTKHN trong bối cảnh nền kinh tế mới nổi. Các hàm ý chính sách nhấn mạnh sự cần thiết phải phát triển thị trường tài chính sâu rộng và hiệu quả hơn, đặc biệt là hệ thống ngân hàng, để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn và tối ưu hóa cấu trúc nợ. Nghiên cứu cũng khuyến nghị tập trung vào CTKHN ngắn hạn trong các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam.