Luận án Xây dựng và phát triển thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam

Tên luận án:

XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BÁN BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH VIỆT NAM

Ngành:

Kinh tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Xây dựng và phát triển thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam" của Nguyễn Thành Sơn, được hoàn thành tại Đại học Đà Nẵng vào năm 2014 trong lĩnh vực Kinh tế, giải quyết nhu cầu cấp thiết về phát triển thị trường điện Việt Nam. Đề tài xuất phát từ thực trạng thị trường phát điện cạnh tranh (VCGM) đã vận hành từ năm 2012 nhưng còn mang tính độc quyền, thiếu minh bạch và cạnh tranh. Đây là mô hình thị trường điện có nhiều hạn chế cần khắc phục và tất yếu sẽ chuyển đổi sang các mô hình thị trường điện có mức độ cạnh tranh cao hơn như thị trường bán buôn và bán lẻ điện cạnh tranh. Tác giả nhận thấy chưa có nghiên cứu nào đề cập đến việc xây dựng và phát triển thị trường bán buôn điện cạnh tranh cho Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm việc hệ thống hóa lý thuyết về thị trường điện, đặc điểm và điều kiện chuyển đổi của các mô hình thị trường điện trên thế giới, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Luận án phân tích sâu thực trạng ngành điện Việt Nam, cơ sở pháp lý và lộ trình phát triển thị trường điện, đồng thời đánh giá ưu nhược điểm của VCGM hiện hành. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào lãnh thổ quốc gia Việt Nam với số liệu thu thập trong giai đoạn 2005 - 2012, cùng các giải pháp và đề xuất cho thời kỳ đến năm 2020.

Điểm nhấn của luận án là đề xuất mô hình và các giải pháp cụ thể để xây dựng, phát triển thị trường bán buôn điện cạnh tranh (VWEM) tại Việt Nam. Các giải pháp này tập trung vào tái cấu trúc ngành điện để hình thành các thành viên thị trường độc lập, thiết lập cơ chế vận hành VWEM phù hợp (bao gồm thị trường hợp đồng song phương và thị trường giao ngay), và đề xuất các chính sách, khuôn khổ pháp lý nhằm thu hút đầu tư, cải cách giá điện, tách bạch các chức năng công ích, và phát triển hạ tầng kỹ thuật cần thiết. Luận án nhấn mạnh việc giảm can thiệp của Nhà nước và tăng cường tính cạnh tranh để đảm bảo an ninh năng lượng, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh điện năng và đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường điện Việt Nam hướng tới mô hình bán lẻ cạnh tranh trong tương lai.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Bố cục của Luận án
  • 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

• CHƯƠNG TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THỊ TRƯỜNG BÁN BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH

  • 1. Các sách tham khảo và công trình nghiên cứu về thị trường bán buôn điện của một số nước trên thế giới
  • 2. Các đề tài, công trình nghiên cứu về TTĐ Việt Nam
  • Nhận định và vấn đề đặt ra cho nghiên cứu tiếp theo:

• CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BÁN BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH

  • 1.1. TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG ĐIỆN
  • 1.1.1. Điện năng và vai trò của điện trong nền kinh tế
  • 1.1.2. Khái niệm thị trường và thị trường điện cạnh tranh
  • 1.1.3. Đặc điểm của thị trường điện
  • 1.1.4. Điều tiết của Nhà nước đối với thị trường điện
  • 1.1.5. Tái cấu trúc ngành điện với phát triển TTĐ cạnh tranh
  • 1.2. CÁC MÔ HÌNH TỔ CHỨC THỊ TRƯỜNG ĐIỆN
  • 1.3. CẤU TRÚC VÀ CƠ CHẾ VẬN HÀNH THỊ TRƯỜNG ĐIỆN CẠNH TRANH BÁN BUÔN
  • 1.3.1. Cấu trúc của thị trường điện cạnh tranh bán buôn
  • 1.3.2. Các dạng thị trường trong mô hình TTĐ cạnh tranh bán buôn
  • 1.3.2.1. Thị trường mua bán buôn điện năng
  • 1.3.2.2. Thị trường các dịch vụ phụ trợ
  • 1.3.3. Giá điện trong thị trường bán buôn điện cạnh tranh
  • 1.4. KINH NGHIỆM CỦA CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI

• CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG ĐIỆN VIỆT NAM HIỆN NAY VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BÁN BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH VIỆT NAM

  • 2.1. TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG ĐIỆN VIỆT NAM HIỆN NAY
  • 2.1.1. Quá trình hình thành thị trường điện Việt Nam
  • 2.1.2. Cung, cầu điện năng trong thị trường điện Việt Nam
  • 2.1.3. Mua bán điện trong thị trường điện Việt Nam
  • 2.1.4. Hạ tầng kỹ thuật cho vận hành TTĐ Việt Nam
  • 2.1.5. Quản lý Nhà nước và điều tiết đối với TTĐ Việt Nam
  • 2.2. CẤU TRÚC, CƠ CHẾ VÀ THỰC TẾ VẬN HÀNH CỦA THỊ TRƯỜNG PHÁT ĐIỆN CẠNH TRANH VIỆT NAM
  • 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG ĐIỆN VIỆT NAM
  • 2.3.1. Những thành tựu đạt được
  • 2.3.2. Những vấn đề tồn tại
  • 2.3.2.1. Về cơ cấu tổ chức và hiệu quả trong SXKD của ngành điện
  • 2.3.2.2. Về giá mua bán điện
  • 2.3.2.3. Vấn đề phát triển hệ thống lưới điện truyền tải
  • 2.3.2.4. Nguyên nhân của những tồn tại
  • 2.4. SỰ CẦN THIẾT PHẢI XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BÁN BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH VIỆT NAM

• CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH VÀ GIẢI PHÁP CHO XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BÁN BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH VIỆT NAM

  • 3.1. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BÁN BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH VIỆT NAM
  • 3.2. MÔ HÌNH ĐỀ XUẤT CHO THỊ TRƯỜNG BÁN BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH VIỆT NAM
  • 3.2.1. Hình thành các thành viên thị trường bán buôn điện cạnh tranh thông qua tái cấu trúc ngành điện Việt Nam
  • 3.2.1.1. Sự cần thiết của việc tái cấu trúc ngành điện Việt Nam
  • 3.2.1.2. Mục tiêu và nguyên tắc tái cấu trúc ngành điện Việt Nam
  • 3.2.1.3. Các thành viên thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam
  • 3.2.2. Mô hình đề xuất và cơ chế vận hành thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam
  • 3.3. GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BÁN BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH VIỆT NAM
  • 3.3.1. Về chính sách và cơ sở pháp lý của Nhà nước
  • 3.3.1.1. Thu hút đầu tư phát triển điện lực
  • 3.3.1.2. Giá điện
  • 3.3.1.3. Văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động thị trường bán buôn điện cạnh tranh
  • 3.3.1.4. Lĩnh vực công ích trong hoạt động điện lực
  • 3.3.1.5. Về chuyển đổi chủ thể hợp đồng mua bán điện giữa người mua duy nhất và các đơn vị phát điện
  • 3.3.2. Về xây dựng hạ tầng kỹ thuật

• KẾT LUẬN