Luận án Xây dựng và khai thác nguồn tư liệu tham khảo cho việc dạy học văn học dân gian trong nhà trường trung học (trường hợp tỉnh Trà Vinh)

Tên luận án:

XÂY DỰNG VÀ KHAI THÁC NGUỒN TƯ LIỆU THAM KHẢO CHO VIỆC DẠY HỌC VĂN HỌC DÂN GIAN TRONG NHÀ TRƯỜNG TRUNG HỌC (TRƯỜNG HỢP TỈNH TRÀ VINH)

Ngành:

LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN NGỮ VĂN (Mã ngành: 9140111)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Xây dựng và khai thác nguồn tư liệu tham khảo cho việc dạy học Văn học dân gian trong nhà trường trung học (trường hợp tỉnh Trà Vinh)" tập trung giải quyết yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện trong dạy học Ngữ văn, đặc biệt là Văn học dân gian (VHDG), theo chương trình giáo dục phổ thông mở của Bộ Giáo dục và Đào tạo từ năm 2018. Đề tài nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng và khai thác nguồn tư liệu đa dạng, hấp dẫn, hiện đại, bao gồm cả tài liệu số, nhằm kích thích sự tìm tòi, khám phá của học sinh và phát triển năng lực người học.

Mục tiêu chung của luận án là góp phần đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) VHDG theo đặc thù thể loại và định hướng phát triển năng lực, hướng tới môi trường dạy học hiện đại. Các mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn tư liệu và PPDH VHDG theo định hướng phát triển năng lực, mô tả thực trạng dạy học VHDG và việc sử dụng tư liệu tại các trường trung học ở Trà Vinh, và xây dựng nguồn tư liệu cùng quy trình khai thác chúng cho chương trình Ngữ văn trung học (hiện hành và sau 2018).

Luận án được cấu trúc thành bốn chương. Chương 1 trình bày tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở khoa học của đề tài, bao gồm các nghiên cứu về VHDG và PPDH VHDG trong và ngoài nước, cùng thực trạng dạy học VHDG và nguồn tư liệu tại Trà Vinh. Chương 2 tập trung vào việc xây dựng nguồn tư liệu tham khảo VHDG cho bậc trung học tại Trà Vinh, đề xuất các nguyên tắc và quy trình xây dựng. Chương 3 đề xuất các nguyên tắc và quy trình tổ chức khai thác nguồn tư liệu tham khảo này theo định hướng phát triển năng lực, nhằm phát triển các năng lực cụ thể như ngôn ngữ, tự chủ, tự học, giao tiếp, hợp tác và thẩm mỹ. Chương 4 trình bày kết quả thực nghiệm sư phạm thông qua các giáo án mẫu và hoạt động trải nghiệm, đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các đề xuất. Kết quả ban đầu cho thấy những tín hiệu khả quan, khẳng định vai trò quan trọng của tư liệu tham khảo VHDG trong việc nâng cao chất lượng dạy học và phát triển năng lực cho học sinh.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI

  • 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

    • 1.1.1. Những nghiên cứu về văn học dân gian trong và ngoài nước
      • 1.1.1.1. Trong nước
      • 1.1.1.2. Ngoài nước
    • 1.1.2. Những nghiên cứu về dạy học văn học dân gian
      • 1.1.2.1. Những nghiên cứu về phương pháp dạy học văn học dân gian
      • 1.1.2.2. Những nghiên cứu về dạy học văn học dân gian địa phương Trà Vinh bậc trung học
    • 1.1.3. Những tài liệu về thiết kế bài giảng và tư liệu Ngữ văn

  • 1.2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

    • 1.2.1. Cơ sở lí luận
      • 1.2.1.1. Các khái niệm liên quan
      • 1.2.1.2. Cơ sở lý luận văn học
      • 1.2.1.3. Cơ sở lý luận dạy học và phương pháp dạy học văn học dân gian theo định hướng phát triên năng lực
    • 1.2.2. Cơ sở thực tiễn
      • 1.2.2.1. Về Sách giáo khoa Ngữ văn và Sách giáo khoa Ngữ văn địa phương Trà Vinh bậc Trung học hiện hành
      • 1.2.2.2. Về Chương trình Ngữ văn bậc trung học sau 2018
      • 1.2.2.3. Thực trạng dạy học văn học dân gian bậc trung học ở tỉnh Trà Vinh

• CHƯƠNG 2. XÂY DỰNG NGUỒN TƯ LIỆU THAM KHẢO DẠY HỌC VĂN HỌC DÂN GIAN BẬC TRUNG HỌC Ở TỈNH TRÀ VINH

  • 2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGUỒN TƯ LIỆU THAM KHẢO DẠY HỌC VĂN HỌC DÂN GIAN BẬC TRUNG HỌC Ở TỈNH TRÀ VINH

    • 2.1.1. Đọc mở rộng và vấn đề đọc mở rộng với nguồn tư liệu tham khảo trong dạy học văn học dân gian
    • 2.1.2. Đặc điểm và vai trò nguồn tư liệu tham khảo dạy học văn học dân gian bậc trung học

  • 2.2. NGUYÊN TẮC VÀ QUY TRÌNH XÂY DỰNG NGUỒN TƯ LIỆU THAM KHẢO DẠY HỌC VĂN HỌC DÂN GIAN BẬC TRUNG HỌC Ở TỈNH TRÀ VINH

    • 2.2.1. Nguyên tắc xây dựng
    • 2.2.2. Quy trình xây dựng

  • 2.3. HỆ THỐNG NGUỒN NGUỒN TƯ LIỆU THAM KHẢO DẠY HỌC VĂN HỌC DÂN GIAN BẬC TRUNG HỌC Ở TỈNH TRÀ VINH

    • 2.3.1. Hệ thống nguồn tư liệu tham khảo cho dạy học văn học dân gian bậc trung học cơ sở ở tỉnh Trà Vinh
    • 2.3.2. Hệ thống nguồn tư liệu tham khảo cho dạy học văn học dân gian bậc trung học phổ thông ở tỉnh Trà Vinh

• CHƯƠNG 3. KHAI THÁC NGUỒN TƯ LIỆU THAM KHẢO DẠY HỌC VĂN HỌC DÂN GIAN BẬC TRUNG HỌC Ở TỈNH TRÀ VINH THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

  • 3.1. NGUYÊN TẮC KHAI THÁC NGUỒN TƯ LIỆU

  • 3.2. QUY TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC VĂN HỌC DÂN GIAN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VỚI NGUỒN TƯ LIỆU THAM KHẢO

  • 3.3. TỔ CHỨC KHAI THÁC NGUỒN TƯ LIỆU THAM KHẢO DẠY HỌC VĂN HỌC DÂN GIAN BẬC TRUNG HỌC Ở TỈNH TRÀ VINH THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

    • 3.3.1. Định hướng khai thác nguồn tư liệu tham khảo văn học dân gian
    • 3.3.2. Phát triển các năng lực cụ thể qua tổ chức dạy học văn học dân gian theo định hướng khai thác nguồn tư liệu tham khảo
      • 3.3.2.1. Phát triển năng lực ngôn ngữ
      • 3.3.2.2. Phát triển năng lực tự chủ và tự học
      • 3.3.2.3. Phát triển năng lực năng lực giao tiếp và hợp tác
      • 3.3.2.4. Phát triển năng lực năng lực thẩm mĩ

• CHƯƠNG 4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

  • 4.1. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU THỰC NGHIỆM

  • 4.2. NỘI DUNG, ĐỐI TƯỢNG VÀ THỜI GIAN THỰC NGHIỆM

  • 4.3. GIÁO ÁN THỰC NGHIỆM

    • 4.3.1. Về giáo án đọc hiểu sử thi Đăm Săn, Sách giáo khoa Ngữ văn 10 (cơ bản).
    • 4.3.2. Về giáo án bài dạy Truyền thuyết Ao Bà Om, Sách giáo khoa Ngữ văn địa phương Trà Vinh
    • 4.3.3. Về Hoạt động trải nghiệm văn học dân gian
      • 4.3.3.1. Nội dung chương trình
      • 4.3.3.2. Kịch bản chương trình

  • 4.4. KẾT QUẢ VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM

    • 4.4.1. Về kết quả đánh giá năng lực
    • 4.4.2. Về kết quả khảo sát
    • 4.4.3. Về kết quả hoạt động trải nghiệm