Tên luận án:
XÂY DỰNG BỘ CHỦNG NẤM BÀO NGƯ CÓ TIỀM NĂNG THƯƠNG MẠI
Ngành:
Công nghệ Sinh học
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án này tập trung vào việc xây dựng bộ sưu tập các chủng nấm bào ngư (Pleurotus spp.) có tiềm năng thương mại, nhằm góp phần thúc đẩy ngành trồng nấm tại Việt Nam. Xuất phát từ thực trạng ngành nấm còn hạn chế về sản lượng, số loài nuôi trồng và chất lượng giống không ổn định, nghiên cứu đặt mục tiêu thu thập, định danh và khảo sát đặc điểm sinh học, di truyền của các chủng nấm bào ngư trắng và bào ngư xám.
Nghiên cứu đã thành công trong việc xây dựng bộ sưu tập 15 chủng nấm bào ngư song nhân thu thập từ các tỉnh phía nam Việt Nam, bao gồm 10 chủng được định danh là Pleurotus pulmonarius (bào ngư xám), 4 chủng và 1 chủng tiểu yến được định danh là Pleurotus ostreatus (bào ngư trắng và tiểu yến). Các đặc điểm sinh học của những chủng này đã được xác định, bao gồm tốc độ sinh trưởng trên môi trường PDA (184,5 – 886,6 mm²/ngày), sinh khối trên môi trường PDB (1,41 – 4,19 g/l), tốc độ lan tơ trên cơ chất mạt cưa (629,8 – 857,7 mm²/ngày trên đĩa Petri và 5,69 – 7,81 mm/ngày trên ống nghiệm), tỉ lệ chuyển hóa trên môi trường YBLB (30,32 – 69,75%), và hiệu suất sinh học trên giá thể mạt cưa (14,29 – 49,73%). Kết quả chỉ ra các chủng trong bộ sưu tập đều có tiềm năng thương mại, đặc biệt chủng nấm tự nhiên ABI-F000261 thể hiện nhiều đặc tính phù hợp cho nuôi trồng.
Bên cạnh đó, luận án cũng đã xây dựng bộ sưu tập 80 dòng đơn bội từ 4 chủng nấm bào ngư, tiến hành xác định các đặc điểm sinh học và di truyền bắt cặp của chúng. Số alen của nhân tố A và B của 3 chủng bào ngư xám đã được xác định, cho phép dự đoán về nguồn gốc giống chung. Phân tích đa dạng di truyền bằng kỹ thuật AFLP trên các dòng đơn bội của chủng ABI-F000253 đã được thực hiện, cùng với thử nghiệm khả năng phân nhóm kiểu di truyền bắt cặp bằng các marker sinh học phân tử chuyên biệt, mặc dù một số cặp mồi không đặc hiệu cho P. pulmonarius. Các dòng đơn bội này, với tỉ lệ chuyển hóa cao hơn chủng song nhân bố mẹ, có tiềm năng làm vật liệu cho nghiên cứu lai tạo giống mới.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của luận án
- 2. Mục tiêu nghiên cứu của luận án
- 3. Nội dung nghiên cứu chính của luận án
- Chương 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
- 1.1. GIỚI THIỆU VỀ NẤM BÀO NGƯ
- 1.1.1. Giới thiệu chung
- 1.1.2. Vòng đời và đặc điểm di truyền giới tính
- 1.2. THU THẬP VÀ GIỮ GIỐNG NẤM
- 1.2.1. Thu thập
- 1.2.2. Giữ giống nấm
- 1.3. ĐỊNH DANH NẤM
- 1.3.1. Định danh dựa trên các đặc điểm hình thái
- 1.3.2. Định danh dựa trên sự tương hợp loài
- 1.3.3. Định danh dựa trên các trình tự bảo tồn
- 1.4. PHÂN TÍCH ĐA DẠNG DI TRUYỀN BẰNG KỸ THUẬT AFLP
- 1.5. ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG GIỐNG
- 1.6. CÁC PHƯƠNG PHÁP CẢI TIẾN GIỐNG NẤM
- Chương 2. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 2.1. NỘI DUNG 1: THU THẬP, ĐỊNH DANH VÀ PHÂN TÍCH ĐA DẠNG DI TRUYỀN CÁC CHỦNG NẤM BÀO NGƯ ĐƯỢC NUÔI TRỒNG PHỔ BIẾN
- 2.1.1. Thu thập mẫu
- 2.1.2. Xử lý mẫu tươi, phân lập mẫu
- 2.1.3. Phương pháp định danh bằng đặc điểm hình thái
- 2.1.4. Phương pháp định danh bằng đặc điểm sinh học phân tử
- 2.1.5. Phương pháp phân tích đa dạng di truyền bằng kỹ thuật AFLP
- 2.2. NỘI DUNG 2. KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA CÁC CHỦNG NẤM BÀO NGƯ THU THẬP ĐƯỢC
- 2.2.1. Phương pháp khảo sát khả năng phát triển hệ sợi của các chủng giống nấm ở môi trường thạch đĩa và môi trường lỏng
- 2.2.1.1. Khảo sát tốc độ lan tơ của các chủng nấm trên môi trường thạch đĩa
- 2.2.1.2. Khảo sát sinh khối của các chủng nấm khi nuôi cấy trên môi trường lỏng
- 2.2.2. Phương pháp khảo sát tốc độ lan tơ trên cơ chất mạt cưa cao su
- 2.2.2.1. Khảo sát tốc độ lan tơ trên đĩa Petri mạt cưa
- 2.2.2.2. Khảo sát tốc độ lan tơ trên ống nghiệm mạt cưa
- 2.2.3. Khảo sát tỉ lệ chuyển hóa
- 2.2.4. Khảo sát hiệu suất sinh học các chủng nấm bào ngư và phân tích mối tương quan giữa tốc độ lan tơ trên cơ chất mạt cưa với hiệu suất sinh học
- 2.2.4.1. Khảo sát hiệu suất sinh học
- 2.2.4.2. Phân tích mối tương quan giữa tốc độ lan tơ trên cơ chất mạt cưa với hiệu suất sinh học
- 2.3. NỘI DUNG 3. THU THẬP VÀ KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA CÁC DÒNG ĐƠN BỘI CỦA CÁC CHỦNG NẤM BÀO NGƯ
- 2.3.1. Thu thập và giữ giống các dòng đơn bội
- 2.3.2. Khảo sát sinh trưởng của các dòng đơn bội trên môi trường dinh dưỡng
- 2.3.3. Khảo sát tỉ lệ chuyển hóa các dòng đơn bội
- 2.3.4. Xác định kiểu bắt cặp của các dòng đơn bội
- 2.4. NỘI DUNG 4. THỬ NGHIỆM PHÂN NHÓM KIỂU DI TRUYỀN BẮT CẶP CÁC DÒNG ĐƠN BỘI BẰNG MỘT SỐ MARKER SINH HỌC PHÂN TỬ
- 2.4.1. Phân tích đa dạng di truyền các dòng đơn bội bằng kỹ thuật AFLP
- 2.4.2. Thử nghiệm phân nhóm kiểu di truyền bắt cặp các dòng đơn bội bằng một số cặp mồi chuyên biệt của nấm đùi gà
- Chương 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
- 3.1. THU THẬP, ĐỊNH DANH VÀ PHÂN TÍCH ĐA DẠNG DI TRUYỀN CÁC CHỦNG NẤM BÀO NGƯ ĐƯỢC NUÔI TRỒNG PHỔ BIẾN
- 3.1.1. Thu thập và nuôi cấy giữ giống các chủng nấm bào ngư
- 3.1.2. Định danh các chủng nấm bằng các đặc điểm hình thái
- 3.1.2.1. Các chủng bào ngư xám
- 3.1.2.2. Các chủng bào ngư trắng
- 3.1.2.3. Chủng nấm bào ngư tiểu yến
- 3.1.3. Định danh các chủng nấm thu thập được bằng đặc điểm sinh học phân tử
- 3.1.3.1. Phân tích vùng trình tự ITS
- 3.1.3.2. Xây dựng cây phát sinh loài trên vùng trình tự ITS
- 3.1.4. Phân tích đa dạng di truyền bằng kỹ thuật AFLP
- 3.2. KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA CÁC CHỦNG NẤM BÀO NGƯ THU THẬP ĐƯỢC
- 3.2.1. Khảo sát khả năng phát triển hệ sợi của các chủng nấm ở các môi trường thạch đĩa và môi trường lỏng
- 3.2.2. Khảo sát tốc độ lan tơ trên cơ chất mạt cưa cao su
- 3.2.3. Khảo sát tỉ lệ chuyển hóa
- 3.2.4. Khảo sát hiệu suất sinh học và mối tương quan giữa tốc độ lan tơ trên cơ chất mạt cưa với hiệu suất sinh học các chủng nấm bào ngư
- 3.3. THU THẬP VÀ KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA CÁC DÒNG ĐƠN BỘI
- 3.3.1. Thu thập và giữ giống các dòng đơn bội
- 3.3.1.1. Thu thập các dòng đơn bội
- 3.3.1.2. Giữ giống các dòng đơn bội
- 3.3.2. Khảo sát sinh trưởng các dòng đơn bội trên môi trường dinh dưỡng
- 3.3.2.1. Khảo sát các dòng của chủng nấm ABI-F000241
- 3.3.2.2. Khảo sát các dòng của chủng nấm ABI-F000252
- 3.3.2.3. Khảo sát các dòng của chủng nấm ABI-F000253
- 3.3.2.4. Khảo sát các dòng của chủng nấm ABI-F000224
- 3.3.3. Khảo sát tỉ lệ chuyển hóa các dòng đơn bội
- 3.3.3.1. Khảo sát dòng đơn bội chủng nấm ABI-F000241
- 3.3.3.2. Khảo sát dòng đơn bội chủng nấm ABI-F000252
- 3.3.3.3. Khảo sát dòng đơn bội chủng nấm ABI-F000253
- 3.3.3.4. Khảo sát dòng đơn bội chủng nấm ABI-F000224
- 3.3.4. Xác định kiểu di truyền bắt cặp của các dòng đơn bội
- 3.3.4.1. Xác định kiểu bắt cặp riêng các chủng nấm
- 3.3.4.2. Lai chéo giữa các dòng đơn bội các chủng nấm bào ngư xám
- 3.4. THỬ NGHIỆM PHÂN NHÓM KIỂU DI TRUYỀN BẮT CẶP CÁC DÒNG ĐƠN BỘI BẰNG MỘT SỐ MARKER SINH HỌC PHÂN TỬ
- 3.4.1. Phân tích đa dạng di truyền các dòng đơn bội bằng kỹ thuật AFLP
- 3.4.2. Thử nghiệm phân nhóm kiểu di truyền bắt cặp các dòng đơn bội bằng một số cặp mồi chuyên biệt của nấm đùi gà
- Chương 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- 4.1. KẾT LUẬN
- 4.2. KIẾN NGHỊ
- NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
- DANH MỤC CÁC BÀI BÁO ĐÃ XUẤT BẢN LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN