Tên luận án:
XÁC LẬP CƠ SỞ ĐỊA LÝ HỌC PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG, LÂM NGHIỆP BỀN VỮNG TỈNH GIA LAI
Ngành:
Địa lý Tài nguyên và Môi trường
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "XÁC LẬP CƠ SỞ ĐỊA LÝ HỌC PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG, LÂM NGHIỆP BỀN VỮNG TỈNH GIA LAI" của Dương Thị Hồng Yến, thuộc chuyên ngành Địa lý Tài nguyên và Môi trường, được hoàn thành tại Học viện Khoa học và Công nghệ vào năm 2016. Đề tài xuất phát từ yêu cầu cấp thiết về việc phát triển nông, lâm nghiệp bền vững tại Gia Lai, một tỉnh có vị trí chiến lược và tiềm năng tự nhiên lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả.
Mục tiêu chính của luận án là làm sáng tỏ tiềm năng tự nhiên, tài nguyên, những thuận lợi, khó khăn và thách thức trong phát triển nông, lâm nghiệp của tỉnh Gia Lai thông qua việc đánh giá tổng hợp các điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và môi trường lãnh thổ. Từ đó, luận án đề xuất các định hướng và giải pháp tổ chức không gian hợp lý cho sản xuất nông, lâm nghiệp theo quan điểm phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và môi trường của tỉnh Gia Lai (diện tích 15.536,93km²) theo quan điểm sử dụng hợp lý tài nguyên.
Điểm mới của luận án bao gồm việc làm rõ đặc điểm và tính quy luật phân hóa tự nhiên của lãnh thổ Gia Lai, được minh chứng qua hệ thống các đơn vị phân loại và phân vùng cảnh quan (bản đồ tỷ lệ 1/100.000). Luận án cũng đã xác định được mức độ thuận lợi và trình tự ưu tiên của các loại cảnh quan cho phát triển nông, lâm nghiệp, đồng thời đưa ra định hướng và các giải pháp tổng thể, cùng một số mô hình kinh tế sinh thái cụ thể phục vụ phát triển bền vững.
Cấu trúc luận án được chia thành ba chương chính: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu, Đặc điểm cảnh quan tỉnh Gia Lai, và Đánh giá cảnh quan cùng đề xuất định hướng phát triển nông, lâm nghiệp bền vững. Kết quả nghiên cứu đã phân tích chi tiết các nhân tố thành tạo cảnh quan như vị trí địa lý, địa chất, địa hình, khí hậu, thủy văn, thổ nhưỡng, lớp phủ thực vật, dân cư và hoạt động nhân sinh. Luận án đã xác định Gia Lai là lãnh thổ đặc thù với hệ thống cảnh quan nhiệt đới ẩm gió mùa đa dạng, phân hóa thành 10 tiểu vùng cảnh quan với các chức năng sản xuất, sinh thái và xã hội riêng biệt. Trên cơ sở đánh giá thích nghi sinh thái của các loại cảnh quan, luận án đã đề xuất định hướng không gian cụ thể cho nông nghiệp (cây lâu năm, cây hàng năm, lúa nước) và lâm nghiệp (rừng phòng hộ, rừng sản xuất) tại từng tiểu vùng cảnh quan, đồng thời lưu ý đến các vấn đề môi trường. Cuối cùng, luận án đề xuất ba mô hình kinh tế sinh thái điển hình (Vườn - Rừng, Vườn tập trung, Ruộng – Vườn – Dịch vụ) cùng các giải pháp quản lý nhằm đạt được sự phát triển bền vững cho ngành nông, lâm nghiệp của tỉnh Gia Lai.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục tiêu và nhiệm vụ
- 2.1. Mục tiêu
- 2.2. Nhiệm vụ
- 3. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
- 5. Điểm mới của luận án
- 6. Các luận điểm bảo vệ
- 7. Cơ sở tài liệu
- 8. Cấu trúc của luận án
-
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THEO HƯỚNG TIẾP CẬN ĐỊA LÝ HỌC PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG, LÂM NGHIỆP BỀN VỮNG
- 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
- 1.1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu phục vụ phát triển nông, lâm nghiệp
- 1.1.2. Tổng quan các công trình liên quan đến tổ chức không gian lãnh thổ
- 1.1.3. Tổng quan các công trình có liên quan đến mô hình kinh tế sinh thái
- 1.1.4. Tổng quan các công trình nghiên cứu tại Gia Lai
- 1.2. Một số lý luận về địa lý học phục vụ phát triển nông, lâm nghiệp bền vững
- 1.2.1. Bản chất của cơ sở địa lý học theo hướng tiếp cận cảnh quan
- 1.2.2. Phân tích, đánh giá cảnh quan – cơ sở địa lý học phục vụ phát triển nông, lâm nghiệp bền vững
- 1.2.3. Luận cứ khoa học đánh giá cảnh quan cho mục đích phát triển nông, lâm nghiệp bền vững tỉnh Gia Lai
- 1.3. Quan điểm, phương pháp và quy trình nghiên cứu
- 1.3.1. Quan điểm nghiên cứu
- 1.3.2. Phương pháp nghiên cứu
- 1.3.3. Quy trình nghiên cứu
-
CHƯƠNG 2. ĐẶC ĐIỂM CẢNH QUAN TỈNH GIA LAI
- 2.1. Các nhân tố thành tạo cảnh quan
- 2.1.1. Vị trí địa lý
- 2.1.2. Địa chất
- 2.1.2.1. Đặc điểm thành phần vật chất
- 2.1.2.2. Đặc trưng về cấu trúc, kiến tạo
- 2.1.3. Địa hình, địa mạo
- 2.1.3.1. Đặc điểm địa hình
- 2.1.3.2. Đặc điểm địa mạo
- 2.1.4. Khí hậu
- 2.1.5. Thủy văn
- 2.1.6. Thổ nhưỡng
- 2.1.7. Lớp phủ thực vật
- 2.1.8. Dân cư và các hoạt động nhân sinh
- 2.2. Đặc điểm cảnh quan tỉnh Gia Lai
- 2.2.1. Thành lập bản đồ cảnh quan tỉnh Gia Lai
- 2.2.2. Đặc điểm cấu trúc, chức năng, động lực CQ tỉnh Gia Lai
- 2.2.2.1. Đặc điểm cấu trúc các đơn vị cảnh quan tỉnh Gia Lai
- 2.2.2.2. Chức năng cảnh quan tỉnh Gia Lai
- 2.2.2.3. Động lực cảnh quan tỉnh Gia Lai
- 2.2.3. Tính đặc thù trong sự phân hóa cảnh quan tỉnh Gia Lai và ý nghĩa đối với việc phát triển nông, lâm nghiệp bền vững
- 2.3. Phân vùng cảnh quan tỉnh Gia Lai
-
CHƯƠNG 3. ĐÁNH GIÁ CẢNH QUAN VÀ ĐỀ XUẤT ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NÔNG, LÂM NGHIỆP PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TỈNH GIA LAI
- 3.1. Cơ sở đánh giá cảnh quan cho mục đích phát triển nông, lâm nghiệp tỉnh Gia Lai
- 3.1.1. Đối tượng, loại hình đánh giá
- 3.1.2. Lựa chọn và phân cấp chỉ tiêu đánh giá
- 3.1.3. Kết quả đánh giá CQ phục vụ phát triển N, LN tỉnh Gia Lai
- 3.2. Phân tích ảnh hưởng của các điều kiện tự nhiên, sử dụng tài nguyên trong phát triển KT - XH đối với ngành nông, lâm nghiệp
- 3.2.1. Phân tích ảnh hưởng của yếu tố khí hậu
- 3.2.2. Phân tích ảnh hưởng của hoạt động sử dụng đất và môi trường đất
- 3.2.3. Phân tích ảnh hưởng của nguồn nước và sử dụng tài nguyên nước
- 3.2.4. Phân tích và đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội trong quá trình phát triển nông, lâm nghiệp
- 3.3. Định hướng không gian phát triển nông, lâm nghiệp theo hướng bền vững
- 3.3.1. Định hướng phát triển nông, lâm nghiệp theo các loại CQ
- 3.3.2. Định hướng không gian phát triển nông, lâm nghiệp bền vững theo các tiểu vùng cảnh quan
- 3.4. Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển bền vững ngành nông, lâm nghiệp tỉnh Gia Lai
- 3.4.1. Xác lập cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ đề xuất mô hình
- 3.4.2. Đề xuất một số mô hình kinh tế sinh thái cho phát triển bền vững ngành nông, lâm nghiệp tỉnh Gia Lai
- 3.4.3. Đề xuất các giải pháp quản lý
-
A. KẾT LUẬN
-
B. KIẾN NGHỊ
-
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ