Luận án Văn hóa chính trị thời thịnh Trần

Tên luận án:

VĂN HÓA CHÍNH TRỊ THỜI THỊNH TRẦN

Ngành:

VĂN HÓA HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Văn hóa chính trị thời thịnh Trần" tập trung nghiên cứu một cách hệ thống và chuyên sâu về văn hóa chính trị (VHCT) của vương triều Trần trong giai đoạn thịnh trị (1225-1329), dưới góc nhìn văn hóa học. Đề tài xuất phát từ vai trò quan trọng của VHCT trong lịch sử dân tộc và sự cần thiết phải làm rõ các vấn đề lý luận về khái niệm, cấu trúc VHCT, đặc biệt là trong bối cảnh chưa có công trình nghiên cứu toàn diện về VHCT thời thịnh Trần. Mục đích của luận án là miêu tả diện mạo, nhận định giá trị và rút ra các bài học lịch sử từ VHCT thời thịnh Trần, từ đó liên hệ và bàn luận về việc xây dựng nền VHCT Việt Nam hiện nay.

Luận án đã hệ thống hóa, bổ sung và phát triển một số vấn đề lý luận về VHCT, góp phần xác lập khái niệm và cấu trúc của VHCT dưới góc nhìn văn hóa học, bao gồm bốn thành tố chính: định hướng giá trị trong chính trị, sự vận hành chính trị, nhân cách chính trị và ngoại hiện chính trị. Nghiên cứu chỉ ra rằng, thời thịnh Trần là giai đoạn phát triển đỉnh cao, tạo nên một nền VHCT độc đáo với những giá trị tiêu biểu như tinh thần yêu nước - đoàn kết, thân dân, khoan dung - khai phóng. Những giá trị này được thể hiện rõ nét qua lý tưởng chính trị độc lập - tự cường, triết lý quyền lực dựa vào dân, đường lối trị nước dung hợp Phật giáo - Nho giáo - tinh thần dân tộc, chế độ quân chủ tông tộc, luật pháp tiến bộ, phương thức quản lý xã hội và tuyển dụng nhân tài hiệu quả, cùng các nhân cách chính trị "minh quân - trung thần" tiêu biểu.

Bên cạnh đó, luận án cũng khách quan đánh giá những hạn chế của VHCT thời thịnh Trần, như trong quan niệm về dân hay chế độ hôn nhân nội tộc. Cuối cùng, luận án rút ra những bài học kinh nghiệm quý giá cho công cuộc xây dựng và phát triển nền VHCT Việt Nam hiện nay, bao gồm việc xây dựng nền VHCT yêu nước, đoàn kết, dân chủ, tôn trọng hiền tài, khoan dung hướng tới hòa bình, hợp tác vì phát triển, và xây dựng nhân cách chính trị dấn thân, tự trọng, liêm chính, công minh. Các bài học này góp phần định hướng xây dựng một nền VHCT văn minh, vì con người, hợp lòng người.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VĂN HÓA CHÍNH TRỊ THỜI THỊNH TRẦN
  • 1.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ
    • 1.1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
    • 1.1.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
      • 1.1.2.1. Nghiên cứu phương diện thực tiễn của văn hóa chính trị truyền thống
      • 1.1.2.2. Nghiên cứu phương diện lý luận lý thuyết của khoa học hiện đại
      • 1.1.2.3. Nghiên cứu mang tính ứng dụng/vận dụng trong thực tiễn văn hóa chính trị hiện nay
  • 1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ THỜI THỊNH TRẦN
    • 1.2.1. Nghiên cứu chung về thời Trần, thời thịnh Trần
    • 1.2.2. Nghiên cứu các phương diện cụ thể của văn hóa chính trị thời thịnh Trần
      • 1.2.2.1. Nghiên cứu về định hướng giá trị trong chính trị
      • 1.2.2.2. Nghiên cứu về sự vận hành chính trị
      • 1.2.2.3. Nghiên cứu về nhân cách chính trị
      • 1.2.2.4. Nghiên cứu về ngoại hiện chính trị
  • 1.3. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
• Chương 2: QUAN NIỆM VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ VÀ GIỚI THUYẾT VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ THỜI THỊNH TRẦN
  • 2.1. QUAN NIỆM VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ
    • 2.1.1. Khái niệm văn hóa chính trị
      • 2.1.1.1. Văn hóa
      • 2.1.1.2. Chính trị
      • 2.1.1.3. Văn hóa chính trị
    • 2.1.2. Cấu trúc của văn hóa chính trị
  • 2.2. GIỚI THUYẾT VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ THỜI THỊNH TRẦN
    • 2.2.1. Khái lược về triều Trần
    • 2.2.2. Quan niệm về thời thịnh Trần
    • 2.2.3. Tiền đề hình thành văn hóa chính trị thời thịnh Trần
• Chương 3: DIỆN MẠO CỦA VĂN HÓA CHÍNH TRỊ THỜI THỊNH TRẦN
  • 3.1. ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ TRONG CHÍNH TRỊ
    • 3.1.1. Lý tưởng chính trị
    • 3.1.2. Triết lý về quyền lực
    • 3.1.3. Đường lối trị nước
  • 3.2. SỰ VẬN HÀNH CHÍNH TRỊ
    • 3.2.1. Công cụ vận hành
      • 3.2.1.1. Chế độ quân chủ tông tộc
      • 3.2.1.2. Luật pháp
      • 3.2.1.3. Bộ máy quyền lực
    • 3.2.2. Phương thức vận hành
      • 3.2.2.1. Trong hoạt động đối nội
      • 3.2.2.2. Trong hoạt động đối ngoại
  • 3.3. NHÂN CÁCH CHÍNH TRỊ
    • 3.3.1. Phẩm chất tiêu biểu của con người thời thịnh Trần
    • 3.3.2. “Minh quân - trung thần” - biểu mẫu lý tưởng của con người thời thịnh Trần
  • 3.4. NGOẠI HIỆN CHÍNH TRỊ
    • 3.4.1. Yếu tố biểu thị quyền lực và sự tôn nghiêm
    • 3.4.2. Yếu tố biểu thị trật tự xã hội
    • 3.4.3. Yếu tố biểu thị tinh thần thời đại
• Chương 4: GIÁ TRỊ TIÊU BIỂU CỦA VĂN HÓA CHÍNH TRỊ THỜI THỊNHTRẦN VÀ BÀI HỌC ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG VĂN HÓA CHÍNH TRỊ VIỆT NAM HIỆN NAY
  • 4.1. GIÁ TRỊ TIÊU BIỂU CỦA VĂN HÓA CHÍNH TRỊ THỜI THỊNH TRẦN
    • 4.1.1. Tinh thần yêu nước - đoàn kết
    • 4.1.2. Tinh thần thân dân
    • 4.1.3. Tinh thần khoan dung, khai phóng
  • 4.2. BÀI HỌC ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG VĂN HÓA CHÍNH TRỊ NƯỚC TA HIỆN NAY TỪ KINH NGHIỆM CỦA THỜI TRẦN
    • 4.2.1. Sự tương đồng về nhiệm vụ chính trị giữa Đại Việt thời thịnh Trần và Việt Nam hiện nay
    • 4.2.2. Bài học về xây dựng nền văn hóa chính trị yêu nước, đoàn kết
    • 4.2.3. Bài học về xây dựng nền văn hóa chính trị dân chủ
    • 4.2.4. Bài học về xây dựng nền văn hóa chính trị tôn trọng hiền tài, trí thức
    • 4.2.5. Bài học về xây dựng nền văn hóa chính trị khoan dung, hướng tới hòa bình, hợp tác vì phát triển
    • 4.2.6. Bài học về xây dựng nhân cách chính trị cho nhà cầm quyền