Luận án Ứng dụng di truyền phân tử và di truyền số lượng phục vụ chọn giống cá tra kháng bệnh gan thận mủ

Tên luận án:

ỨNG DỤNG DI TRUYỀN PHÂN TỬ VÀ DI TRUYỀN SỐ LƯỢNG PHỤC VỤ CHỌN GIỐNG CÁ TRA KHÁNG BỆNH GAN THẬN MỦ

Ngành:

Nuôi trồng Thủy sản (Mã số: 9 62 03 01)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Ứng dụng di truyền phân tử và di truyền số lượng phục vụ chọn giống cá tra kháng bệnh gan thận mủ" được thực hiện nhằm giải quyết thách thức dịch bệnh phổ biến trên cá tra, đặc biệt là bệnh gan thận mủ do vi khuẩn Edwardsiella ictaluri, gây tỉ lệ chết cao lên đến 90%. Hiện tại, chọn giống kháng bệnh theo phương pháp di truyền số lượng là giải pháp tối ưu, với quần đàn cá tra bố mẹ G0 tại Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II đã được thành lập, có hệ số di truyền và hiệu quả chọn lọc ước tính lần lượt là 0,27 và 8,3%. Tuy nhiên, việc chọn lọc cần tiếp tục qua nhiều thế hệ, đặc biệt cần thông tin di truyền ở giai đoạn cá hương và các chỉ thị chính xác hơn phương pháp đánh dấu vật lí PIT hiện hành.

Mục tiêu của luận án là nghiên cứu ước tính các thông số di truyền tính trạng kháng bệnh gan thận mủ, tăng trưởng và tỉ lệ sống lúc thu hoạch ở thế hệ cá tra G1, đồng thời đề xuất phương án chọn lọc và các giải pháp kỹ thuật hỗ trợ nâng cao hiệu quả chọn giống trong tương lai. Nội dung nghiên cứu bao gồm ứng dụng di truyền số lượng để ước tính các thông số di truyền và đề xuất chọn lọc cho G1, cùng với các giải pháp kỹ thuật như ứng dụng di truyền phân tử (microsatellite) để truy xuất phả hệ và đánh giá, đề xuất các chỉ tiêu miễn dịch tiềm năng làm tính trạng kháng bệnh.

Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học sâu sắc khi bổ sung cơ sở dữ liệu về di truyền chọn giống thủy sản kháng bệnh và cung cấp tiền đề cho các nghiên cứu tiếp theo ở nhiều giai đoạn ương nuôi. Về thực tiễn, luận án góp phần tạo ra các con giống cá tra kháng bệnh, giảm rủi ro, hạn chế sử dụng hóa chất và kháng sinh, hướng tới phát triển bền vững nghề nuôi cá tra xuất khẩu.

Tính mới của luận án thể hiện ở việc lần đầu tiên ước tính các thông số di truyền tính trạng kháng bệnh gan thận mủ ở giai đoạn cá hương cho quần đàn cá tra tại Viện NCNTTS II. Nghiên cứu cũng áp dụng thành công bộ chỉ thị gồm 9 microsatellite mới, đạt tỉ lệ truy xuất phả hệ cao (93,4%), có tiềm năng thay thế phương pháp đánh dấu PIT. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên các chỉ tiêu đáp ứng miễn dịch (như bạch cầu trung tính, hiệu giá kháng thể, trung tâm đại thực bào sắc tố ở gan) được xác định làm chỉ tiêu cho công tác chọn giống kháng bệnh gan thận mủ trên cá tra, đặc biệt hiệu quả ở giai đoạn 24-48 giờ sau cảm nhiễm với độ nhạy 91,7% và độ đặc hiệu 95,7%, nhằm nâng cao hiệu quả chọn lọc trong tương lai.