Tên luận án:
TƯ TƯỞNG CỦA ANTONIO GRAMSCI VỀ HỆ TƯ TƯỞNG
Ngành:
CHÍNH TRỊ HỌC
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Tư tưởng của Antonio Gramsci về hệ tư tưởng," thuộc ngành Chính trị học, tập trung nghiên cứu những đóng góp sâu sắc của Antonio Gramsci vào khái niệm hệ tư tưởng. Luận án khẳng định hệ tư tưởng không chỉ là tập hợp các ý tưởng hay niềm tin, mà là công cụ then chốt định hình nhận thức, tác động đến các quá trình chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và duy trì hoặc thách thức quyền lực của các nhóm thống trị.
Gramsci đã mở rộng lý thuyết của Marx và Lenin bằng cách nhấn mạnh rằng việc giành quyền lực không chỉ dựa vào sức mạnh kinh tế hay quân sự, mà còn phụ thuộc vào kiểm soát hệ tư tưởng thông qua "bá quyền văn hóa". Ông chỉ ra rằng các giá trị và chuẩn mực thống trị được chấp nhận rộng rãi trong xã hội thông qua các thiết chế xã hội và tầng lớp "trí thức hữu cơ". Luận án làm rõ quan niệm của Gramsci về vai trò "kết dính", chức năng nhận thức và đấu tranh của hệ tư tưởng, cũng như các đặc điểm và mối quan hệ của nó với các phạm trù chính trị khác như quyền bá chủ, xã hội dân sự, khối lịch sử và đấu tranh cách mạng.
Nghiên cứu cũng đánh giá những giá trị lý luận và thực tiễn to lớn của tư tưởng Gramsci đối với các nghiên cứu chính trị - xã hội hiện đại và sự phát triển của chủ nghĩa Marx phương Tây, đặc biệt trong việc cung cấp công cụ để hiểu các cơ chế quyền lực và hệ tư tưởng. Đồng thời, luận án chỉ ra những hạn chế của tư tưởng Gramsci do bối cảnh lịch sử và trình độ kiến thức thời đại, như việc chưa phân tích sâu tác động của yếu tố kinh tế, toàn cầu hóa và công nghệ truyền thông. Tuy nhiên, luận án kết luận rằng những quan điểm của ông vẫn mang lại cái nhìn sâu sắc về động lực của quyền lực và hệ tư tưởng trong xã hội đương đại.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
- 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu của luận án
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu của luận án
- 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- 4.1. Về cơ sở lý luận
- 4.2. Về phương pháp nghiên cứu
- 5. Những đóng góp mới về khoa học của luận án
- 6. Ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn của luận án
- 6.1. Về mặt lý luận
- 6.2. Về mặt thực tiễn
- 7. Kết cấu của luận án
- Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
- 1.1. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI
- 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về hệ tư tưởng trên thế giới
- 1.1.2. Công trình nghiên cứu về tư tưởng của Antonio Gramsci trên thế giới
- 1.2. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ở VIỆT NAM
- 1.2.1. Các công trình nghiên cứu về hệ tư tưởng tại Việt Nam
- 1.2.2. Các công trình nghiên cứu về tư tưởng của Antonio Gramsci ở Việt Nam
- 1.3. MỘT SỐ NHẬN XÉT TỪ KẾT QUẢ TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
- 1.4. NHỮNG NỘI DUNG LUẬN ÁN CẦN PHẢI TẬP TRUNG NGHIÊN CỨU
- Tiểu kết chương 1
- Chương 2: NHẬN THỨC CHUNG VỀ KHÁI NIỆM HỆ TƯ TƯỞNG VÀ BỐI CẢNH, TIỀN ĐỀ CHO SỰ RA ĐỜI CÁC TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ CHỦ YẾU CỦA ANTONIO GRAMSCI
- 2.1. NHẬN THỨC CHUNG VỀ KHÁI NIỆM HỆ TƯ TƯỞNG
- 2.2. BỐI CẢNH VÀ NHỮNG TIỀN ĐỀ CHO SỰ RA ĐỜI TƯ TƯỞNG CỦA ANTONIO GRAMSCI
- 2.2.1. Bối cảnh châu Âu và nước Ý cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX cho sự ra đời tư tưởng chính trị của Antonio Gramsci
- 2.2.1.1. Bối cảnh châu Âu
- 2.2.1.2. Bối cảnh ở nước Ý
- 2.2.2. Những tiền đề cho sự ra đời tư tưởng của Antonio Gramsci
- 2.2.2.1. Tiền đề thực tiễn cho sự ra đời tư tưởng của Antonio Gramsci
- 2.2.2.2. Tiền đề lý luận cho sự ra đời tư tưởng của Antonio Gramsci
- 2.3. THÂN THẾ, SỰ NGHIỆP VÀ TÁC PHẨM CỦA ANTONIO GRAMSCI
- 2.3.1. Thân thế của Antonio Gramsci
- 2.3.2. Sự nghiệp của Antonio Gramsci
- 2.3.3. Tác phẩm của Antonio Gramsci
- 2.4. KHÁI QUÁT CÁC TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ CHỦ YẾU CỦA ANTONIO GRAMSCI
- 2.4.1. Quyền bá chủ
- 2.4.2. Hệ tư tưởng
- 2.4.3. Trí thức hữu cơ
- 2.4.4. Xã hội dân sự
- 2.4.5. Chiến tranh vị thế và Chiến tranh vận động
- 2.4.6. Khối lịch sử
- Tiểu kết chương 2
- Chương 3: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA VẤN ĐỀ HỆ TƯ TƯỞNG TRONG TƯ TƯỞNG CỦA ANTONIO GRAMSCI
- 3.1. NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG CỦA ANTONIO GRAMSCI VỀ HỆ TƯ TƯỞNG
- 3.1.1. Quan niệm của Antonio Gramsci về khái niệm hệ tư tưởng
- 3.1.2. Quan niệm của Antonio Gramsci về vai trò, chức năng của hệ tư tưởng
- 3.1.2.1. Hệ tư tưởng có vai trò “kết dính” để gắn kết và thống nhất lực lượng xã hội
- 3.1.2.2. Hệ tư tưởng thể hiện chức năng nhận thức và đấu tranh tư tưởng
- 3.1.2.3. Hệ tư tưởng có vai trò và chức năng như một kiến trúc thượng tầng tư tưởng và có tính độc lập tương đối
- 3.1.3. Quan niệm của Antonio Gramsci về đặc điểm của hệ tư tưởng
- 3.1.4. Quan niệm về mối quan hệ giữa hệ tư tưởng với một số phạm trù và vấn đề khác trong tư tưởng chính trị của Antonio Gramsci
- 3.1.5. Quan niệm của Antonio Gramsci về cách thức xây dựng và củng cố hệ tư tưởng
- 3.2. TẦM QUAN TRỌNG CỦA VẤN ĐỀ HỆ TƯ TƯỞNG TRONG TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ CỦA ANTONIO GRAMSCI
- 3.2.1. Hệ tư tưởng là công cụ xây dựng và duy trì quyền bá chủ
- 3.2.2. Hệ tư tưởng giúp định hình nhận thức và đồng thuận xã hội
- 3.2.3. Hệ tư tưởng là chiến trường đấu tranh của các giai cấp
- 3.2.4. Hệ tư tưởng là nền tảng cho sự thay đổi xã hội
- 3.2.5. Hệ tư tưởng là công cụ thay đổi xã hội
- Tiểu kết chương 3
- Chương 4: GIÁ TRỊ VÀ HẠN CHẾ TRONG TƯ TƯỞNG CỦA ANTONIO GRAMSCI VỀ HỆ TƯ TƯỞNG
- 4.1. GIÁ TRỊ TRONG TƯ TƯỞNG CỦA ANTONIO GRAMSCI VỀ HỆ TƯ TƯỞNG
- 4.1.1. Giá trị đối với các nghiên cứu về chính trị - xã hội và sự phát triển của chủ nghĩa Marx phương Tây
- 4.1.1.1. Giá trị đối với các nghiên cứu về chính trị - xã hội
- 4.1.1.2. Giá trị đối với sự phát triển của chủ nghĩa Marx phương Tây
- 4.1.2. Giá trị đối với các phong trào xã hội
- 4.1.2.1. Kết nối với các phong trào hiện đại
- 4.1.2.2. Phong trào đối kháng văn hóa
- 4.1.2.3. Chuyển đổi hệ tư tưởng và ý thức quần chúng
- 4.2. MỘT SỐ HẠN CHẾ TRONG TƯ TƯỞNG CỦA ANTONIO GRAMSCI VỀ HỆ TƯ TƯỞNG
- Tiểu kết chương 4
- KẾT LUẬN
- DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN