Luận án Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp vào khu kinh tế: Trường hợp khu kinh tế Nghi Sơn, Thanh Hóa

Tên luận án:

“Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp vào khu kinh tế: trường hợp Khu kinh tế Nghi Sơn, Thanh Hóa”

Ngành:

Kinh tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp vào Khu kinh tế (KKT) tại Việt Nam, với trường hợp cụ thể là Khu kinh tế Nghi Sơn, Thanh Hóa. KKT, một mô hình phát triển kinh tế phổ biến toàn cầu, đã được triển khai tại Việt Nam từ năm 2003, với 18 KKT ven biển đang hoạt động. Mặc dù đã thu hút lượng lớn vốn đầu tư, các KKT này vẫn đối mặt với những thách thức như chưa phát huy hết vai trò động lực vùng, tỷ lệ lấp đầy thấp và thiếu một thể chế “đột phá” so với các mô hình quốc tế thành công.

Nghiên cứu xây dựng một mô hình bao gồm hai nhóm nhân tố chính: nhân tố bên trong doanh nghiệp (đặc điểm doanh nghiệp, đặc điểm chủ doanh nghiệp) và nhân tố bên ngoài doanh nghiệp (cơ sở hạ tầng, vị trí địa lý, chính sách ưu đãi, chi phí đầu vào, thể chế địa phương, môi trường sống, truyền thông, nguồn nhân lực). Dựa trên khảo sát 212 doanh nghiệp, luận án xác định “khách hàng mục tiêu” của KKT là các doanh nghiệp quy mô vừa và lớn, hoạt động trong các ngành công nghiệp nặng, khai khoáng, xử lý nước/rác thải, dịch vụ vận tải, cảng biển/hàng hải, xuất khẩu, có vốn đầu tư nước ngoài và do chủ doanh nghiệp nam có trình độ đại học trở lên điều hành.

Kết quả nghiên cứu định lượng chỉ ra rằng chi phí đầu vào cạnh tranh, chính sách ưu đãi, thể chế địa phương và vị trí địa lý là những nhân tố có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến quyết định đầu tư. Ngược lại, cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực không cho thấy sự khác biệt đáng kể giữa KKT và bên ngoài, trong khi truyền thông và môi trường sống lại có ảnh hưởng ngược chiều, cho thấy cần cải thiện. Điều này khẳng định rằng mô hình KKT hiện đại, “đột phá” như kỳ vọng vẫn chưa thực sự hiện hữu ở Việt Nam.

Từ những phát hiện này, luận án đề xuất ba nhóm giải pháp. Thứ nhất, đối với doanh nghiệp trong KKT: khai thác lợi thế KKT, thành lập hiệp hội doanh nghiệp, và tạo cụm liên kết ngành. Thứ hai, đối với Ban quản lý KKT: xác định đặc điểm “khách hàng mục tiêu”, xây dựng mô hình phát triển đặc thù, liên tục cải cách hành chính, và tăng cường truyền thông quảng bá. Thứ ba, nhằm hoàn thiện các điều kiện thu hút đầu tư: hoàn thiện khung chính sách riêng, xây dựng thí điểm đặc khu kinh tế có thể chế đột phá, đa dạng hóa phương thức thu hút vốn để xây dựng hạ tầng, và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng. Luận án cũng chỉ ra các hạn chế về phạm vi và tính đại diện của mẫu, gợi mở hướng nghiên cứu tiếp theo.

Mục lục chi tiết:

• LỜI MỞ ĐẦU

  • 1. Sự cần thiết của đề tài
  • 2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

• CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN VỀ QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ CỦA DOANH NGHIỆP VÀO KHU KINH TẾ

  • 1.1 Tổng quan về Khu kinh tế

    • 1.1.1 Khái niệm Khu kinh tế
    • 1.1.2 Các mô hình khu kinh tế
    • 1.1.3 Vai trò của Khu kinh tế đối với sự phát triển kinh tế - xã hội

  • 1.2 Tổng quan về đầu tư của doanh nghiệp vào khu kinh tế

    • 1.2.1 Đầu tư và quyết định đầu tư
    • 1.2.2 Lý thuyết quyết định đầu tư
    • 1.2.2.1 Lý thuyết chiết trung – Mô hình OLI
    • 1.2.2.2 Lý thuyết về thể chế và môi trường đầu tư
    • 2.2.1.3 Lý thuyết lựa chọn tối ưu (The rational choice)
    • 2.2.1.4 Lý thuyết về Marketing địa phương/ Marketing vùng

  • 1.3 Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư vào KKT

• CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1 Quy trình nghiên cứu

  • 2.2 Nghiên cứu định tính

  • 2.3 Nghiên cứu định lượng

    • 2.3.1 Xây dựng phiếu khảo sát
    • 2.3.1.1 Quy trình xây dựng phiếu khảo sát
    • 2.3.2 Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu
    • 2.3.2.1 Mô hình nghiên cứu
    • 2.3.2.2 Các giả thuyết nghiên cứu
    • 2.3.3 Mẫu và phương pháp chọn mẫu
    • 2.3.3.1 Qui mô mẫu nghiên cứu
    • 2.3.3.2 Phương pháp chọn mẫu
    • 2.3.4 Phương pháp phân tích dữ liệu
    • 2.3.4.1 Nhập và quản lý dữ liệu
    • 2.3.4.2 Kiểm định thang đo
    • 2.3.4.3 Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
    • 2.3.4.4 Phân tích hồi quy đa biến

• CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ CỦA DOANH NGHIỆP VÀO KHU KINH TẾ

  • 3.1 Sự hình thành và phát triển của các KKT Việt Nam

    • 3.1.1 Sự hình thành của các KKT

  • 3.2 Kết quả nghiên cứu thống kê mô tả các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định đầu tư vào KKT Nghi Sơn

    • 3.2.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
    • 3.2.2 Phân tích thực trạng các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định đầu tư của doanh nghiệp vào KKT Nghi Sơn
    • 3.2.2.1 Các nhân tố thuộc về doanh nghiệp
    • 3.1.2.2 Các nhân tố thuộc bên ngoài doanh nghiệp

  • 3.3 Kết quả thực nghiệm ảnh hưởng của các nhân tố đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp vào KKT

    • 3.3.1 Mẫu nghiên cứu
    • 3.3.2 Kiểm định độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA
    • 3.3.3 Kết quả hồi qui

  • 3.4 Thảo luận kết quả nghiên cứu

    • 3.4.1 Ảnh hưởng của các nhân tố bên trong doanh nghiệp đến quyết định đầu tư vào KKT
    • 3.4.2 Ảnh hưởng của các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp đến quyết định đầu tư vào KKT

• CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU HÚT ĐẦU TƯ VÀO KHU KINH TẾ VIỆT NAM

  • 4.1 Định hướng và mục tiêu phát triển của KKT Việt Nam

  • 4.2 Một số giải pháp nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư vào KKT Việt Nam

    • 4.2.1 Giải pháp đối với các doanh nghiệp trong KKT
    • 4.2.1.1. Các doanh nghiệp cần khai thác các lợi thế của KKT phát triển các ngành nghề, lĩnh vực phù hợp.
    • 4.2.1.2.Thành lập hiệp hội các doanh nghiệp trong KKT để hỗ trợ sự phát triển của các doanh nghiệp nói riêng và các KKT nói chung.
    • 4.2.1.3.Tạo lập cụm liên kết ngành cho các doanh nghiệp trong khu kinh tế
    • 4.2.2 Nhóm giải pháp đối với các Ban quản lý KKT
    • 4.2.2.1. Xác định đặc điểm của “khách hàng” mục tiêu đầu tư vào Khu kinh tế và tìm cách thu hút các doanh nghiệp này
    • 4.2.2.2. Xác định lợi thế để xây dựng mô hình phát triển đặc thù riêng cho từng khu kinh tế
    • 4.2.2.3.Liên tục cải cách hành chính tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư và tạo điều kiện cho sự phát triển của các doanh nghiệp
    • 4.2.2.4. Tăng cường công tác truyền thông quảng bá thương hiệu cho các KKT
    • 4.2.3 Nhóm giải pháp giải pháp hoàn thiện các điều kiện nhằm tăng tính hấp dẫn của KKT để thu hút các doanh nghiệp đầu tư
    • 4.2.3.1. Hoàn thiện khung chính sách riêng cho Khu kinh tế và xây dựng thí điểm các Đặc khu kinh tế có thể chế đột phá để thu hút doanh nghiệp đầu tư.
    • 4.2.3.2. Đa dạng hoá phương thức và tăng cường thu hút vốn đầu tư để xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng cho Khu kinh tế
    • 4.2.3.3 Đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển của các doanh nghiệp trong Khu kinh tế

• KẾT LUẬN

  • * Những hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo

  • * Các hướng nghiên cứu tiếp theo