Luận án Triết học chính trị – xã hội của John Stuart Mill và ý nghĩa hiện thời của nó

Tên luận án:

TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI CỦA JOHN STUART MILL VÀ Ý NGHĨA HIỆN THỜI CỦA NÓ

Ngành:

Triết học (Mã số: 9 22 90 01)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Triết học chính trị - xã hội của John Stuart Mill và ý nghĩa hiện thời của nó" giải quyết những vấn đề cấp bách trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế mà Việt Nam đang đối mặt. Các vấn đề này bao gồm việc đảm bảo tự do, công bằng xã hội, quyền con người (đặc biệt là tự do tư tưởng, thảo luận, tôn giáo, lập kế hoạch cuộc sống và hội họp), mối quan hệ giữa lợi ích công và tư, hạn chế quyền lực nhà nước, bình đẳng giới và hình thức chính thể lý tưởng. John Stuart Mill (1806-1873) được lựa chọn nghiên cứu vì ông là một nhà triết học Anh có ảnh hưởng lớn đến tư tưởng phương Tây thế kỷ XX và hiện nay, đồng thời là cầu nối tư duy cổ điển và hiện đại, nỗ lực giải quyết mâu thuẫn giữa chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa tập thể.

Mục đích của luận án là phân tích và đánh giá một cách có hệ thống những nội dung cơ bản của triết học chính trị - xã hội của John Stuart Mill, từ đó làm rõ ý nghĩa hiện thời của nó. Để đạt được mục đích này, luận án tập trung vào các nhiệm vụ chính: phân tích tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan; làm rõ các điều kiện và tiền đề cho sự hình thành triết học của Mill; phân tích nội dung cốt lõi bao gồm quan niệm về tự do (nguyên tắc tự do và các loại hình tự do), nguyên tắc công lợi, mối quan hệ giữa công bằng với công lợi, quyền bình đẳng của phụ nữ, vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước và hình thức chính thể đại diện. Cuối cùng, luận án đưa ra đánh giá về ý nghĩa hiện thời của các tư tưởng này đối với thực tiễn Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu của luận án giới hạn trong việc trình bày các quan niệm về tự do, nguyên tắc công lợi, công bằng, quyền bình đẳng của phụ nữ, hạn chế quyền lực nhà nước và hình thức chính thể đại diện thông qua các tác phẩm tiêu biểu của John Stuart Mill như *Bàn về tự do*, *Chính thể đại diện*, *Thuyết công lợi*, *Sự áp bức phụ nữ*. Luận án kế thừa và phát triển các nghiên cứu trước đây, đồng thời đi sâu vào những khía cạnh chưa được bàn luận nhiều như vấn đề công bằng gắn với quyền tự do và nguyên tắc công lợi, cũng như vấn đề hạn chế quyền lực nhà nước.

Luận án khẳng định tư tưởng của John Stuart Mill mang giá trị nhân văn sâu sắc, cổ vũ con người phát triển bản thân và hướng tới lợi ích chung, đảm bảo các quyền tự do cá nhân (đặc biệt tự do tư tưởng và thảo luận), công bằng xã hội (bao gồm công bằng phân phối và bình đẳng giới), và đề xuất các ý tưởng tiến bộ cho công cuộc thực hành dân chủ, kiểm soát quyền lực nhà nước tại Việt Nam hiện nay, dù vẫn còn những hạn chế mang tính lịch sử.

Mục lục chi tiết:

• Mở đầu
• Kết luận
• Danh mục tham khảo
• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
  • 1.1. Những công trình nghiên cứu về điều kiện và tiền đề cho việc hình thành triết học chính trị - xã hội của John Stuart Mill
  • 1.2. Những công trình nghiên cứu về một số nội dung cơ bản trong triết học chính trị - xã hội của John Stuart Mill
  • 1.3. Những công trình nghiên cứu về ý nghĩa hiện thời của triết học chính trị - xã hội của John Stuart Mill
  • 1.4. Khái quát kết quả của các công trình đã tổng quan và những vấn đề đặt ra trong luận án
• CHƯƠNG 2: NHỮNG ĐIỀU KIỆN, TIỀN ĐỀ CHO VIỆC HÌNH THÀNH TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI CỦA JOHN STUART MILL
  • 2.1. Điều kiện kinh tế, chính trị và xã hội nước Anh thế kỷ XIX
  • 2.2. Tiền đề tư tưởng
    • 2.2.1. Tư tưởng chính trị của John Locke (1632 – 1704)
    • 2.2.2. Học thuyết công lợi của Jeremy Bentham (1748 – 1832)
    • 2.2.3. Tư tưởng chính trị của Alexis de Tocqueville (1805 – 1859)
  • 2.3. Khái quát về cuộc đời, sự nghiệp của John Stuart Mill
  • Tiểu kết chương 2
• CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI CỦA JOHN STUART MILL
  • 3.1. Quan niệm của John Stuart Mill về tự do
    • 3.1.1. Quan niệm về nguyên tắc tự do
    • 3.1.2. Quan niệm về các loại hình tự do
  • 3.2. Quan niệm của John Stuart Mill về nguyên tắc công lợi, công bằng và quyền bình đẳng của phụ nữ
    • 3.2.1. Nguyên tắc công lợi
    • 3.2.2. Quan niệm về công bằng
    • 3.2.3. Về quyền bình đẳng của phụ nữ
  • 3.3. Quan niệm của John Stuart Mill về hạn chế quyền lực nhà nước và hình thức chính thể đại diện
    • 3.3.1. Vấn đề hạn chế quyền lực nhà nước
    • 3.3.2. Một số nội dung cơ bản về chính thể và chính thể đại diện
  • Tiểu kết chương 3
• CHƯƠNG 4: Ý NGHĨA HIỆN THỜI CỦA TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI JOHN STUART MILL
  • 4.1. Một số giá trị và hạn chế trong tư tưởng triết học chính trị - xã hội của John Stuart Mill
    • 4.1.1. Giá trị
    • 4.1.2. Hạn chế
  • 4.2. Ý nghĩa hiện thời của tư tưởng tự do trong triết học chính trị - xã hội John Stuart Mill
  • 4.3. Ý nghĩa hiện thời của quan niệm về nguyên tắc công lợi, công bằng và quyền bình đẳng của phụ nữ trong triết học chính trị - xã hội John Stuart Mill
    • 4.3.1. Ý nghĩa hiện thời của quan niệm về nguyên tắc công lợi
    • 4.3.2. Ý nghĩa hiện thời của quan niệm về công bằng
    • 4.3.3. Ý nghĩa hiện thời của quan niệm về quyền bình đẳng của phụ nữ
  • 4.4. Ý nghĩa hiện thời của vấn đề hạn chế quyền lực nhà nước và hình thức chính thể đại diện trong triết học chính trị - xã hội của John Stuart Mill
  • Tiểu kết chương 4