TỔ CHỨC KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TẠO LẬP BẢN SẮC CÁC ĐÔ THỊ MIỀN NÚI TÂY BẮC VIỆT NAM - ÁP DỤNG CHO THÀNH PHỐ YÊN BÁI
Quy hoạch vùng và đô thị
Luận án "Tổ chức kiến trúc cảnh quan tạo lập bản sắc các đô thị miền núi Tây Bắc Việt Nam - Áp dụng cho thành phố Yên Bái" của Đặng Việt Dũng (2021) tập trung nghiên cứu giải quyết vấn đề cấp thiết về việc mai một bản sắc của các đô thị miền núi Tây Bắc (ĐTMNTB) do áp lực của quá trình đô thị hóa, "hiện đại hóa" và "đồng bằng hóa". Vùng Tây Bắc, với 6 tỉnh và diện tích rộng lớn, mang những nét đặc trưng riêng về dân tộc, văn hóa, cảnh quan và điều kiện khí hậu, nhưng thực trạng khai thác tài nguyên và phát triển đô thị theo hướng có bản sắc và bền vững chưa được quan tâm đúng mức. Các nghiên cứu trước đây về quy hoạch, bảo tồn bản sắc còn giới hạn và thiếu tính đồng bộ, đặc biệt là thiếu bộ tiêu chí lý thuyết cho việc tổ chức kiến trúc cảnh quan (KTCQ) tạo lập bản sắc.
Mục đích chính của luận án là nghiên cứu tổ chức KTCQ các đô thị MNTB nhằm tạo lập bản sắc đô thị, với việc áp dụng cụ thể cho thành phố Yên Bái. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã nhận diện các yếu tố tạo nên bản sắc cảnh quan của ĐTMNTB, xác định hệ thống tiêu chí đánh giá giá trị cảnh quan mang tính bản sắc, và đề xuất các nguyên tắc, giải pháp tổ chức KTCQ phù hợp.
Luận án đã xây dựng được các cơ sở khoa học về lý thuyết và thực tiễn trong việc tổ chức KTCQ tạo lập bản sắc đô thị, bao gồm lý thuyết về phân tích cảnh quan, thiết kế KTCQ, nhận diện hình ảnh đô thị, cảm thụ thị giác, cùng với việc xem xét KTCQ dưới góc độ môi trường sinh thái và phát triển bền vững. Từ đó, tác giả đưa ra 5 quan điểm, 6 nguyên tắc và hệ thống giải pháp tổ chức KTCQ cho các đô thị MNTB. Các giải pháp này được đề xuất theo mô hình hóa, áp dụng cho ba cấp độ không gian đô thị: tổng thể, khu vực và cấp độ nhỏ, đảm bảo tính liên tục của tuyến, chuỗi hình ảnh có bản sắc. Luận án cũng nhận diện các đặc trưng cảnh quan (tự nhiên, nhân tạo, hoạt động) và đề xuất hệ thống tiêu chí đánh giá giá trị cảnh quan này. Việc áp dụng thí điểm các giải pháp cho thành phố Yên Bái đã cho thấy tính khả thi và khả năng ứng dụng thực tiễn.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm đề xuất các quan điểm, nguyên tắc, giải pháp tổ chức KTCQ nhằm tạo lập bản sắc ĐTMNTB, nhận diện các giá trị cảnh quan đặc trưng và hệ thống tiêu chí đánh giá. Kết quả nghiên cứu được kỳ vọng sẽ bổ sung vào hệ thống lý luận quy hoạch KTCQ, đồng thời làm tài liệu tham khảo quan trọng cho công tác quy hoạch, thiết kế đô thị và giảng dạy trong lĩnh vực kiến trúc - quy hoạch, góp phần định hướng phát triển bền vững cho ĐTMNTB.
Luận án gồm ba phần chính: