Tình trạng thiếu vi chất kẽm, một số yếu tố liên quan và hiệu quả bổ sung kẽm ở bệnh nhi từ 2-36 tháng tuổi mắc viêm phổi tại Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn (2017-2021)
Thông tin về ngành học của luận án không được cung cấp trong văn bản.
Viêm phổi vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em toàn cầu, chiếm 14% tỷ lệ tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi tại Việt Nam. Tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng, đặc biệt là thiếu kẽm, phổ biến ở trẻ em và liên quan đến tăng tỷ lệ mắc tiêu chảy và nhiễm trùng hô hấp cấp tính. Kẽm đóng vai trò thiết yếu trong chức năng hệ miễn dịch, điều hòa sự tăng sinh, biệt hóa, trưởng thành và hoạt động của bạch cầu, tế bào lympho, điều chỉnh phản ứng viêm, cải thiện độ thanh thải niêm mạc đường hô hấp và tính toàn vẹn của tế bào biểu mô phổi, cũng như quan trọng trong điều trị các bệnh truyền nhiễm.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ thiếu kẽm cao ở trẻ viêm phổi, đặc biệt ở trẻ viêm phổi nặng (lên tới 80%). Mặc dù vai trò của kẽm trong viêm phổi còn nhiều tranh cãi, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) khuyến cáo bổ sung kẽm để phòng ngừa và giảm tỷ lệ mắc viêm phổi ở trẻ em tại các nước đang phát triển.
Đề tài này được thực hiện nhằm cung cấp thêm bằng chứng khoa học, với hai mục tiêu chính: (1) Mô tả tình trạng thiếu vi chất kẽm và các yếu tố liên quan ở trẻ từ 2-36 tháng tuổi mắc viêm phổi tại Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn trong giai đoạn 2017-2019; (2) Đánh giá hiệu quả bổ sung vi chất kẽm trong hỗ trợ điều trị viêm phổi cho trẻ cùng nhóm tuổi tại bệnh viện này. Luận án có ý nghĩa là một trong số ít công trình nghiên cứu tại Việt Nam về thiếu kẽm ở trẻ viêm phổi và là công trình ban đầu tại Hà Nội áp dụng bổ sung kẽm hỗ trợ điều trị.
Kẽm là một nguyên tố vi lượng đa năng, tham gia vào hơn 300 enzym và 2000 yếu tố phiên mã, thúc đẩy tổng hợp protein, phân chia tế bào và tăng trưởng. Thiếu kẽm ảnh hưởng đến 17% dân số toàn cầu, gây rối loạn chức năng miễn dịch và tăng nhạy cảm với nhiễm trùng. Kẽm có khả năng kháng vi rút trực tiếp, ức chế mầm bệnh và điều hòa hệ thống miễn dịch, giảm phản ứng viêm. Thiếu kẽm làm suy giảm nghiêm trọng số lượng và hoạt động của tế bào miễn dịch, tăng nguy cơ nhiễm trùng và các bệnh viêm. Bổ sung kẽm có thể đảo ngược các tác động tiêu cực này.
Kẽm được coi là phương pháp điều trị hỗ trợ tiềm năng trong viêm phổi, giúp giảm nhạy cảm với nhiễm trùng hô hấp dưới cấp tính bằng cách bảo vệ tính toàn vẹn của tế bào biểu mô đường hô hấp, giảm phù nề và tắc nghẽn, tăng cường chức năng hàng rào biểu mô. Thiếu kẽm có thể tăng giải phóng các yếu tố gây viêm, làm nặng thêm tổn thương phổi. Các nghiên cứu đã ghi nhận nồng độ kẽm huyết thanh thấp ở trẻ viêm phổi, đặc biệt là ở các trường hợp nặng, và nồng độ này có giá trị chẩn đoán, tiên lượng. Một số thử nghiệm đã cho thấy bằng chứng mâu thuẫn về hiệu quả bổ sung kẽm, nhưng có nghiên cứu chỉ ra việc bổ sung kẽm có thể giảm các đợt viêm đường hô hấp trên và viêm phổi.
Nghiên cứu được tiến hành tại Khoa Nhi Hô hấp, Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn từ tháng 01/2017 đến tháng 12/2021. Thiết kế nghiên cứu bao gồm một nghiên cứu mô tả cắt ngang để xác định tình trạng kẽm và một nghiên cứu can thiệp lâm sàng có đối chứng để đánh giá hiệu quả bổ sung kẽm. Đối tượng là trẻ từ 2-36 tháng tuổi chẩn đoán viêm phổi theo tiêu chuẩn của WHO 2013 và BYT 2014, loại trừ các trường hợp viêm phổi thứ phát, bệnh lý bẩm sinh khác hoặc đã dùng kẽm trước đó.
Luận án có 104 trang, bao gồm các phần:
Luận án có 36 bảng, 02 hình, 08 biểu đồ, 158 tài liệu tham khảo (tiếng Anh và tiếng Việt).