TÍNH ĐA DẠNG CỦA HỆ VI KHUẨN VÀ MỐI LIÊN QUAN GIỮA TÌNH TRẠNG NHIỄM MỘT SỐ CHỦNG VI KHUẨN ĐƯỜNG TIÊU HÓA VỚI UNG THƯ ĐẠI TRỰC TRÀNG
BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ CÁC BỆNH NHIỆT ĐỚI
Ung thư đại trực tràng (UTĐTT) là một trong những bệnh ung thư phổ biến toàn cầu, với tỷ lệ mắc mới đứng thứ 3 và tỷ lệ tử vong đứng thứ 2 theo GLOBOCAN 2020. Các tác nhân truyền nhiễm, đặc biệt là vi khuẩn đường tiêu hóa, được cho là liên quan đến khoảng 15-20% các loại ung thư, bao gồm UTĐTT. Hệ vi khuẩn tại khối u (intratumoral microbiota) có vai trò quan trọng trong việc hình thành đáp ứng miễn dịch và ảnh hưởng đến tiến triển của UTĐTT. Trong số đó, Fusobacterium nucleatum (F. nucleatum) và Bacteroides fragilis (B. fragilis) đã được chứng minh có mối liên quan đến UTĐTT thông qua nhiều cơ chế như gây tăng sinh tế bào ung thư, giúp tế bào ung thư tránh bị tiêu diệt, tạo môi trường tiền viêm và thúc đẩy kháng trị hóa chất. Việc đo tải lượng các vi khuẩn này có thể có giá trị trong tiên lượng và theo dõi điều trị.
Tại Việt Nam, các nghiên cứu về đặc điểm hệ vi khuẩn tại mô UTĐTT, mô gan và hạch di căn, cũng như mối liên quan của F. nucleatum và B. fragilis với UTĐTT còn hạn chế. Do đó, luận án này được thực hiện nhằm xác định sự đa dạng của hệ vi khuẩn tại mô ung thư đại trực tràng, mô gan và hạch di căn ở bệnh nhân tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đồng thời phân tích mối liên quan giữa tình trạng nhiễm F. nucleatum và B. fragilis với giai đoạn bệnh và nguy cơ UTĐTT.
Kết quả nghiên cứu cho thấy đây là lần đầu tiên tại Việt Nam xác định được đặc điểm hệ vi khuẩn tại mô ung thư đại trực tràng, mô gan và hạch di căn, bao gồm các ngành, chi, loài chiếm tỷ lệ cao. Chỉ số đa dạng sinh học alpha tại mô ung thư đại trực tràng cao hơn tại mô gan di căn, và có sự khác biệt về chỉ số đa dạng sinh học beta giữa các nhóm mẫu. Tỷ lệ nhiễm F. nucleatum và B. fragilis tại mô đại trực tràng ở nhóm ung thư cao hơn đáng kể so với nhóm polyp và mô lành cạnh ung thư. Tải lượng tương đối của F. nucleatum và B. fragilis tại mô UTĐTT cũng cao hơn ở các giai đoạn bệnh nặng (giai đoạn III) và so với mô lành cạnh ung thư. Phân tích hồi quy logistic chỉ ra rằng bệnh nhân nhiễm B. fragilis có nguy cơ UTĐTT cao gấp 5,0 lần, nhiễm F. nucleatum cao gấp 3,2 lần, và đồng nhiễm cả hai vi khuẩn có nguy cơ cao gấp 4,7 lần so với nhóm không nhiễm. Những phát hiện này khẳng định F. nucleatum và B. fragilis là những yếu tố nguy cơ tiềm ẩn gây ung thư đại trực tràng. Luận án kiến nghị ứng dụng kỹ thuật Realtime PCR để phát hiện tình trạng nhiễm F. nucleatum và B. fragilis tại mẫu mô đại trực tràng trong quá trình nội soi sinh thiết, coi đây là một dấu ấn sinh học hữu ích để gợi ý nguy cơ UTĐTT.