“THỰC TRẠNG VIỆC LÀM VÀ NHU CẦU CHUYỂN ĐỔI VIỆC LÀM CỦA THANH NIÊN NÔNG THÔN KHU VỰC TÂY NAM BỘ”
Xã hội học
Luận án "Thực trạng việc làm và nhu cầu chuyển đổi việc làm của thanh niên nông thôn khu vực Tây Nam Bộ", bảo vệ năm 2020, ngành Xã hội học, tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh công nghiệp hóa và đô thị hóa đang diễn ra nhanh chóng, khiến diện tích đất nông thôn bị thu hẹp, làm gia tăng lực lượng lao động dôi dư và đặt ra nhu cầu giải quyết việc làm, chuyển đổi việc làm cho thanh niên.
Mục đích của luận án là nghiên cứu thực trạng việc làm, nhu cầu chuyển đổi việc làm của thanh niên nông thôn vùng Tây Nam Bộ và các yếu tố tác động, nhằm góp phần làm sáng tỏ vấn đề này trên cả hai phương diện lý luận và thực tiễn. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm xây dựng cơ sở lý luận, thu thập và xử lý số liệu, phân tích thực trạng và các yếu tố tác động, từ đó đề xuất khuyến nghị nhằm thúc đẩy giải quyết và chuyển đổi việc làm cho thanh niên nông thôn khu vực.
Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp và định tính. Dữ liệu thứ cấp được chiết xuất từ bộ số liệu khảo sát năm 2016 của đề tài KHCN/14-19/X05, bao gồm thông tin của 726 thanh niên (16-35 tuổi, không bao gồm học sinh, sinh viên) tại 7 xã thuộc 5 tỉnh Tây Nam Bộ (Cần Thơ, Trà Vinh, An Giang, Long An, Tiền Giang). Nghiên cứu định tính bổ sung thông qua phỏng vấn sâu cán bộ và 25 thanh niên nông thôn. Các lý thuyết được vận dụng gồm lý thuyết lựa chọn hợp lý, lý thuyết nhu cầu và lý thuyết cung cầu.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng việc làm của thanh niên nông thôn khu vực Tây Nam Bộ còn thiếu và không ổn định, với sự khác biệt đáng kể giữa các nhóm thanh niên (tuổi, giới tính, dân tộc, học vấn, tình trạng hôn nhân, mức sống hộ gia đình). Tỷ lệ thất nghiệp/không làm việc cao ở nhóm 16-25 tuổi, thanh niên chưa kết hôn và hộ gia đình có mức sống dưới trung bình. Mức độ thích việc làm chính cũng có sự khác biệt theo học vấn, việc làm chính và mức sống hộ gia đình.
Về nhu cầu chuyển đổi việc làm, 71,9% thanh niên không có nhu cầu chuyển đổi, trong khi 28,1% có nhu cầu. Tuy nhiên, tỷ lệ chuyển đổi việc làm trong 12 tháng trước khảo sát chỉ là 7,3%, cho thấy việc làm hiện tại phần nào đáp ứng nhu cầu. Nhu cầu tìm việc làm mới chủ yếu tập trung vào nhóm Buôn bán (37,6%) và Công nhân (26,2%), ít nhất là Nông nghiệp (5,4%). Các yếu tố như tuổi, học vấn, tình trạng hôn nhân, số người trong hộ, dân tộc, việc làm chính, mức sống hộ gia đình, thông tin việc làm và tần suất làm việc có tác động đến cả quyết định chuyển đổi và nhu cầu chuyển đổi việc làm. Đáng chú ý, 49,3% thanh niên có trình độ học vấn tiểu học trở xuống, và 36,9% bày tỏ muốn tham gia đào tạo nâng cao tay nghề, chuyên môn kỹ thuật.
Luận án kiến nghị triển khai đồng bộ các chương trình phát triển nông thôn, đặc biệt quan tâm đến thanh niên vùng sâu, vùng xa, dân tộc thiểu số và nữ giới. Đồng thời, cần đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, hỗ trợ nâng cao trình độ học vấn và kỹ năng chuyên môn cho thanh niên nông thôn để đáp ứng yêu cầu thị trường lao động và phát triển bền vững vùng Tây Nam Bộ.