Luận án Thủ tục rút gọn giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam

Tên luận án:

Thủ tục rút gọn giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam

Ngành:

Luật Tố tụng Dân sự

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Thủ tục rút gọn giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam" đã thực hiện nghiên cứu chuyên sâu, làm sáng tỏ về mặt lý luận khái niệm khoa học, ý nghĩa và đặc điểm của thủ tục rút gọn (TTRG) trong tố tụng dân sự (TTDS). Nghiên cứu định nghĩa TTRG là một thủ tục giản lược, gọn nhẹ hơn so với thủ tục TTDS thông thường về thành phần, trình tự, thủ tục và thời gian giải quyết tranh chấp. Thủ tục này được áp dụng đối với các loại tranh chấp đơn giản, khi đương sự thừa nhận nghĩa vụ, chứng cứ rõ ràng hoặc tranh chấp có giá trị thấp, nhằm mục đích giảm thiểu thời gian và chi phí giải quyết nhưng vẫn đảm bảo công lý, quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Luận án cũng phân tích và chỉ ra những bất cập trong các quy định pháp luật tố tụng hiện hành. Các quy định này áp dụng chung cho tất cả các tranh chấp dân sự, bao gồm cả tranh chấp kinh doanh, thương mại, mà không có sự phân biệt về giá ngạch, tính phức tạp, việc đương sự thừa nhận nghĩa vụ hay sự rõ ràng của chứng cứ. Thực trạng này dẫn đến việc một số vụ án kéo dài hơn thời hạn luật định, trong khi những vụ án khác lại không cần thiết phải tốn nhiều thời gian như quy định.

Nghiên cứu đã làm rõ việc giải quyết một số vụ án tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án từ các góc độ như tranh chấp có giá ngạch thấp, tranh chấp mà đương sự đã thừa nhận nghĩa vụ, và tranh chấp đơn giản về mặt áp dụng pháp luật cũng như xác định sự thật khách quan. Từ đó, luận án chứng minh rằng đối với các tranh chấp có một trong các yếu tố này, Tòa án hoàn toàn có thể áp dụng một thủ tục đơn giản và rút gọn hơn so với thủ tục thông thường hiện nay mà vẫn bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Một trong những kết luận mới quan trọng là luận án chỉ ra rằng việc xây dựng TTRG theo hướng rút gọn toàn bộ các yếu tố (thành phần, trình tự, thủ tục và thời gian) là cứng nhắc, ít hiệu quả và khó khả thi. Thay vào đó, luận án đề xuất một cách tiếp cận mới: không nhất thiết phải rút gọn toàn bộ các yếu tố mà có thể áp dụng linh hoạt từng yếu tố phù hợp và TTRG có thể được áp dụng vào bất kỳ thời điểm nào khi tiêu chí áp dụng xuất hiện.

Dựa trên cách tiếp cận này, luận án đã đưa ra quan điểm khoa học về tiêu chí xác định một tranh chấp kinh doanh, thương mại có thể được giải quyết theo TTRG. Cụ thể, một vụ án chỉ cần có một trong các tiêu chí sau đây thì được giải quyết theo TTRG: (a) Đương sự đã thừa nhận hoàn toàn nghĩa vụ của mình; (b) Vụ án đơn giản, có giá ngạch thấp theo quy định của pháp luật, chứng cứ rõ ràng và không có sự phản đối hợp lý của đương sự; hoặc (c) Vụ án đơn giản, chứng cứ rõ ràng (không phụ thuộc vào giá ngạch) mà các đương sự đồng ý áp dụng TTRG. Cuối cùng, luận án đã đề xuất các giải pháp cụ thể để xây dựng, hoàn thiện và thực thi pháp luật về thủ tục rút gọn giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại.