TĂNG CƯỜNG THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO NÔNG NGHIỆP VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
Luận án được thực hiện tại Học viện Tài chính.
Luận án của Vũ Việt Ninh, hoàn thành tại Học viện Tài chính, tập trung nghiên cứu các giải pháp nhằm tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào ngành nông nghiệp tại vùng Đồng bằng sông Hồng. Đề tài được đặt ra dựa trên tính cấp thiết khi Việt Nam là một quốc gia có nền tảng từ nông nghiệp.
Mục đích cơ bản của luận án là xây dựng một hệ thống lý luận chung về ngành nông nghiệp và hoạt động thu hút FDI vào lĩnh vực này ở cấp độ vùng lãnh thổ. Nội dung nghiên cứu bao gồm việc xác định khái niệm, nội dung, các nhân tố tác động, cũng như các chỉ tiêu cần thiết để đánh giá tình hình thu hút và đóng góp của FDI. Luận án cũng chỉ rõ những "khoảng trống" trong nghiên cứu hiện tại, yêu cầu tiếp tục khảo sát trên các khía cạnh lý luận, kinh nghiệm thực tiễn, thực tế và phương pháp luận.
Về mặt lý luận, luận án trình bày khái quát về ngành nông nghiệp, định nghĩa vốn trong nông nghiệp là giá trị của tài sản được sử dụng trong sản xuất, và nguồn vốn là yếu tố hình thành các tài sản đó. Hoạt động thu hút FDI được phân tích như một hành động mang tính chủ quan từ phía bên nhận đầu tư. Để có cái nhìn toàn diện, luận án đã phân tích kinh nghiệm thu hút FDI vào nông nghiệp từ nhiều vùng và quốc gia trên thế giới, bao gồm vùng đồng bằng Chao Phraya của Thái Lan, vùng sa mạc Arava Negev của Israel, cùng với Lào, Campuchia, Malaysia và Indonesia.
Nghiên cứu về vùng Đồng bằng sông Hồng, luận án mô tả đặc điểm địa hình bằng phẳng, hệ thống sông ngòi dày đặc và khí hậu gió mùa nóng ẩm với hai mùa rõ rệt, tạo điều kiện thuận lợi cho sự đa dạng của sản phẩm nông sản. Dữ liệu lũy kế đến 31/12/2017 cho thấy ngành công nghiệp và xây dựng thu hút lượng vốn FDI lớn nhất. Đối với lĩnh vực nông nghiệp, Quảng Ninh dẫn đầu về vốn FDI, theo sau là Hà Nội. Các thành công của FDI được ghi nhận bao gồm việc đóng góp và bổ sung vốn đầu tư cho nông nghiệp và tổng vốn đầu tư xã hội của vùng, khai thác hiệu quả thế mạnh của các địa phương, và phát triển các hình thức liên doanh, hợp đồng hợp tác kinh doanh.
Luận án sử dụng mô hình phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI vào nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Hồng, dựa trên một lý thuyết cụ thể. Kết quả cho thấy trong số 39 biến được đưa vào mô hình, có 24 biến mang ý nghĩa thống kê. Bối cảnh quốc tế, với xu hướng FDI toàn cầu năm 2018 theo UNCTAD, và bối cảnh trong nước, với Việt Nam là một trong mười quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu, cũng được xem xét.
Để tăng cường thu hút FDI, luận án đề xuất các giải pháp chiến lược như tập trung thu hút các dự án đầu tư vào lĩnh vực sản xuất nông sản nhằm tăng giá trị gia tăng, thay vì chủ yếu vào chế biến hay các lĩnh vực phụ trợ. Các giải pháp khác bao gồm gắn kết thị trường trong nước với thị trường quốc tế, ưu tiên thu hút các dự án FDI có quy mô lớn hơn để khắc phục tình trạng đa số dự án hiện tại có vốn đầu tư nhỏ. Đồng thời, cần tiếp tục triển khai các chương trình cho vay vốn sản xuất nông nghiệp với lãi suất ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng thương mại lãi suất thấp, hoàn thiện các chính sách hỗ trợ đầu tư nông nghiệp và chính sách ưu đãi về khấu hao nhanh, cũng như hoàn thiện tài chính về đất đai.