Luận án Tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đối với sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của vùng Đồng bằng sông Cửu Long

Tên luận án:

TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI) ĐỐI VỚI SỰ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ CỦA VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Ngành:

Kinh tế quốc tế (Mã ngành: 9310106)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI) ĐỐI VỚI SỰ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ CỦA VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG" được thực hiện bởi Nguyễn Thị Huỳnh Giao, ngành Kinh tế quốc tế, tại Trường Đại học Ngoại Thương vào năm 2023. Đề tài xuất phát từ sự cần thiết nghiên cứu tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đối với chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), một khu vực trọng điểm ở phía Nam Việt Nam, nơi FDI đóng vai trò quan trọng nhưng còn gặp khó khăn trong thu hút vốn và vai trò kinh tế đang giảm dần so với các vùng khác.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định mức độ tác động của FDI đến quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của ĐBSCL giai đoạn 2010-2019 và đề xuất các giải pháp nhằm phát huy vai trò tích cực của FDI. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 13 tỉnh, thành phố của ĐBSCL, phân tích ở cấp độ ngành nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ trong giai đoạn 2010-2019. Phương pháp nghiên cứu tổng quát là hỗn hợp, kết hợp định tính và định lượng, sử dụng mô hình dữ liệu bảng và hệ số cos(φ) để đo lường tốc độ và xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, ĐBSCL còn hạn chế trong thu hút FDI, chưa tương xứng với tiềm năng, và hiệu quả sử dụng vốn có xu hướng giảm. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của vùng đã theo đúng hướng, chuyển dịch từ nền kinh tế lấy nông nghiệp là chính sang dịch vụ và công nghiệp, nhưng tốc độ còn chậm và chưa hoàn toàn tích cực ở một số ngành dịch vụ giá trị gia tăng thấp. FDI tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế, song mức độ không đồng đều giữa các tỉnh, phụ thuộc vào khả năng lan tỏa của vốn. Vốn FDI có tác động mạnh đến xu hướng chuyển dịch từ nông nghiệp sang công nghiệp nhưng không tác động đến chuyển dịch từ nông nghiệp sang dịch vụ. Bên cạnh đó, các yếu tố kinh tế khác như vốn đầu tư toàn xã hội, vốn đầu tư tư nhân, tỷ lệ lao động qua đào tạo, tăng trưởng kinh tế, lạm phát và tỷ lệ dân số thành thị cũng ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu.

Luận án kết luận rằng FDI đã đóng góp tích cực vào chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của ĐBSCL, đặc biệt trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, nhờ tận dụng nguồn nhân lực và các tác động gián tiếp. Tuy nhiên, ĐBSCL vẫn là khu vực kém thu hút FDI so với nhiều vùng khác. Từ những kết quả này, luận án đề xuất các khuyến nghị chính sách nhằm đổi mới tư duy, xây dựng chiến lược thu hút FDI phù hợp với đặc thù từng tỉnh, hoàn thiện cơ chế chính sách và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế bền vững cho vùng.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài

  • 2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

    • 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
    • 2.2. Câu hỏi nghiên cứu

  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu

  • 4. Phương pháp nghiên cứu

  • 5. Đóng góp của đề tài

• CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA FDI ĐẾN CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ

  • 1.1. Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đến sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

    • 1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
      • 1.1.1.1. FDI tác động trực tiếp đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế
      • 1.1.1.2. FDI tác động gián tiếp đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế
    • 1.1.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam

  • 1.2. Khoảng trống nghiên cứu

• CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐẾN CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ

  • 2.1. Tổng quan cơ sở lý thuyết về vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài

    • 2.1.1. Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài
    • 2.1.2. Phân loại đầu tư trực tiếp nước ngoài

  • 2.2. Lý thuyết về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

    • 2.2.1. Khái niệm cơ cấu ngành kinh tế
    • 2.2.2. Khái niệm về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế
    • 2.2.3. Các tiêu chí đánh giá chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

  • 2.3. Lý thuyết về tác động của FDI đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế

  • 2.4. Khung phân tích

• CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Quy trình nghiên cứu

  • 3.2. Mô hình thực nghiệm

  • 3.3. Kỹ thuật ước lượng

    • 3.3.1. Kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng
    • 3.3.2. Khắc phục khuyết tật của mô hình nghiên cứu
    • 3.3.3. Dữ liệu nghiên cứu

• CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

  • 4.1. Thực trạng thu hút FDI của vùng đồng bằng sông Cửu Long

  • 4.2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2010 – 2019

  • 4.3. Thực trạng vai trò của FDI thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Vùng Đồng bằng sông Cửu Long 2010 - 2019

  • 4.4. Kết quả đo lường tác động của FDI đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Vùng đồng bằng sông Cửu Long

    • 4.4.1. Tốc độ chuyển dịch
    • 4.4.2. Xu hướng chuyển dịch

  • 4.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu

• CHƯƠNG 5 MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

  • 5.1. Bối cảnh ảnh hưởng đến thu hút FDI và chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế tại Vùng đồng bằng sông Cửu Long

    • 5.1.1. Bối cảnh quốc tế
    • 5.1.2. Bối cảnh trong nước

  • 5.2. Một số khuyến nghị nhằm phát huy vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế vùng Đồng bằng sông Cửu Long

    • 5.2.1. Đổi mới tư duy trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của Vùng ĐBSCL
    • 5.2.2. Chính sách tính đến yếu tố đặc thù của từng tỉnh trong Vùng
    • 5.2.3. Xây dựng chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của Vùng ĐBSCL
    • 5.2.4. Hoàn thiện cơ chế chính sách để khuyến khích thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài nhằm thúc đẩy hơn nữa chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của Vùng ĐBSCL.
    • 5.2.5. Đổi mới công tác xúc tiến đầu tư để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của Vùng
    • 5.2.6. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính của Vùng ĐBSCL

• KẾT LUẬN