Tác động của chính sách tiền tệ tới nền kinh tế - Tiếp cận bằng mô hình cân bằng tổng quát động ngẫu nhiên (DSGE)
Luận án nghiên cứu và xây dựng mô hình lý thuyết kinh tế tiền tệ hiện đại, cụ thể là mô hình cân bằng tổng quát động ngẫu nhiên (DSGE) theo trường phái New Keynes, để phân tích chính sách tiền tệ tại Việt Nam. Đề tài xuất phát từ nhận định chính sách tiền tệ có tác động đa chiều, phức tạp và cần một mô hình kinh tế vĩ mô mang tính động, tổng quát để đánh giá các tác động này, đặc biệt khi các mô hình hiện tại cho Việt Nam còn mang tính cơ bản và phổ quát cao, chưa phản ánh hết đặc thù.
Mục tiêu chính của luận án là nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ lên các biến số kinh tế vĩ mô, tập trung vào việc xây dựng và áp dụng khung khổ mô hình cấu trúc DSGE và bán cấu trúc theo trường phái New Keynes với đặc trưng của nền kinh tế Việt Nam. Luận án sử dụng các mô hình này để phân tích phản ứng của các biến số vĩ mô với các cú sốc khác nhau, bao gồm cú sốc chính sách tiền tệ, thực hiện phân tích chính sách và so sánh các cơ chế điều hành. Các câu hỏi nghiên cứu tập trung vào tác động của chính sách tiền tệ (lãi suất, cung tiền) lên sản lượng, lạm phát, đặc biệt khi có ràng buộc tài chính; ảnh hưởng của các cách thức điều hành chính sách tiền tệ và cơ chế tỷ giá khác nhau đến ổn định kinh tế vĩ mô.
Đối tượng nghiên cứu là mối quan hệ giữa công cụ chính sách tiền tệ, biến số kinh tế vĩ mô (sản lượng GDP, lạm phát CPI của Việt Nam) và các cú sốc, thông qua mô hình DSGE cho một nền kinh tế nhỏ, đang phát triển, có độ mở lớn và khung khổ điều hành chính sách tiền tệ đa mục tiêu. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc xây dựng mô hình DSGE với hai loại hộ gia đình (ràng buộc và không ràng buộc tài chính), cho phép Ngân hàng Trung ương sử dụng cả công cụ về lượng (cung tiền) và giá (lãi suất), cùng với mô hình bán cấu trúc New Keynes phản ánh cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý của Việt Nam. Dữ liệu sử dụng là số liệu vĩ mô, tiền tệ của Việt Nam và Mỹ từ giai đoạn 2001-2018.
Luận án đóng góp mới bằng việc phát triển hai mô hình nghiên cứu chính sách tiền tệ cho Việt Nam, phân tích các cơ chế điều hành chính sách tiền tệ khác nhau, so sánh phản ứng của các biến số vĩ mô với các cú sốc dưới các chế độ tỷ giá khác nhau, và nghiên cứu về ràng buộc tài chính cùng cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng khoảng 30% hộ gia đình chịu ràng buộc tài chính. Sự tồn tại yếu tố sức ì và không hoàn hảo của thị trường tài chính không làm suy yếu tác động của kênh truyền dẫn lãi suất. Cung tiền tác động mạnh hơn đến lạm phát so với sản lượng kinh tế. Với sự gia tăng ràng buộc tài chính, sản lượng, lạm phát và tỷ giá biến động mạnh hơn với các cú sốc. Ngân hàng Trung ương Việt Nam điều hành chính sách lãi suất nhằm ổn định cả lạm phát, sản lượng và tỷ giá. Cơ chế tỷ giá thả nổi có ưu điểm hấp thụ cú sốc ngoại sinh, nhưng có thể khuếch đại cú sốc lãi suất chính sách. Luận án khuyến nghị tiếp tục đào sâu nghiên cứu mô hình DSGE, cải thiện tiếp cận thị trường tài chính và xác định mục tiêu điều hành tỷ giá linh hoạt, đồng bộ.