Luận án Sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động

Tên luận án:

SỨC KHỎE TÂM THẦN CỦA BỆNH NHÂN UNG THƯ TRONG ĐỘ TUỔI LAO ĐỘNG

Ngành:

Tâm lý học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động" của Lê Thị Dung, bảo vệ tại Học viện Khoa học Xã hội năm 2022, tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh sức khỏe tâm thần (SKTT) đang trở thành gánh nặng toàn cầu và tại Việt Nam. Nghiên cứu nhấn mạnh rằng bệnh nhân ung thư (BNUT), đặc biệt là những người trong độ tuổi lao động, phải đối mặt với những tổn thương thực thể và tâm lý nặng nề, bao gồm các rối loạn lo âu, stress, trầm cảm, và nguy cơ tự tử, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống.

Nghiên cứu chỉ ra rằng các dịch vụ chăm sóc SKTT ở Việt Nam còn hạn chế, thiếu chuyên viên tâm lý và nhân viên công tác xã hội, dẫn đến việc người bệnh ít được can thiệp kịp thời. Luận án đặt ra mục tiêu cung cấp thông tin khoa học về thực trạng SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động, các yếu tố ảnh hưởng, và mối quan hệ giữa SKTT với chất lượng cuộc sống, từ đó đề xuất các kiến nghị thiết thực.

Với phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, luận án khảo sát 230 BNUT trong độ tuổi lao động đang điều trị tại Bệnh viện Ung Bướu – Thành phố Hồ Chí Minh, sử dụng các thang đo quốc tế như GHQ-12 và DASS-21, phỏng vấn sâu và nghiên cứu trường hợp. Kết quả cho thấy tỷ lệ BNUT có vấn đề về SKTT rất cao: 88,3% có dấu hiệu đau khổ tâm lý, 62,6% trầm cảm, 73,9% rối loạn lo âu và 47,0% căng thẳng, với 60,8% mắc từ hai loại rối loạn trở lên. Các yếu tố nhân khẩu-xã hội, nghề nghiệp, bệnh tật, và tâm lý-xã hội đều có tác động đáng kể. Đặc biệt, tính chấp nhận bệnh, mức độ tin tưởng khỏi bệnh, sự hài lòng với cuộc sống và tính lạc quan có tương quan nghịch với mức độ có vấn đề về SKTT. SKTT tổng quát, trầm cảm, lo âu và căng thẳng cũng được xác nhận làm suy giảm chất lượng cuộc sống của BNUT. Các nghiên cứu trường hợp còn chỉ ra vai trò quan trọng của sự hỗ trợ từ gia đình và động lực cá nhân (như trách nhiệm với con cái) trong việc giúp bệnh nhân đối phó và kiên trì điều trị.

Luận án đã đóng góp vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động, lấp đầy khoảng trống nghiên cứu ở Việt Nam và cung cấp tài liệu tham khảo đáng tin cậy cho công tác nghiên cứu, giảng dạy tâm lý y khoa. Các phát hiện thực tiễn này làm cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sống cho BNUT, hướng đến sự quan tâm và chăm sóc toàn diện từ cộng đồng, y tế và gia đình.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài

  • 2. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu

    • 2.1. Mục đích nghiên cứu

    • 2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

    • 3.1 Đối tượng nghiên cứu

    • 3.2 Khách thể nghiên cứu

    • 3.3. Phạm vi nghiên cứu

      • 3.3.1. Phạm vi về nội dung

      • 3.3.2 Phạm vi về khách thể nghiên cứu

  • 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

    • 4.1 Phương pháp luận nghiên cứu

    • 4.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

  • 5. Đóng góp mới của luận án

    • Đóng góp mới về mặt lý luận

    • Đóng góp mới về mặt thực tiễn

  • 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

    • Ý nghĩa lý luận của luận án

    • Ý nghĩa thực tiễn của luận án

  • 7. Cấu trúc của luận án

    • Mở đầu

    • Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu về SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động

    • Chương 2: Cơ sở lý luận về SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động

    • Chương 3: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu

    • Chương 4: Kết quả nghiên cứu thực tiễn

    • Kết luận và kiến nghị

• Chương 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ TRONG ĐỘ TUỔI LAO ĐỘNG

  • 1.1. Nghiên cứu về các vấn đề sức khoẻ tâm thần của bệnh nhân ung thư

  • 1.2. Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sức khoẻ tâm thần của bệnh nhân ung thư

  • 1.3. Nghiên cứu về mối quan hệ của sức khoẻ tâm thần ở bệnh nhân ung thư với chất lượng sống của họ

  • Tiểu kết chương 1

• Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN CỦA BỆNH NHÂN UNG THƯ TRONG ĐỘ TUỔI LAO ĐỘNG

  • 2.1. Sức khoẻ tâm thần

    • 2.1.1 Khái niệm sức khỏe

    • 2.1.2 Khái niệm sức khỏe tâm thần

    • 2.1.3. Một số thuật ngữ có liên quan

    • 2.1.4.. Phân loại các vấn đề sức khỏe tâm thần

      • Nhóm rối loạn tâm trạng.
      • Nhóm rối loạn lo âu
      • Nhóm rối loạn ám ảnh cưỡng chế và các rối loạn liên quan
      • Nhóm rối loạn sang chấn và căng thẳng
      • Nhóm rối loạn phát triển thần kinh
      • Nhóm loạn thần
      • Nhóm rối loạn nhận thức thần kinh
      • Nhóm rối loạn nghiện chất và rối loạn kiểm soát xung động
      • Nhóm rối loạn phân ly
      • Nhóm rối loạn ăn uống
      • Nhóm rối loạn giao tiếp
      • Nhóm rối loạn giấc ngủ
      • Nhóm rối loạn vận động
      • Nhóm rối loạn nhân cách
      • Nhóm các rối loạn khác

  • 2.2. Bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động

    • 2.2.1. Khái niệm ung thư

    • 2.2.2. Khái niệm bệnh nhân ung thư

    • 2.2.3. Khái niệm độ tuổi lao động

  • 2.3 Sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động

    • 2.3.1. Khái niệm sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động

    • 2.3.2. Các vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến ở bệnh nhân ung thư

      • 2.3.2.1 Vấn đề sức khỏe tâm thần tổng quát (Đau khổ tâm lý)

      • 2.3.2.2 Trầm cảm

      • 2.3.2.3 Lo âu

      • 2.3.2.4 Stress

    • 2.3.3. Đo lường sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư

      • 2.3.3.1. Thang đo BDI (Beck's Depression Inventory)

      • 2.3.3.2. Thang đo CES-D

      • 2.3.3.3. Thang đo Sức khỏe dành cho Bệnh nhân (The Patient Health Questionnaire-9, PHQ-9)

      • 2.3.3.4. Thang đo trầm cảm Zung (The Zung Self-Rating Depression Scale)

      • 2.3.3.5. Thang đo trầm cảm và lo âu dành cho bệnh viện (The Hospital Anxiety and Depression Scale, HADS)

      • 2.3.3.6. Thang đo sức khỏe tổng quát GHQ-12

      • 2.3.3.7. Thang đo Trầm cảm, Lo âu và Căng thẳng (DASS-21)

    • 2.3.4. Một số luận điểm lý thuyết nghiên cứu sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư và các yếu tố có liên quan

      • 2.3.4.1. Các giai đoạn đau buồn của của bệnh nhân ung thư (Kubler-Ross, 1969)

      • 2.3.4.2. Luận điểm lý thuyết của Lazarus về stress

      • 2.3.4.3. Luận điểm của WHO về các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần

      • 2.3.4.4. Luận điểm lý thuyết về ảnh hưởng của sức khỏe tâm thần đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư

  • Tiểu kết chương 2

• Chương 3: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Vài nét về khách thể nghiên cứu

  • 3.2. Tổ chức nghiên cứu

    • 3.2.1. Giai đoạn 1: Hệ thống hóa cơ sở lý luận

    • 3.2.2 Giai đoạn 2: Nghiên cứu thực tiễn về SKTT của BNUT

  • 3.3. Phương pháp nghiên cứu

    • 3.3.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu

    • 3.3.2. Trắc nghiệm

    • 3.3.3. Bảng hỏi

    • 3.3.4. Phỏng vấn sâu

    • 3.3.6 Nghiên cứu trường hợp

    • 3.3.7 Phương pháp xử lí số liệu bằng thống kê toán học

  • Tiểu kết chương 3

• Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ TRONG ĐỘ TUỔI LAO ĐỘNG

  • 4.1. Thực trạng sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động

    • 4.1.1. Vấn đề sức khỏe tâm thần tổng quát (GHQ-12)

    • 4.1.2 Trầm cảm (DASS 21)

    • 4.1.3. Lo âu (DASS 21)

    • 4.1.4. Stress (DASS 21)

    • 4.1.5 Đánh giá chung

  • 4.2. So sánh sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư theo các lát cắt

    • 4.2.1. Lát cắt nhân khẩu – xã hội

    • 4.2.2 Lát cắt gia đình

    • 4.2.3. Lát cắt nghề nghiệp

    • 4.2.4. Lát cắt liên quan đến bệnh

  • 4.3. Mối tương quan giữa sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư với các yếu tố tâm lý – xã hội

  • 4.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần

    • 4.4.1. Ảnh hưởng của các yếu tố nhân khẩu - xã hội cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động

    • 4.4.2. Dự báo của yếu tố nghề nghiệp cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động

    • 4.4.3. Dự báo của yếu tố bệnh cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động

    • 4.4.4. Dự báo của yếu tố hôn nhân cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao

    • 4.4.5. Dự báo của yếu tố tâm lý – xã hội cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động

    • 4.4.6. Dự báo của tổng hợp các yếu tố cho SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động.

    • 4.4.7. Đánh giá chung về các yếu tố ảnh hưởng đến SKTT của BNUT trong độ tuổi lao động

  • 4.5. Ảnh hưởng của sức khỏe tâm thần đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động

    • 4.5.1 Thống kê mô tả chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư

    • 4.5.2 Tương quan giữa sức khỏe tâm thần và chất lượng cuộc sống

    • 4.5.3 Dự báo của sức khỏe tâm thần cho chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư trong độ tuổi lao động

  • 4.6 Nghiên cứu trường hợp về sức khỏe tâm thần của bệnh nhân ung thư

    • 4.6.1 Trường hợp thứ nhất: Sức mạnh của tình mẫu tử

    • 4.6.2 Trường hợp thứ hai: Gia đình cùng sát cánh

  • Tiểu kết chương 4

• KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận

    • Về nghiên cứu lý luận

    • Về nghiên cứu thực tiễn

  • 2. Kiến nghị

    • * Đối với Sở y tế

    • * Đối với bệnh viện

    • * Đối với gia đình bệnh nhân ung thư

    • * Đối với bệnh nhân ung thư

    • * Đối với xã hội