SỬ DỤNG DI SẢN VĂN HOÁ VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN NĂM 1918 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ CẦN THƠ
Lý luận và PPDH môn Lịch sử
Mã số: 9.14.01.11
Luận án "Sử dụng Di sản Văn hóa Vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến năm 1918 ở Trường Trung học phổ thông Thành phố Cần Thơ" tập trung vào nhu cầu cấp thiết nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử thông qua việc tích hợp di sản văn hóa địa phương. Xuất phát từ Nghị quyết 29 của BCH Trung ương khóa XI về việc chuyển đổi từ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực và phẩm chất toàn diện cho người học, đề tài nhấn mạnh sự cần thiết của việc gắn lý luận với thực tiễn và khuyến khích khả năng sáng tạo, tự học. Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành văn bản hướng dẫn sử dụng di sản văn hóa trong dạy học phổ thông.
Vùng Đồng bằng sông Cửu Long, với hơn 300 năm hình thành và phát triển, sở hữu kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng như đờn ca tài tử, cải lương, thơ văn yêu nước, các công trình kiến trúc cổ và lễ hội dân gian. Những di sản này không chỉ có giá trị giáo dục tri thức, hình thành nhân cách mà còn góp phần quảng bá hình ảnh quê hương, phát triển du lịch và bồi đắp tư tưởng, tình cảm cho thế hệ trẻ. Tuy nhiên, việc khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn di sản quý giá này trong dạy học lịch sử hiện còn nhiều bất cập do hạn chế về chương trình, sách giáo khoa, kinh phí và nhận thức phương pháp của giáo viên.
Nghiên cứu này nhằm khẳng định vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng di sản văn hóa vùng ĐBSCL trong dạy học Lịch sử Việt Nam (từ nguồn gốc đến năm 1918) tại các trường THPT ở TP. Cần Thơ. Luận án đã xác định các nội dung di sản phù hợp để khai thác và đề xuất các hình thức, biện pháp sư phạm đa dạng, bao gồm dạy học nội khóa và hoạt động ngoại khóa. Kết quả khảo sát thực trạng với 105 giáo viên và 1.333 học sinh tại 25 trường THPT trên địa bàn TP. Cần Thơ cho thấy sự nhận thức về tầm quan trọng của di sản, nhưng việc triển khai còn lúng túng và chưa thường xuyên.
Các thử nghiệm sư phạm đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất, góp phần nâng cao hứng thú và chất lượng học tập của học sinh. Luận án kết luận bằng việc đề xuất các kiến nghị nhằm tăng cường sự chỉ đạo của các cấp quản lý giáo dục, phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và các ban ngành liên quan, tổ chức tập huấn cho giáo viên và biên soạn tài liệu di sản văn hóa địa phương, qua đó tối ưu hóa tiềm năng giáo dục của di sản vùng ĐBSCL, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và ý thức bảo tồn các giá trị truyền thống.