Luận án Sự biến đổi nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống

Tên luận án:

SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG

Ngành:

CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG VÀ DUY VẬT LỊCH SỬ

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu sự biến đổi nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lăng kính lễ hội truyền thống. Nhân sinh quan, được định nghĩa là hệ thống quan niệm về ý nghĩa và mục đích cuộc sống, phản ánh điều kiện sống và sinh hoạt, luôn trải qua quá trình biến đổi trong các giai đoạn lịch sử nhất định. Ở Việt Nam, các lễ hội truyền thống đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và biểu hiện nhân sinh quan, thể hiện các quan niệm về cuộc sống, lòng trân trọng, biết ơn, cùng những ước mong về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Nghiên cứu chỉ ra rằng sự biến đổi này bao gồm cả hai phương diện tích cực, như việc củng cố tình yêu quê hương, đất nước, lòng tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết, nhân ái, và sự biết ơn sâu sắc tiền nhân. Tuy nhiên, cũng tồn tại những biến đổi tiêu cực, thể hiện qua lối sống thực dụng, ích kỷ, lợi dụng lễ hội cho mục đích mê tín, dị đoan, trục lợi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống văn hóa tinh thần và cản trở quá trình xây dựng con người mới.

Mục đích của luận án là phân tích những vấn đề lý luận và thực trạng biến đổi nhân sinh quan này, từ đó đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm phát huy những biến đổi tích cực và hạn chế những biến đổi tiêu cực, góp phần xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh, tiến bộ theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ khi đất nước đổi mới (năm 1986) đến nay, khảo sát một số lễ hội truyền thống tiêu biểu mang tính biểu trưng cao và đối tượng nghiên cứu là người dân Việt Nam trong độ tuổi 30-75.

Luận án được xây dựng trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm biện chứng duy vật lịch sử, sử học, văn hóa học, dân tộc học, nhân học, tôn giáo học, cùng các phương pháp hệ thống hóa, phân tích - tổng hợp, lịch sử - lôgic, thống kê và so sánh. Luận án đóng góp một cách nhìn mới về nhân sinh quan và làm giàu hệ thống tư liệu lý luận, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định chính sách văn hóa.

Mục lục chi tiết:

• 1. Tính cấp thiết của đề tài

• 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

  • 2.1. Mục đích nghiên cứu
  • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 3.2. Phạm vi nghiên cứu

• 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

  • 4.1. Cơ sở lý luận
  • 4.2. Phương pháp nghiên cứu

• 5. Đóng góp mới về khoa học của luận án

• 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

  • 6.1. Ý nghĩa lý luận
  • 6.2. Ý nghĩa thực tiễn

• 7. Kết cấu của luận án

  • Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
  • Chương 2: Một số vấn đề lý luận về sự biến đổi nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống
  • Chương 3: Sự biến đổi nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống - Thực trạng và vấn đề đặt ra
  • Chương 4: Quan điểm và giải pháp chủ yếu phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực trong nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống

• Chương 1

  TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

  • 1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NHÂN SINH QUAN, NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG
  • 1.2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN THỰC TRẠNG BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG
  • 1.3. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY NHỮNG BIẾN ĐỔI TÍCH CỰC, HẠN CHẾ NHỮNG BIẾN ĐỔI TIÊU CỰC NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG
  • 1.4. KHÁI QUÁT CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ TỔNG QUAN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
  • 1.4.1. Khái quát các công trình khoa học liên quan đến luận án đã tổng quan
  • 1.4.2. Những vấn đề đặt ra mà luận án cần tiếp tục nghiên cứu

• Tiểu kết chương 1

• Chương 2

  MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG

  • 2.1. NHÂN SINH QUAN NGƯỜI VIỆT NAM QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG
  • 2.1.1. Nhân sinh quan và nhân sinh quan người Việt Nam
  • 2.1.2. Lễ hội truyền thống - quan niệm, đặc trưng, loại hình và giá trị cơ bản
  • 2.1.3. Nhân sinh quan người Việt Nam qua lễ hội truyền thống
  • 2.2. SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG - QUAN NIỆM VÀ NỘI DUNG CHỦ YẾU
  • 2.2.1. Quan niệm về sự biến đổi nhân sinh quan người Việt Nam qua lễ hội truyền thống
  • 2.2.2. Những nội dung biến đổi chủ yếu của nhân sinh quan người Việt Nam qua lễ hội truyền thống
  • 2.2.2.1. Sự biến đổi tích cực trong nhân sinh quan người Việt Nam qua lễ hội truyền thống
  • 2.2.2.2. Sự biến đổi tiêu cực trong nhân sinh quan người Việt Nam qua lễ hội truyền thống
  • 2.3. NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG
  • 2.3.1. Điều kiện kinh tế - xã hội
  • 2.3.2. Chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước
  • 2.3.3. Hội nhập quốc tế và giao lưu văn hoá
  • 2.3.4. Truyền thống nhân văn, nhân nghĩa Việt Nam

• Tiểu kết chương 2

• Chương 3

  SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG - THỰC TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA

  • 3.1. THỰC TRẠNG SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG
  • 3.1.1. Thực trạng sự biến đổi tích cực nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống
  • 3.1.1.1. Thực trạng sự biến đổi tích cực trong quan niệm về cuộc sống
  • 3.1.1.2. Thực trạng sự biến đổi tích cực quan niệm sự trân trọng, lòng biết ơn
  • 3.1.1.3. Thực trạng sự biến đổi tích cực quan niệm ước mong, hy vọng có cuộc sống no ấm, hạnh phúc
  • 3.1.2. Thực trạng sự biến đổi tiêu cực nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống
  • 3.1.2.1. Thực trạng sự biến đổi tiêu cực quan niệm về cuộc sống
  • 3.1.2.2. Thực trạng sự biến đổi tiêu cực quan niệm sự trân trọng, lòng biết ơn
  • 3.1.2.3. Thực trạng sự biến đổi tiêu cực quan niệm ước mong, hy vọng có cuộc sống ấm no, hạnh phúc
  • 3.1.3. Dự báo xu hướng biến đổi nhân sinh quan của người Việt Nam qua lễ hội truyền thống trong thời gian tới
  • 3.2. VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ THỰC TRẠNG BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG
  • 3.2.1. Nhận thức về việc nội dung, phương thức bảo tồn, phát huy các giá trị của lễ hội truyền thống chưa thống nhất
  • 3.2.2. Nghiên cứu về những giá trị tích cực của lễ hội truyền thống chưa sâu sắc; hình thức giáo dục, tuyên truyền phù hợp để lan tỏa những giá trị nhân sinh quan tích cực của lễ hội truyền thống trong đời sống xã hội chưa phong phú, sinh động
  • 3.2.3. Công tác quản lý lễ hội còn nhiều bất cập làm nảy sinh những tiêu cực về nhân sinh quan trong lễ hội truyền thống

• Tiểu kết chương 3

• Chương 4

  QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU PHÁT HUY NHỮNG BIẾN ĐỔI TÍCH CỰC, HẠN CHẾ NHỮNG BIẾN ĐỔI TIÊU CỰC TRONG NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG

  • 4.1. QUAN ĐIỂM PHÁT HUY NHỮNG BIẾN ĐỔI TÍCH CỰC, HẠN CHẾ NHỮNG BIẾN ĐỔI TIÊU CỰC TRONG NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG
  • 4.1.1. Phát huy biến đổi tích cực trong nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống phù hợp với hệ giá trị văn hoá, con người Việt Nam
  • 4.1.2. Định hướng sự biến đổi nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống theo định hướng xã hội chủ nghĩa, phù hợp với những giá trị chung của nhân loại
  • 4.1.3. Phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực trong nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống phải đảm bảo tính khách quan, toàn diện, lịch sử - cụ thể, kế thừa, phát triển
  • 4.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU PHÁT HUY NHỮNG BIẾN ĐỔI TÍCH CỰC, HẠN CHẾ NHỮNG BIẾN ĐỔI TIÊU CỰC TRONG NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY QUA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG
  • 4.2.1. Nghiên cứu, xác định rõ những biến đổi tích cực và những biến đổi tiêu cực nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống
  • 4.2.2. Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức cho mọi tầng lớp nhân dân phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống
  • 4.2.3. Xây dựng môi trường kinh tế, văn hoá, xã hội thuận lợi phát huy những biến đổi tích cực và hạn chế những biến đổi tiêu cực nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống
  • 4.2.4. Cần phải kết hợp giữa kế thừa và đổi mới, truyền thống và hiện đại trong phát huy những biến đổi tích cực nhân sinh quan của người Việt Nam hiện nay qua lễ hội truyền thống

• Tiểu kết chương 4