Tên luận án:
SỰ BIẾN ĐỔI CỦA ĐẠO HIẾU Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Ngành:
CNDVBC & DVLS
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Sự biến đổi của đạo hiếu ở Việt Nam hiện nay" nghiên cứu về một phạm trù đạo đức mang tính phổ biến và cốt lõi trong xã hội Việt Nam, đang trải qua những biến đổi đáng kể theo cả chiều hướng tích cực và tiêu cực. Mục đích của luận án là làm rõ các vấn đề lý luận về đạo hiếu và sự biến đổi của nó, phân tích thực trạng và nguyên nhân của những biến đổi này, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng đạo hiếu ở Việt Nam hiện nay.
Nghiên cứu được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng các quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước về văn hóa, đạo đức, đạo hiếu. Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu bao gồm chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp với các phương pháp lịch sử - logic, phân tích - tổng hợp, so sánh, đối chiếu. Luận án đóng góp vào việc làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận về đạo hiếu và sự biến đổi của nó, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực.
Đạo hiếu Việt Nam được hình thành trên nền kinh tế tiểu nông, kết cấu làng xã và văn hóa bản địa, tiếp thu các giá trị văn hóa ngoại nhập. Nội dung cốt lõi của đạo hiếu bao gồm: chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ với lòng kính thuận; tôn kính, vâng lời cha mẹ, nỗ lực học tập, rèn luyện để làm rạng danh gia đình, dòng họ; và lo tang ma chu đáo, thờ cúng khi cha mẹ qua đời. Đạo hiếu giữ vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện đạo đức cá nhân, xây dựng đạo đức gia đình và củng cố đạo đức xã hội.
Thực trạng biến đổi của đạo hiếu hiện nay cho thấy những chuyển biến tích cực như con cái có điều kiện vật chất tốt hơn để báo hiếu, tang lễ được tổ chức trang trọng, văn minh. Tuy nhiên, cũng có những biểu hiện tiêu cực như con cái lơ là, bạo hành, ngược đãi cha mẹ, hoặc lợi dụng việc tang ma vì mục đích cá nhân. Các nguyên nhân chính dẫn đến sự biến đổi này bao gồm tác động của kinh tế thị trường, quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, sự biến đổi của gia đình, chính sách, pháp luật của Nhà nước và công tác giáo dục đạo hiếu.
Luận án đề xuất bốn nhóm giải pháp chính: nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm về đạo hiếu; kết hợp và tăng cường vai trò của gia đình, nhà trường, xã hội trong giáo dục đạo hiếu; phát triển kinh tế gia đình, tạo lập môi trường văn hóa lành mạnh; và hoàn thiện pháp luật, cải tạo phong tục lạc hậu, đồng thời xử lý các hành vi bất hiếu. Việc thực thi đồng bộ các giải pháp này được kỳ vọng sẽ phát huy những biến đổi tích cực và hạn chế những biến đổi tiêu cực của đạo hiếu ở Việt Nam hiện nay.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- 1. Lý do chọn đề tài
- 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
- 2.1. Mục đích
- 2.2. Nhiệm vụ
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- 4.1. Cơ sở lý luận
- 4.2. Phương pháp nghiên cứu
- 5. Đóng góp mới của luận án
- 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- 6.1. Ý nghĩa lý luận
- 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
- 7. Kết cấu của luận án
-
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
- 1.1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến đạo hiếu và đạo hiếu ở Việt Nam
- 1.2. Những công trình nghiên cứu liên quan đến sự biến đổi của đạo hiếu ở Việt Nam hiện nay
- 1.3. Những công trình nghiên cứu liên quan đến giải pháp xây dựng đạo hiếu ở Việt Nam hiện nay
- 1.4. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án
-
CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐẠO HIẾU Ở VIỆT NAM
- 2.1. Đạo hiếu và cơ sở hình thành đạo hiếu ở Việt Nam
- 2.1.1. Đạo hiếu
- 2.1.2. Cơ sở hình thành đạo hiếu ở Việt Nam
- 2.1.2.1. Nền kinh tế, văn hóa bản địa
- 2.1.2.2. Ảnh hưởng của đạo hiếu trong Nho giáo, Phật giáo và Thiên chúa giáo
- 2.2. Nội dung cơ bản và vai trò của đạo hiếu trong đời sống xã hội
- 2.2.1. Nội dung cơ bản của đạo hiếu ở Việt Nam
- 2.2.1.1. Chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ
- 2.2.1.2. Tôn kính, vâng lời cha mẹ, biết kế thừa và phát huy ý chí của tổ tiên, làm rạng danh gia đình, dòng họ
- 2.2.1.3. Lo tang lễ chu đáo, thờ cúng khi cha mẹ qua đời
- 2.2.2. Vai trò của đạo hiếu trong đời sống xã hội
- 2.2.2.1. Vai trò của đạo hiếu trong việc hoàn thiện đạo đức cá nhân
- 2.2.2.2. Vai trò của đạo hiếu trong xây dựng đạo đức gia đình
- 2.2.2.3. Vai trò của đạo hiếu trong củng cố đạo đức xã hội
- 2.3. Khái niệm và đặc trưng của sự biến đổi đạo hiếu ở Việt Nam
- 2.3.1. Khái niệm sự biến đổi đạo hiếu
- 2.3.2. Đặc trưng của sự biến đổi đạo hiếu ở Việt Nam
-
CHƯƠNG 3: SỰ BIẾN ĐỔI CỦA ĐẠO HIẾU Ở VIỆT NAM HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN
- 3.1. Thực trạng biến đổi của đạo hiếu ở Việt Nam hiện nay
- 3.1.1. Sự biến đổi của đạo hiếu theo chiều hướng tích cực
- 3.1.2. Sự biến đổi của đạo hiếu theo chiều hướng tiêu cực
- 3.2. Nguyên nhân của sự biến đổi đạo hiếu ở Việt Nam hiện nay
- 3.2.1. Tác động của kinh tế thị trường
- 3.2.2. Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế
- 3.2.3. Sự biến đổi của gia đình
- 3.2.4. Chính sách, pháp luật của Nhà nước
- 3.2.5. Công tác giáo dục đạo hiếu ở Việt Nam hiện nay
-
CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT HUY BIẾN ĐỔI TÍCH CỰC, KHẮC PHỤC BIẾN ĐỔI TIÊU CỰC CỦA ĐẠO HIẾU Ở VIỆT NAM NAY
- 4.1. Nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm, tự giác rèn luyện theo các chuẩn mực của đạo hiếu cho các thành viên trong gia đình Việt Nam hiện nay
- 4.2. Kết hợp và nâng cao vai trò của gia đình, nhà trường, xã hội trong công tác giáo dục đạo hiếu
- 4.3. Phát triển kinh tế gia đình, tạo lập môi trường văn hóa lành mạnh, tạo điều kiện cho việc thực hiện đạo hiếu
- 4.4. Hoàn thiện và nâng cao vai trò của pháp luật, cải tạo phong tục, tập quán lạc hậu, phát huy những biến đổi tích cực, khắc phục những biến đổi tiêu cực của đạo hiếu ở Việt Nam hiện nay
-
KẾT LUẬN