Luận án Nghiên cứu thành phần và phân bố các loài thuộc họ Ngài chim (Lepidoptera: Sphingidae) ở Việt Nam

Tên luận án:

Nghiên cứu thành phần và phân bố các loài thuộc họ Ngài chim (Lepidoptera: Sphingidae) ở Việt Nam

Ngành:

Côn trùng học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu thành phần và phân bố các loài thuộc họ Ngài chim (Lepidoptera: Sphingidae) ở Việt Nam" được thực hiện nhằm giải quyết khoảng trống trong nghiên cứu về họ Ngài chim tại Việt Nam, một quốc gia có đa dạng sinh học cao nhưng các nghiên cứu về nhóm côn trùng này còn hạn chế. Họ Ngài chim là một họ ngài đặc trưng, có số lượng loài lớn trên thế giới (hơn 1.750 loài), đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái như thụ phấn, đồng thời cũng có một số loài gây hại hoặc được sử dụng trong kiểm soát sinh học. Sự cần thiết của đề tài xuất phát từ việc nghiên cứu hệ thống họ Ngài chim tại các Vườn Quốc gia và khu Bảo tồn thiên nhiên ở Việt Nam.

Mục tiêu chính của luận án là xác định thành phần loài, cung cấp danh lục cập nhật và xây dựng khóa định loại đến loài cho họ Ngài chim ở Việt Nam. Nghiên cứu cũng sử dụng mã vạch di truyền (DNA barcoding) để định loại chính xác các loài đồng hình thuộc giống Cechetra. Đồng thời, luận án đánh giá đặc điểm phân bố và đa dạng của các loài Ngài chim theo các vùng địa lý tự nhiên và sinh cảnh khác nhau trên cả nước, cung cấp dữ liệu khoa học quan trọng và cập nhật.

Kết quả nghiên cứu đã ghi nhận tổng số 181 loài và phân loài thuộc 60 giống của 4 phân họ (Langiinae, Macroglossinae, Smerinthinae và Sphinginae) ở Việt Nam, bao gồm 8 loài và 5 phân loài đặc hữu. Luận án lần đầu tiên công bố khóa định loại đến phân họ, giống và loài cho họ Ngài chim ở Việt Nam dựa trên đặc điểm hình thái và đã đăng ký thành công 17 trình tự mã vạch DNA của ba loài thuộc giống Cechetra trên Genbank, góp phần định danh chính xác các loài có hình thái tương đồng.

Về phân bố và đa dạng, luận án xây dựng 47 bản đồ phân bố cho 110 loài thuộc 47 giống. Giống Theretra (phân họ Macroglossinae) được xác định là có phân bố rộng và khả năng thích nghi cao, chiếm ưu thế ở hầu hết các vùng địa lý và sinh cảnh. Bốn loài (Langia zenzeroides, Rhagastis gloriosa, Rhagastis lunata, Clanis undulosa) chỉ phân bố hạn chế ở vùng núi cao Tây Bắc Bộ, có thể làm chỉ thị loài núi cao. Thành phần loài phong phú nhất được tìm thấy ở rừng thứ sinh, tiếp đến là rừng tự nhiên và ít nhất ở rừng phục hồi nhân tác. Mức độ đa dạng sinh học của họ Ngài chim ở các vùng Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ và Đồng bằng sông Hồng được đánh giá là tốt đến rất tốt, trong khi Tây Bắc Bộ và Đông Bắc Bộ ở mức thấp hơn hoặc khá. Nhìn chung, khu hệ Ngài chim ở Việt Nam có mức độ đa dạng trung bình ở mức tốt và rất tốt.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc cung cấp danh lục cập nhật nhất, khóa định loại đầu tiên đến loài, và các dẫn liệu mới về phân bố và đa dạng của họ Ngài chim ở Việt Nam, làm cơ sở khoa học quan trọng cho công tác quản lý và bảo tồn đa dạng sinh học.

Mục lục chi tiết:

Không có phần mục lục chi tiết trong văn bản được cung cấp.