Luận án – Rèn luyện kỹ năng quản lý lớp học cho sinh viên đại học ngành giáo dục tiểu học thông qua hoạt động nghiệp vụ sư phạm

Tên luận án:

RÈN LUYỆN KĨ NĂNG QUẢN LÍ LỚP HỌC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM

Ngành:

GIÁO DỤC HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên đại học ngành Giáo dục Tiểu học thông qua hoạt động nghiệp vụ sư phạm. Đề tài xuất phát từ nhận định kĩ năng quản lí lớp học là yếu tố cốt lõi của năng lực nghề nghiệp giáo viên, nhưng nhiều giáo viên mới vào nghề, đặc biệt là giáo viên Tiểu học, còn thiếu kiến thức và kĩ năng trong lĩnh vực này. Các nghiên cứu trước đây về vấn đề này ở Việt Nam còn hạn chế và chưa chú trọng đến vai trò của hoạt động nghiệp vụ sư phạm trong việc rèn luyện kĩ năng.

Mục đích nghiên cứu là đề xuất các biện pháp rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học nhằm phát triển năng lực này cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học. Luận án giả thuyết rằng kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên hiện đang ở mức độ chưa tốt, ảnh hưởng đến năng lực nghề nghiệp, và việc rèn luyện thông qua hoạt động nghiệp vụ sư phạm là con đường hiệu quả nhất. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan công trình, xây dựng cơ sở lí luận, đánh giá thực trạng kĩ năng và rèn luyện, đề xuất biện pháp và thực nghiệm sư phạm.

Kết quả khảo sát thực trạng trên 313 sinh viên, 80 giảng viên và 30 giáo viên tiểu học tại nhiều trường đại học sư phạm cho thấy kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên sư phạm tiểu học nhìn chung ở mức tương đối kém. Các kĩ năng thành phần như chú ý, hướng dẫn, khích lệ; phớt lờ chủ động, chuyển hướng; kỷ luật khoảng lặng; thiết lập nội quy; xây dựng mối quan hệ tích cực; và quản lí cảm xúc, giải quyết vấn đề đều ở mức độ chưa cao. Đặc biệt, sinh viên gặp khó khăn trong kĩ năng chú ý, huấn luyện, khích lệ và kỉ luật khoảng lặng.

Luận án đã đề xuất và thực nghiệm các biện pháp rèn luyện thông qua hoạt động nghiệp vụ sư phạm, bao gồm xây dựng chuyên đề, thiết kế hoạt động thực hành và vận dụng phương pháp dạy học vi mô. Kết quả thực nghiệm cho thấy các biện pháp này có hiệu quả rõ rệt, giúp cải thiện đáng kể kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên nhóm can thiệp, và hiệu quả này được duy trì sau 3 tháng. Sinh viên tham gia cũng bày tỏ sự hài lòng với chương trình rèn luyện. Từ đó, luận án khẳng định tính hiệu quả, khả thi và khả năng áp dụng của các biện pháp đề xuất trong quá trình đào tạo giáo viên tiểu học.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lí do chọn đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu
  • 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
  • 3.1. Khách thể nghiên cứu
  • 3.2. Đối tượng nghiên cứu
  • 4. Giả thuyết khoa học
  • 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 6. Phạm vi và giới hạn nghiên cứu
  • 6.1. Về phạm vi đối tượng nghiên cứu
  • 6.2. Về địa bàn và thời gian nghiên cứu
  • 6.3. Mẫu nghiên cứu thực trạng và thực nghiệm tác động
  • 7. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
  • 7.1. Phương pháp luận
  • 7.1.1. Quan điểm lịch sử - lôgic
  • 7.1.2. Quan điểm cấu trúc - hệ thống
  • 7.1.3. Quan điểm thực tiễn
  • 7.2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể
  • 7.2.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết
  • 7.2.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
  • 7.2.2.1. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
  • 7.2.2.2. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
  • 7.2.2.3. Phương pháp chuyên gia
  • 7.2.2.4. Phương pháp thực nghiệm
  • 7.2.3. Các phương pháp khác
  • 8. Luận điểm cần bảo vệ
  • 9. Đóng góp mới của luận án
  • 9.1. Đóng góp về mặt lí luận
  • 9.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
  • 10. Cấu trúc của luận án

• CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ RÈN LUYỆN KĨ NĂNG QUẢN LÍ LỚP HỌC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM

  • 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
  • 1.1.1. Tổng quan nghiên cứu về kĩ năng quản lí lớp học tiểu học
  • 1.1.2. Tổng quan nghiên cứu về rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học
  • 1.1.3. Tổng quan nghiên cứu về rèn luyện kĩ năng cho sinh viên thông qua hoạt động nghiệp vụ sư phạm
  • 1.1.4. Khái quát kết quả tổng quan nghiên cứu về rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên thông qua thực hành nghiệp vụ sư phạm
  • 1.2. Lí luận về kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên ngành giáo dục tiểu học
  • 1.2.1. Một số khái niệm
  • 1.2.1.1. Khái niệm kĩ năng
  • 1.2.1.2. Khái niệm quản lí lớp học
  • 1.2.1.3. Khái niệm kĩ năng quản lí lớp học
  • 1.2.2. Cấu trúc kĩ năng quản lí lớp học
  • 1.2.2.1. Nhóm kĩ năng liên quan đến quản lí hành vi học sinh
  • 1.2.2.2. Nhóm kĩ năng liên quan đến tổ chức lớp học
  • 1.2.2.3. Nhóm kĩ năng liên quan đến xây dựng môi trường lớp học
  • 1.3. Lí luận về rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học thông qua thực hành nghiệp vụ sư phạm
  • 1.3.1. Đặc điểm sinh viên ngành giáo dục tiểu học
  • 1.3.1.1. Đặc điểm học tập
  • 1.3.1.2. Đặc điểm tâm lí
  • 1.3.1.3. Đặc điểm xã hội
  • 1.3.2. Khái niệm rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học thông qua thực hành nghiệp vụ sư phạm
  • 1.3.2.1. Lí luận về hoạt động nghiệp vụ sư phạm
  • 1.3.2.2. Khái niệm rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học thông qua hoạt động nghiệp vụ sư phạm
  • 1.3.3. Các thành tố của rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học thông qua hoạt động nghiệp vụ sư phạm
  • 1.3.3.1. Mục tiêu rèn luyện
  • 1.3.3.2. Nội dung rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên Đại học ngành Giáo dục tiểu học thông qua thực hành nghiệp vụ sư phạm
  • 1.3.3.3. Phương pháp rèn luyện
  • 1.3.3.4. Con đường và lực lượng rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên đại học ngành giáo dục tiêu học
  • 1.3.3.5. Quy trình rèn luyện
  • 1.3.3.6. Đánh giá kết quả rèn luyện
  • 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học
  • 1.4.1. Các yếu tố thuộc về sinh viên
  • 1.4.2. Các yếu tố thuộc về giảng viên
  • 1.4.3. Các yếu tố thuộc về môi trường rèn luyện và chương trình
  • TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

• CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG RÈN LUYỆN KĨ NĂNG QUẢN LÍ LỚP HỌC CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM

  • 2.1. Đặc điểm khách thể
  • 2.2. Quá trình khảo sát
  • 2.2.1. Mục đích, quy mô, địa bàn và mẫu khảo sát
  • 2.2.1.1. Mục đích khảo sát
  • 2.2.1.2. Quy mô và địa bàn khảo sát
  • 2.2.1.3. Đặc điểm mẫu khảo sát
  • 2.2.2. Nội dung khảo sát
  • 2.2.2.1. Thực trạng kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên ngành giáo dục tiểu học
  • 2.2.2.2. Thực trạng rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học
  • 2.2.3. Phương pháp và xử lí dữ liệu
  • 2.2.3.1. Điều tra bằng bảng hỏi
  • 2.2.4. Đánh giá độ tin cậy và độ hiệu lực của thang đo
  • 2.2.4.1. Thang đo thực trạng kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên
  • 2.2.4.2. Thang đo thực trạng rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên
  • 2.3. Kết quả khảo sát
  • 2.3.1. Thực trạng kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên
  • 2.3.2. Hoạt động rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học
  • 2.3.2.1. Thực trạng rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học
  • 2.4. Đánh giá chung về thực trạng rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ĐH ngành GDTH thông qua hoạt động nghiệp vụ sư phạm
  • 2.4.1. Những kết quả đạt được
  • 2.4.2. Những vấn đề tồn tại
  • 2.4.3. Nguyễn nhân của những tồn tại
  • TIỂU KẾT CHƯƠNG 2

• CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KĨ NĂNG QUẢN LÍ LỚP HỌC CHO SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC THÔNG QUA THỰC HÀNH NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM

  • 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
  • 3.1.1. Các biện pháp phải đảm bảo mục tiêu đào tạo giáo viên tiểu học ở các trường sư phạm
  • 3.1.2. Các biện pháp phải đảm bảo phù hợp với tính đặc thù của nhà trường tiểu học
  • 3.1.3. Các biện pháp phải đảm bảo phù hợp với thực tiễn công tác rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học
  • 3.2. Một số biện pháp rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên đại học ngành giáo dục tiểu học thông qua thực hành nghiệp vụ sư phạm
  • 3.2.1. Xây dựng nội dung các chuyên đề rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ngành giáo dục tiêu học
  • 3.2.1.1. Mục tiêu các biện pháp
  • 3.2.1.2. Nội dung biện pháp
  • 3.2.1.3. Cách tiến hành biện pháp
  • 3.2.1.4. Điều kiện thực hiện biện pháp
  • 3.2.2. Thiết kế hoạt động rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên thông qua thực hành nghiệp vụ sư phạm
  • 3.2.2.1. Mục tiêu biện pháp
  • 3.2.2.2. Nội dung biện pháp
  • 3.2.2.3. Cách tiến hành biện pháp
  • 3.2.2.4. Điều kiện thực hiện biện pháp
  • 3.2.3. Vận dụng phương pháp dạy học vi mô luyện tập kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ngành Giáo dục tiểu học thông qua học phần rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên
  • 3.2.3.1. Mục tiêu biện pháp
  • 3.2.3.2. Nội dung biện pháp
  • 3.2.3.3. Cách tiến hành biện pháp
  • 3.2.3.4. Điều kiện thực hiện biện pháp
  • 3.2.4. Phối hợp rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên với hoạt động đưa sinh viên xuống các trường tiểu học để dự giờ, xem băng hình dạy mẫu
  • 3.2.4.1. Mục tiêu của biện pháp
  • 3.2.4.2. Nội dung của biện pháp
  • 3.2.4.3. Cách thực hiện biện pháp
  • 3.2.4.4. Điều kiện thực hiện biện pháp
  • 3.4. Thực nghiệm sư phạm
  • 3.4.1. Mục đích thực nghiệm
  • 3.4.2. Giả thuyết thực nghiệm
  • 3.4.3. Đối tượng thực nghiệm
  • 3.4.4. Nội dung thực nghiệm
  • 3.4.5. Tiến trình thực nghiệm
  • 3.4.6. Tiêu u chuẩn và thang đo thực nghiệm
  • 3.5. Kết quả thực nghiệm
  • 3.5.1. So sánh kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên nhóm can thiệp với nhóm đối chứng
  • 3.5.1.1. So sánh kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên nhóm can thiệp với nhóm đối chứng trước thực nghiệm
  • 3.5.1.2. So sánh kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên nhóm can thiệp với nhóm đối chứng ngay sau thực nghiệm
  • 3.5.1.3. So sánh kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên nhóm can thiệp với nhóm đối chứng ba tháng sau thực nghiệm
  • 3.5.2. So sánh kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên tại các thời điểm (trước thực nghiệm, ngay sau thực nghiệm, ba tháng sau thực nghiệm)
  • 3.5.2.1. So sánh kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên nhóm thực nghiệm trước thực nghiệm với ngay sau thực nghiệm và ba tháng sau thực nghiệm
  • 3.5.2.2. So sánh kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên nhóm đối chứng trước thực nghiệm với ngay sau thực nghiệm và ba tháng sau thực nghiệm
  • 3.5.4. Mức độ hài lòng của sinh viên với chương trình rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học
  • 3.5.5. Hiệu quả của các biện pháp rèn luyện kĩ năng quản lí lớp học cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học thể hiện thông qua một trường hợp sinh viên
  • 3.5.5.1. Thông tin trường hợp sinh viên
  • 3.5.5.2. Thực trạng kĩ năng quản lí lớp học của sinh viên trước khi tham gia thực nghiệm
  • TIỂU KẾT CHƯƠNG 4

• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
  • 2. Khuyến nghị

• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN TỚI NỘI DUNG LUẬN ÁN