FORESTRY LAND USE RIGHTS UNDER VIETNAMESE LAW FROM PRACTICE OF SOUTHEAST PROVINCES
Economic law
Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu về quyền sử dụng đất lâm nghiệp theo pháp luật Việt Nam, đặc biệt từ thực tiễn các tỉnh Đông Nam Bộ. Vấn đề này được coi là cấp bách do các quy định pháp luật hiện hành còn nhiều hạn chế và bất cập. Tình trạng này dẫn đến việc sử dụng đất lâm nghiệp sai mục đích, vi phạm các quy định về chuyển nhượng, chuyển đổi, cho thuê, thế chấp, thừa kế quyền sử dụng đất, làm cản trở nỗ lực cải thiện sinh kế vùng cao, xóa đói giảm nghèo, tăng độ che phủ rừng và chất lượng rừng, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến phát triển lâm nghiệp và đời sống kinh tế - xã hội nói chung. Đặc biệt, Luật Lâm nghiệp 2017 được nhận định là có một số vấn đề "lệch pha" so với Luật Đất đai 2013. Luận án nhấn mạnh rằng nếu không giải quyết kịp thời, những hạn chế này sẽ là rào cản lớn đối với sự phát triển của ngành lâm nghiệp và có thể gây ra xung đột, bất ổn xã hội.
Mục tiêu chính của luận án là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn pháp luật về quyền sử dụng đất lâm nghiệp (thông qua thực tiễn các tỉnh Đông Nam Bộ), từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về quyền sử dụng đất lâm nghiệp trong thời gian tới. Để đạt được mục tiêu này, luận án thực hiện các nhiệm vụ cụ thể: phân tích và làm rõ các vấn đề lý luận pháp lý về quyền sử dụng đất lâm nghiệp (khái niệm, đặc điểm, cấu trúc nội dung, nguyên tắc, các yếu tố ảnh hưởng); nghiên cứu và đánh giá thực trạng pháp luật cũng như thực tiễn thi hành pháp luật về quyền sử dụng đất lâm nghiệp tại các tỉnh Đông Nam Bộ, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và bất cập cần khắc phục; và trên cơ sở đó, xác định phương hướng, đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật hiện hành.
Luận án được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Mác-Lênin, lý luận về nhà nước và pháp luật. Về phạm vi nghiên cứu, luận án tập trung vào tình trạng pháp lý về quyền sử dụng đất lâm nghiệp qua thực tiễn các tỉnh Đông Nam Bộ, nghiên cứu các quy định pháp luật về quyền sử dụng đất lâm nghiệp ở Việt Nam đến thời điểm hiện tại và thực tiễn từ năm 2013 đến 2023, đồng thời khảo sát các văn bản pháp luật liên quan như Hiến pháp, Bộ luật Dân sự, Luật Đất đai, Luật Lâm nghiệp.
Những đóng góp khoa học mới của luận án bao gồm việc nghiên cứu công phu, toàn diện và có hệ thống về pháp luật quyền sử dụng đất lâm nghiệp từ thực tiễn các tỉnh Đông Nam Bộ, cung cấp luận cứ cho công tác xây dựng pháp luật hiện hành. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng, làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan hữu quan trong hoạch định chính sách, xây dựng và hoàn thiện pháp luật về quyền sử dụng đất lâm nghiệp ở Việt Nam, cũng như hỗ trợ những người làm công tác quản lý đất đai, bảo vệ và phát triển rừng.