Luận án Quyền hưởng dụng theo pháp luật Việt Nam

Tên luận án:

QUYỀN HƯỞNG DỤNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Ngành:

Luật dân sự và Tố tụng dân sự

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Quyền hưởng dụng theo pháp luật Việt Nam" của Nguyễn Thị Phương Hải, được hoàn thành tại Trường Đại học Luật Hà Nội vào năm 2025, chuyên ngành Luật dân sự và Tố tụng dân sự, nhằm giải quyết tính cấp thiết từ những hạn chế, bất cập trong quy định về quyền hưởng dụng của Bộ luật Dân sự năm 2015. Các quy định hiện hành còn mang tính khái quát cao, thiếu cụ thể, dẫn đến khó khăn trong thực tiễn áp dụng và nhiều cách hiểu khác nhau, xuất phát từ hạn chế về mô hình lý thuyết tiếp cận và các quy định cụ thể.

Mục đích chính của luận án là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận về quyền hưởng dụng, phân tích và đánh giá thực trạng pháp luật dân sự hiện hành cùng thực tiễn áp dụng để nhận diện những hạn chế, bất cập. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất phương hướng và kiến nghị giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về quyền hưởng dụng. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm xác định đúng các vấn đề lý luận (nhất là bản chất pháp lý và các học thuyết liên quan), phân tích quy định pháp luật hiện hành, nhận diện các hạn chế từ mô hình lý thuyết đến quy định cụ thể, và phân tích thực tiễn áp dụng để đề xuất kiến nghị hoàn thiện mô hình lý thuyết, cấu trúc pháp luật và quy định cụ thể.

Đối tượng nghiên cứu bao gồm các lý thuyết pháp lý điển hình ảnh hưởng đến pháp luật quyền hưởng dụng trên thế giới, quy phạm pháp luật Việt Nam hiện hành, thực tiễn giải quyết tranh chấp, và các quan điểm khoa học liên quan. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quyền hưởng dụng dưới góc độ chế định pháp luật trong Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản liên quan, cùng với các bản án, quyết định của Tòa án từ khi Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực. Luận án sử dụng cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và các phương pháp nghiên cứu như lịch sử, so sánh, thống kê, phân tích.

Luận án đóng góp mới bằng cách hệ thống hóa lý luận về quyền hưởng dụng, làm rõ vị trí vật quyền hạn chế và mối liên hệ với quyền sở hữu, phân tích hệ thống quy định hiện hành và chỉ ra hạn chế, đồng thời đề xuất kiến nghị hoàn thiện pháp luật từ mô hình lý thuyết đến quy định cụ thể. Về mặt lý luận, luận án bổ sung và hoàn thiện các vấn đề lý luận cơ bản về quyền hưởng dụng, xác định khái niệm, đặc điểm, bản chất và nội dung cơ bản. Về thực tiễn, luận án hệ thống hóa thực trạng pháp luật và đề xuất các kiến nghị hoàn thiện dựa trên luận điểm khoa học pháp lý tiến bộ. Luận án khẳng định học thuyết vật quyền là cách tiếp cận khoa học và hợp lý nhất để xây dựng và hoàn thiện pháp luật về quyền hưởng dụng tại Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• LỜI MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của luận án
  • 2. Mục đích của luận án
  • 3. Nhiệm vụ của luận án
  • 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
  • 4.1. Đối tượng nghiên cứu của luận án
  • 4.2. Phạm vi nghiên cứu của luận án
  • 5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
  • 6. Những đóng góp mới của luận án
  • 7. Ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn của luận án
  • 8. Kết cấu của luận án

• TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NHỮNG VẤN ĐỀ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

  • 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài luận án
  • 1.1. Các công trình nghiên cứu khoa học trong nước
  • 1.1.1. Đề tài nghiên cứu khoa học
  • 1.2. Các công trình nghiên cứu khoa học nước ngoài
  • 2. Đánh giá các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố có liên quan đến các vấn đề thuộc phạm vi nghiên cứu của luận án
  • 2.1. Đánh giá các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố có liên quan đến những vấn đề lý luận về quyền hưởng dụng
  • 2.1.1. Khái niệm quyền hưởng dụng
  • 2.1.2. Đặc điểm pháp lý của quyền hưởng dụng
  • 2.1.3. Bản chất pháp lý của quyền hưởng dụng
  • 2.1.4. Nội dung cơ bản của pháp luật về quyền hưởng dụng
  • 2.2. Đánh giá các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố có liên quan đến thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật dân sự Việt Nam về quyền hưởng dụng
  • 2.2.1. Về khái niệm quyền hưởng dụng
  • 2.2.2. Về đối tượng của quyền hưởng dụng
  • 2.2.3. Về căn cứ xác lập quyền hưởng dụng
  • 2.2.4. Về hiệu lực của quyền hưởng dụng
  • 2.2.5. Về nội dung quyền hưởng dụng
  • 2.2.6. Về căn cứ chấm dứt quyền hưởng dụng và hệ quả pháp lý khi chấm dứt quyền hưởng dụng
  • 2.3. Đánh giá các công trình nghiên cứu khoa học đã công bố có liên quan đến kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam về quyền hưởng dụng
  • 2.3.1. Về khái niệm quyền hưởng dụng
  • 2.3.2. Về đối tượng của quyền hưởng dụng
  • 2.3.3. Về căn cứ xác lập quyền hưởng dụng
  • 2.3.4. Về hiệu lực của quyền hưởng dụng
  • 2.3.5. Về nội dung quyền hưởng dụng
  • 2.3.6. Về căn cứ chấm dứt quyền hưởng dụng và hệ quả pháp lý khi chấm dứt quyền hưởng dụng
  • 3. Hệ thống các vấn đề thuộc nội dung nghiên cứu của luận án
  • 3.1. Những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu
  • 3.1.1. Cơ sở lý luận về quyền hưởng dụng
  • 3.1.1.1. Khái niệm về quyền hưởng dụng
  • 3.1.1.2. Đặc điểm pháp lý của quyền hưởng dụng
  • 3.1.1.3. Bản chất của quyền hưởng dụng
  • 3.1.1.4. Nội dung cơ bản của pháp luật về quyền hưởng dụng
  • 3.1.2. Về thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện các quy định pháp luật về quyền hưởng dụng
  • 3.1.3. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật
  • 3.2. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
  • 3.3. Hướng nghiên cứu của luận án
  • 3.4. Dự kiến kết quả nghiên cứu của luận án

• CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN HƯỞNG DỤNG

  • 1.1. Khái niệm, đặc điểm của quyền hưởng dụng
  • 1.1.1. Khái niệm quyền hưởng dụng
  • 1.1.2. Đặc điểm quyền hưởng dụng
  • 1.2. Bản chất pháp lý của quyền hưởng dụng
  • 1.3. Cơ sở lý thuyết về quyền hưởng dụng
  • 1.3.1. Học thuyết vật quyền
  • 1.3.2. Học thuyết sở hữu kép
  • 1.4. Nội dung cơ bản của pháp luật về quyền hưởng dụng

• CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ QUYỀN HƯỞNG DỤNG

  • 2.1. Quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về quyền hưởng dụng
  • 2.1.1. Quy định về khái niệm quyền hưởng dụng
  • 2.1.2. Quy định về đối tượng quyền hưởng dụng
  • 2.1.3. Quy định về căn cứ xác lập quyền hưởng dụng
  • 2.1.4. Quy định về hiệu lực của quyền hưởng dụng
  • 2.1.4.1. Quy định về thời điểm có hiệu lực của quyền hưởng dụng
  • 2.1.4.2. Quy định về thời hạn có hiệu lực của quyền hưởng dụng
  • 2.1.4.3. Quy định về phạm vi có hiệu lực của quyền hưởng dụng
  • 2.1.5. Quy định về nội dung quyền hưởng dụng
  • 2.1.5.1. Quyền chiếm hữu
  • 2.1.5.2. Quyền sử dụng (quyền khai thác tính hữu ích của tài sản)
  • 2.1.5.3. Quyền hưởng lợi
  • 2.1.6. Quy định về căn cứ chấm dứt quyền hưởng dụng và hệ quả pháp lý khi chấm dứt quyền hưởng dụng
  • 2.1.6.1. Quy định về căn cứ chấm dứt quyền hưởng dụng
  • 2.1.6.2. Quy định về hệ quả pháp lý khi chấm dứt quyền hưởng dụng
  • 2.2. Nhận diện một số hạn chế, bất cập trong quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về quyền hưởng dụng
  • 2.2.1. Hạn chế về mô hình lý thuyết tiếp cận và cấu trúc pháp luật về quyền hưởng dụng
  • 2.2.1.1. Hạn chế về mô hình lý thuyết tiếp cận
  • 2.2.1.2. Hạn chế về cấu trúc pháp luật quyền hưởng dụng
  • 2.2.2. Những hạn chế cụ thể trong quy định về quyền hưởng dụng
  • 2.2.2.1. Hạn chế trong quy định về khái niệm quyền hưởng dụng
  • 2.2.2.2. Hạn chế trong quy định về đối tượng của quyền hưởng dụng
  • 2.2.2.3. Hạn chế trong quy định về căn cứ xác lập quyền hưởng dụng
  • 2.2.2.4. Hạn chế trong quy định về hiệu lực của quyền hưởng dụng
  • 2.2.2.5. Hạn chế trong quy định về nội dung của quyền hưởng dụng
  • 2.2.2.6. Hạn chế trong quy định về căn cứ chấm dứt quyền hưởng dụng và hệ quả pháp lý khi chấm dứt quyền hưởng dụng

• CHƯƠNG 3. THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ QUYỀN HƯỞNG DỤNG

  • 3.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết tranh chấp liên quan đến quyền hưởng dụng
  • 3.1.1. Những kết quả tích cực trong việc áp dụng quy định về quyền hưởng dụng trên thực tiễn
  • 3.1.2. Một số hạn chế trong việc áp dụng pháp luật giải quyết các tranh chấp về quyền hưởng dụng
  • 3.2. Một số kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về quyền hưởng dụng
  • 3.2.1. Kiến nghị về lý thuyết tiếp cận và cấu trúc pháp luật về quyền hưởng dụng
  • 3.2.1.1. Kiến nghị về lý thuyết tiếp cận khi xây dựng các quy định pháp luật về quyền hưởng dụng
  • 3.2.1.2. Kiến nghị về cấu trúc của pháp luật Việt Nam về quyền hưởng dụng
  • 3.2.2. Kiến nghị hoàn thiện các quy định cụ thể của pháp luật Việt Nam hiện hành về quyền hưởng dụng
  • 3.2.2.1. Kiến nghị hoàn thiện quy định về khái niệm quyền hưởng dụng
  • 3.2.2.2. Kiến nghị hoàn thiện quy định về đối tượng quyền hưởng dụng
  • 3.2.2.3. Kiến nghị hoàn thiện quy định về căn cứ xác lập quyền hưởng dụng
  • 3.2.2.4. Kiến nghị hoàn thiện quy định về thời hạn có hiệu lực của quyền hưởng dụng
  • 3.2.2.5. Kiến nghị hoàn thiện quy định về nội dung quyền hưởng dụng
  • 3.2.2.6. Kiến nghị hoàn thiện quy định về căn cứ chấm dứt quyền hưởng dụng và hệ quả pháp lý khi chấm dứt quyền hưởng dụng

• KẾT LUẬN