Luận án Quan niệm của I. Kant về chủ thể tiên nghiệm

Tên luận án:

QUAN NIỆM CỦA I. KANT VỀ CHỦ THỂ TIÊN NGHIỆM

Ngành:

Triết học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Quan niệm của I. Kant về chủ thể tiên nghiệm" của Vũ Thị Hồng Nhung là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về một trong những vấn đề cốt lõi và phức tạp trong triết học I. Kant. Đề tài này có tính cấp thiết cao do tầm ảnh hưởng sâu sắc của triết học Kant đến nền triết học hiện đại và sự thiếu vắng các nghiên cứu hệ thống, chuyên sâu về chủ thể tiên nghiệm ở Việt Nam.

Mục đích của luận án là phân tích, làm rõ quan niệm của Kant về chủ thể tiên nghiệm, đồng thời đánh giá những giá trị, hạn chế và ảnh hưởng của nó đối với lịch sử triết học phương Tây. Để đạt được mục tiêu này, luận án tập trung vào việc phân tích điều kiện, tiền đề hình thành quan niệm này; làm rõ cấu trúc và các năng lực cơ bản của chủ thể nhận thức, đạo đức và thẩm mỹ tiên nghiệm; cũng như nhận xét, đánh giá về các giá trị, hạn chế và ảnh hưởng của nó. Phạm vi nghiên cứu giới hạn chủ yếu trong các tác phẩm phê phán của Kant: "Phê phán lý tính thuần túy", "Phê phán lý tính thực hành" và "Phê phán năng lực phán đoán".

Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và sử dụng các phương pháp nghiên cứu đa dạng như quy nạp, diễn dịch, lôgic, lịch sử, phân tích, tổng hợp và so sánh. Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc phân biệt rõ các thuật ngữ liên quan như "tiên nghiệm", "siêu nghiệm", "thường nghiệm", "siêu việt", "thông giác"; trình bày một cách hệ thống nội dung cơ bản của quan niệm về chủ thể tiên nghiệm; và đưa ra những đánh giá về giá trị, hạn chế cùng ảnh hưởng của quan niệm này đối với sự phát triển của lịch sử triết học.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, Kant lần đầu tiên trong lịch sử triết học đã đưa ra một quan niệm toàn diện về con người thông qua chủ thể tiên nghiệm, bao gồm các khía cạnh nhận thức, đạo đức và thẩm mỹ. Quan niệm này thể hiện sự đề cao trí tuệ con người và chứa đựng yếu tố biện chứng sâu sắc trong cấu trúc năng lực nhận thức. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra những hạn chế, như việc quan niệm này vẫn dựa trên nền tảng duy tâm tiên nghiệm, chưa thoát khỏi phương pháp siêu hình và chỉ dừng lại ở mô hình lý luận phổ quát về con người, chưa phải là chủ thể của hoạt động thực tiễn thực sự. Mặc dù vậy, quan niệm của Kant đã tạo ra một "cuộc cách mạng Copernicus" trong triết học, nhấn mạnh tính tích cực, hoạt động và sức mạnh của ý thức con người, mở ra một hướng giải quyết mới cho nhận thức luận và có ảnh hưởng sâu rộng đến triết học phương Tây sau này, cũng như gián tiếp đến sự hình thành quan niệm con người trong triết học Mác.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
  • 2. Mục đích, nhiệm vụ của luận án
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Cơ sở lý luận
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Đóng góp mới của luận án
  • 6. Ý nghĩa của luận án
    • 6.1. Ý nghĩa lý luận
    • 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
  • 7. Kết cấu luận án

• Chương 1

  TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

  • 1.1. Các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về những điều kiện, tiền đề ra đời quan niệm của I. Kant về chủ thể tiên nghiệm
    • 1.1.1. Các công trình nghiên cứu giới thiệu khái quát về những điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội cho sự ra đời quan niệm của I. Kant về chủ thể tiên nghiệm
    • 1.1.2. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến các tiền đề khoa học tự nhiên và các tiền đề tư tưởng triết học cho sự hình thành quan niệm của Kant về chủ thể tiên nghiệm
  • 1.2. Các công trình nghiên cứu về triết học Kant và quan niệm của I. Kant về chủ thể tiên nghiệm
    • 1.2.1. Các nghiên cứu về triết học Kant
    • 1.2.2. Các công trình nghiên cứu về quan niệm của I. Kant về chủ thể tiên nghiệm
  • 1.3. Các công trình nghiên cứu về những giá trị và hạn chế của quan niệm về chủ thể tiên nghiệm trong triết học I. Kant
    • 1.3.1. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
    • 1.3.2. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
  • 1.4. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình tổng quan và những vấn đề luận án tập trung làm rõ

• Chương 2

  NHỮNG ĐIỀU KIỆN, TIỀN ĐỀ CHO SỰ HÌNH THÀNH QUAN NIỆM CỦA I. KANT VỀ CHỦ THỂ TIÊN NGHIỆM

  • 2.1. Những điều kiện lịch sử - xã hội và tiền đề khoa học cho sự hình thành quan niệm về chủ thể tiên nghiệm trong triết học I. Kant
    • 2.1.1. Những điều kiện lịch sử - xã hội hình thành quan niệm của I. Kant về chủ thể tiên nghiệm
    • 2.1.2. Những tiền đề khoa học hình thành quan niệm về chủ thể tiên nghiệm trong triết học I. Kant
  • 2.2 Những tiền đề tư tưởng hình thành quan niệm về chủ thể tiên nghiệm trong triết học I. Kant
    • 2.2.1. Chủ nghĩa duy kinh nghiệm như là cơ sở lý luận cho quan niệm của I. Kant về chủ thể tiên nghiệm
    • 2.2.2. Quan niệm của chủ nghĩa duy lý về chủ thể tư duy trong triết học Tây Âu thời kỳ Cận đại
  • 2.3. Vài nét khái quát về cuộc đời và các tác phẩm của Immanuel Kant

  Tiểu kết chương 2

• Chương 3

  NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG QUAN NIỆM CỦA I. KANT VỀ CHỦ THỂ TIÊN NGHIỆM

  • 3.1. Chủ thể tiên nghiệm - đối tượng của triết học duy tâm tiên nghiệm của I. Kant
    • 3.1.1. Một số khái niệm cơ bản trong triết học duy tâm tiên nghiệm của I. Kant
    • 3.1.2. Khái niệm chủ thể tiên nghiệm với tư cách là đối tượng nghiên cứu trong triết học duy tâm tiên nghiệm của I. Kant
  • 3.2. Chủ thể nhận thức tiên nghiệm trong triết học I. Kant
    • 3.2.1. Cuộc cách mạng Copernicus trong nhận thức luận I. Kant
    • 3.2.2. Cấu trúc và những năng lực của chủ thể nhận thức tiên nghiệm trong triết học I. Kant
    • 3.2.3. Chủ thể nhận thức kinh nghiệm và chủ thể nhận thức tiên nghiệm
  • 3.3. Chủ thể đạo đức tiên nghiệm trong triết học I. Kant
    • 3.3.1. Tự do - xuất phát điểm của đạo đức học I. Kant
    • 3.3.2. Mệnh lệnh tuyệt đối - cơ sở cho luật đạo đức của chủ thể đạo đức tiên nghiệm trong triết học I. Kant
    • 3.3.3. Những đặc trưng cơ bản của chủ thể đạo đức tiên nghiệm trong triết học I. Kant
  • 3.4. Chủ thể thẩm mỹ tiên nghiệm trong triết học I. Kant
    • 3.4.1. Bản chất của phán đoán thẩm mỹ tiên nghiệm
    • 3.4.2. Năng lực phán đoán thẩm mỹ của chủ thể thẩm mỹ tiên nghiệm
  • 3.5. Mối quan hệ giữa chủ thể nhận thức tiên nghiệm, chủ thể đạo đức tiên nghiệm và chủ thể thẩm mỹ tiên nghiệm

  Tiểu kết chương 3

• Chương 4

  NHỮNG GIÁ TRỊ, HẠN CHẾ VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA QUAN NIỆM VỀ CHỦ THỂ TIÊN NGHIỆM TRONG TRIẾT HỌC I. KANT

  • 4.1. Những giá trị trong quan niệm của I. Kant về chủ thể tiên nghiệm
  • 4.2. Những hạn chế trong quan niệm của I. Kant về chủ thể tiên nghiệm
  • 4.3. Những ảnh hưởng của quan niệm về chủ thể tiên nghiệm trong triết học I. Kant
    • 4.3.1. Nhận định chung về ảnh hưởng trong quan niệm của I. Kant về chủ thể tiên nghiệm
    • 4.3.2. Những ảnh hưởng của quan niệm về chủ thể tiên nghiệm trong triết học I. Kant đối với sự hình thành quan niệm con người trong triết học Mác
    • 4.3.3. Những ảnh hưởng của quan niệm về chủ thể tiên nghiệm trong triết học I. Kant đối với triết học phương Tây sau ông

  Tiểu kết chương 4

• KẾT LUẬN