Tên luận án:
QUẢN LÝ XÃ HỘI Ở NÔNG THÔN VIỆT NAM HIỆN NAY (Qua nghiên cứu chương trình xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Thanh Hóa)
Ngành:
XÃ HỘI HỌC
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "QUẢN LÝ XÃ HỘI Ở NÔNG THÔN VIỆT NAM HIỆN NAY (Qua nghiên cứu chương trình xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Thanh Hóa)" là một công trình nghiên cứu tiến sĩ thuộc chuyên ngành Xã hội học, được hoàn thành tại Hà Nội vào năm 2021. Đề tài này tập trung giải quyết tính cấp thiết của việc phát triển phương thức quản lý xã hội (QLXH) ở khu vực nông thôn Việt Nam, trong bối cảnh những vấn đề nan giải trong quản lý nhà nước (QLNN) và tự quản cộng đồng, cùng với yêu cầu đặt ra từ quá trình đổi mới, phát triển kinh tế-xã hội, hội nhập quốc tế và Cách mạng Công nghiệp 4.0.
Mục đích chính của luận án là hệ thống hóa cơ sở lý luận về QLXH ở nông thôn, mô tả và nhận diện những biểu hiện cơ bản của QLXH thông qua thực tiễn xây dựng nông thôn mới (XDNTM) tại tỉnh Thanh Hóa, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phát huy vai trò của QLXH trong XDNTM. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm: hệ thống hóa lý luận và thực tiễn QLXH, vận dụng các lý thuyết xã hội học, nhận diện các biểu hiện cơ bản của QLXH (chủ thể, đối tượng, công cụ, mục tiêu, kết quả, hạn chế) trong XDNTM tại Thanh Hóa, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, và đề xuất giải pháp định hướng.
Luận án tập trung nghiên cứu đối tượng QLXH ở nông thôn trong chương trình XDNTM, với phạm vi nhận diện QLXH thông qua XDNTM tại Thanh Hóa. Địa bàn nghiên cứu là 6 xã đại diện thuộc 3 vùng (Đồng bằng, Trung du, Miền núi) của tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 2016-2019, với khách thể nghiên cứu là 600 người dân và các đại diện cộng đồng. Nghiên cứu đặt ra 4 câu hỏi và 4 giả thuyết, tập trung vào đặc điểm, biểu hiện, nhân tố quyết định và giải pháp nâng cao hiệu quả QLXH.
Về phương pháp luận, luận án dựa trên triết học duy vật biện chứng lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước, cùng các lý thuyết xã hội học liên quan. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm định tính (phân tích tài liệu, thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu) và định lượng (khảo sát bảng hỏi với 494 phiếu hợp lệ, xử lý bằng SPSS 20.0).
Luận án có những đóng góp mới về lý luận và thực tiễn, góp phần hệ thống hóa các luận cứ khoa học về QLXH từ góc độ xã hội học, xác lập mối quan hệ biện chứng giữa QLXH ở nông thôn và XDNTM, đồng thời cung cấp các luận cứ khoa học và thực tiễn để phát huy vai trò của QLXH trong XDNTM, giải quyết các mối quan hệ cơ bản và làm tài liệu tham khảo.
Kết quả nghiên cứu khẳng định hoạt động QLXH trong XDNTM có đặc điểm đa dạng về chủ thể và công cụ, được thể hiện đồng bộ qua các khâu quản lý cơ bản, hướng đến mục tiêu cùng tham gia và cùng hưởng lợi. Luận án cũng chỉ ra sự khác biệt về tính chủ động, năng lực và cơ hội tham gia giữa các nhóm chủ thể, đồng thời nhận diện các rào cản và đề xuất 3 nhóm giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao năng lực chủ thể và tối ưu hóa công cụ QLXH để tăng cường chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động này ở nông thôn Thanh Hóa.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng, phạm vi, địa bàn, thời gian, khách thể nghiên cứu
- 4. Câu hỏi, giả thuyết nghiên cứu và khung phân tích
- 4.1. Câu hỏi nghiên cứu
- 4.2. Giả thuyết nghiên cứu
- 4.3. Khung phân tích
- 5. Phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu cụ thể và phương pháp xử lý, phân tích thông tin
- 5.1. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- 5.2. Phương pháp xử lý, phân tích thông tin
- 6. Điểm mới, ý nghĩa lý luận và thực tiễn
- 6.1. Điểm mới
- 6.2. Về lý luận
- 6.3. Về thực tiễn
- 7. Cấu trúc luận án
-
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ XÃ HỘI VÀ CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
- 1.1. NGHIÊN CỨU VỀ NÔNG THÔN MỚI Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM
- 1.1.1. Nghiên cứu nông thôn, xây dựng nông thôn mới ở một số nước trên thế giới
- 1.1.2. Một số xu hướng nghiên cứu về xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam
- 1.2. NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ XÃ HỘI Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM
- 1.2.1. Một số nghiên cứu về quản lý xã hội ở một số nước trên thế giới
- 1.2.2. Nghiên cứu về quản lý xã hội ở Việt Nam
- 1.3. NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ XÃ HỘI TRONG CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
-
Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
- 2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM - CÔNG CỤ TIẾP CẬN NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
- 2.1.1. Khái niệm quản lý xã hội
- 2.1.2. Khái niệm nông thôn và xây dựng nông thôn mới
- 2.1.3. Đặc điểm xã hội nông thôn Việt Nam
- 2.1.4. Quản lý xã hội trong xây dựng nông thôn mới
- 2.2. MỘT SỐ LÝ THUYẾT VẬN DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU LUẬN ÁN
- 2.2.1. Lý thuyết quản lý xã hội tổng thể trong quản lý xã hội ở nông thôn
- 2.2.2. Lý thuyết sự tham gia của cộng đồng trong quản lý xã hội ở nông thôn
- 2.3. MỘT SỐ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ QUẢN LÝ XÃ HỘI VÀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
- 2.3.1. Một số quan điểm của Đảng về quản lý xã hội/quản lý phát triển xã hội
- 2.3.2. Một số quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng nông thôn mới
- 2.4. KINH NGHIỆM QUẢN LÝ XÃ HỘI VÀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
- 2.4.1. Kinh nghiệm quản lý xã hội ở Trung Quốc
- 2.4.2. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở Trung Quốc từ phương diện quản lý xã hội
- 2.4.3. Kinh nghiệm đổi mới nông thôn của Hàn Quốc từ góc độ quản lý xã hội
- 2.4.4. Kinh nghiệm đổi mới nông thôn của Nhật Bản từ góc độ quản lý xã hội
- 2.5. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở TỈNH THANH HÓA
- 2.5.1. Điều kiện tự nhiên và địa giới hành chính của tỉnh Thanh Hóa
- 2.5.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội của tỉnh Thanh Hóa
- 2.5.3. Một số kết quả, hạn chế, kinh nghiệm trong xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Thanh Hóa
-
Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
- 3.1. CHỦ THỂ QUẢN LÝ XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
- 3.1.1. Sự chủ động, tích cực của các chủ thể tham gia quản lý xã hội trong xây dựng nông thôn mới
- 3.1.2. Vai trò của từng chủ thể quản lý xã hội trong xây dựng nông thôn mới
- 3.2. NỘI DUNG QUẢN LÝ XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
- 3.2.1. Nắm bắt chỉ thị nghị quyết, chính sách và pháp luật trong xây dựng nông thôn mới
- 3.2.2. Khảo sát nhu cầu, xây dựng kế hoạch thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới
- 3.2.3. Tuyên truyền chủ trương, chính sách, kế hoạch xây dựng nông thôn mới
- 3.2.4. Huy động, quản lý, sử dụng nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới
- 3.2.5. Tổ chức, điều hành quá trình thực hiện xây dựng nông thôn mới
- 3.2.6. Giám sát, xử lý vi phạm, phản hồi, điều chỉnh kế hoạch xât dựng nông thôn mới
- 3.3. CÔNG CỤ QUẢN LÝ XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
- 3.3.1. Chỉ thị, Nghị quyết, chính sách, pháp luật, nội quy, quy định của các cấp ủy, chính quyền
- 3.3.2. Hương ước, quy ước, sự thỏa thuận tự nguyện, tự giác trong cộng đồng
- 3.3.3. Thiết chế xã hội và phần thưởng vật chất tinh thần
- 3.4. MỤC TIÊU VÀ KẾT QUẢ QUẢN LÝ XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
- 3.4.1. Mục tiêu của quản lý xã hội trong xây dựng nông thôn mới
- 3.4.2. Sự hài lòng về kết quả thành công xây dựng nông thôn mới
-
Chương 4: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở TỈNH THANH HÓA
- 4.1. QUẢN LÝ XÃ HỘI Ở NÔNG THÔN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở TỈNH THANH HÓA NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG
- 4.1.1. Một số nhân tố tác động thúc đẩy quản lý xã hội ở nông thôn qua chương trình xây dựng nông thôn mới
- 4.1.2. Một số rào cản đối với quản lý xã hội trong xây dựng nông thôn mới ở Thanh Hóa
- 4.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ QUẢN LÝ XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở THANH HÓA
- 4.2.1. Giải pháp về hoàn thiện thể chế, chính sách liên quan đến quản lý xã hội ở khu vực nông thôn
- 4.2.2. Giải pháp liên quan đến các nhóm chủ thể tham gia quản lý xã hội
- 4.2.3. Giải pháp liên quan đến các công cụ quản lý xã hội ở nông thôn
-
KẾT LUẬN
-
DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN