Tên luận án:
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TU BỔ, TÔN TẠO DI TÍCH KIẾN TRÚC CHÙA VIỆT Ở BẮC BỘ
Ngành:
Quản lý văn hóa
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt ở Bắc Bộ" của Nguyễn Xuân Hồng tập trung nghiên cứu một trong những loại hình di tích kiến trúc tôn giáo quan trọng của Việt Nam. Chùa Việt, đặc biệt ở Bắc Bộ, là di sản văn hóa quý giá, mang giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và thẩm mỹ sâu sắc, song đang đối mặt với tình trạng xuống cấp do tác động của nhiều yếu tố tự nhiên và xã hội. Mặc dù các hoạt động tu bổ, tôn tạo đã được triển khai, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập và hạn chế trong công tác quản lý, từ thể chế, cơ chế phối hợp đến việc thực thi các dự án.
Mục đích chính của luận án là nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt, xác định các vấn đề bất cập từ góc độ quản lý và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong giai đoạn hiện nay và tương lai. Để thực hiện mục tiêu này, nghiên cứu đã tập hợp, phân tích các công trình khoa học liên quan, xây dựng cơ sở lý luận dựa trên lý thuyết hệ thống và mô hình quản lý theo quá trình, khái quát tình hình tu bổ trong lịch sử và hiện tại, khảo sát thực trạng quản lý để nhận diện ưu điểm, hạn chế, và cuối cùng là đề xuất các giải pháp.
Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt tại khu vực Bắc Bộ (từ Thanh Hóa trở ra), với thời gian nghiên cứu từ năm 2001 đến nay. Luận án đã phân tích 7 khái niệm trọng tâm, đưa ra quan điểm riêng về "di tích kiến trúc chùa" và "quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích", cùng 6 nguyên tắc và 4 nội dung quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích. Kết quả nghiên cứu thực trạng chỉ ra rằng hệ thống quản lý đã được thiết lập với nhiều văn bản pháp lý, thẩm định dự án và công tác thanh tra, kiểm tra được thực hiện. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế đáng kể như cơ cấu tổ chức bộ máy cồng kềnh, thiếu văn bản hướng dẫn cụ thể cho chùa Việt, thiếu tiêu chuẩn quản lý chất lượng, chưa chú trọng đúng mức công tác bảo quản cấp thiết, và các vướng mắc về thể chế, cơ chế phối hợp.
Trên cơ sở phân tích này, luận án đề xuất 8 nhóm giải pháp toàn diện, bao gồm cải thiện cấu trúc hệ thống tổ chức bộ máy và phân cấp quản lý, cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan (Nhà nước, Giáo hội Phật giáo, cá nhân, cộng đồng), ban hành và hoàn thiện văn bản pháp luật, nâng cao chất lượng thẩm định, phê duyệt và quản lý dự án, tăng cường giám sát quá trình thực hiện, quy hoạch nguồn lực tài chính, tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, cũng như nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và phát huy vai trò cộng đồng. Các khuyến nghị cụ thể cũng được đưa ra cho các cấp quản lý từ trung ương đến địa phương nhằm góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt.
Mục lục chi tiết:
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG TU BỔ, TÔN TẠO DI TÍCH CHÙA VIỆT
- 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
- 1.1.1. Những nghiên cứu về quản lý di sản văn hóa
- 1.1.1.1. Nghiên cứu về hoạt động quản lý của các học giả nước ngoài
- 1.1.1.2. Nghiên cứu về quản lý di sản văn hóa của các học giả trong nước
- 1.1.2. Những nghiên cứu về tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc
- 1.1.3. Những công trình nghiên cứu về chùa Việt
- 1.2. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích
- 1.2.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài
- 1.2.1.1. Di tích, di tích kiến trúc nghệ thuật
- 1.2.1.2. Di tích kiến trúc chùa
- 1.2.1.3. Tu bổ di tích
- 1.2.1.4. Tôn tạo di tích
- 1.2.1.5. Dự án, dự án tu bổ, tôn tạo di tích
- 1.2.1.6. Quản lý
- 1.2.1.7. Quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích
- 1.2.2. Cơ sở lý thuyết vận dụng trong quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt
- Vận dụng lý thuyết hệ thống
- Mô hình lý thuyết theo quá trình
- 1.2.3. Các nguyên tắc trong tu bổ, tôn tạo di tích
- 1.2.4. Nội dung quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích
- 1.2.5. Sự khác nhau giữa quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích chùa với các loại di tích khác
- 1.3. Tình hình tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt ở bắc Bộ
- 1.3.1. Khái quát về ngôi chùa Việt ở Bắc Bộ
- 1.3.1.1. Những vấn đề về lịch sử/diễn biến kiến trúc chùa Việt
- 1.3.1.2. Đặc điểm ngôi chùa Việt
- 1.3.1.3. Giá trị của ngôi chùa Việt
- 1.3.2. Tình hình tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt
- 1.3.2.1. Tình hình tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt trong lịch sử
- 1.3.2.2. Tình hình tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt hiện nay
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TU BỔ, TÔN TẠO DI TÍCH KIẾN TRÚC CHÙA VIỆT HIỆN NAY
- 2.1. Các chủ thể trong hệ thống quản lý và cơ chế phối hợp
- 2.1.1. Các chủ thể trong hệ thống QL hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích
- 2.1.2. Cơ chế phối hợp giữa các chủ thể trong hệ thống quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích
- 2.2. Thực trạng quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt từ các chủ thể trong hệ thống
- 2.2.1. Ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn liên quan tới quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích
- 2.2.2. Tổ chức thẩm định, phê duyệt và QL dự án tu bổ, tôn tạo di tích
- 2.2.3. Tổ chức chỉ đạo việc giám sát quá trình thực hiện dự án tu bổ
- 2.2.4. Tổ chức thành tra, kiểm tra và xử lý vi phạm
- 2.3. Đánh giá chung
- 2.3.1. Ưu điểm
- 2.3.2. Hạn chế
Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TU BỔ, TÔN TẠO DI TÍCH KIẾN TRÚC CHÙA VIỆT HIỆN NAY
- 3.1. Những căn cứ đề xuất giải pháp
- 3.1.1. Những yếu tố chi phối nội dung quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt hiện nay
- 3.1.2. Định hướng của Đảng, nhà nước và cộng đồng với di sản văn hóa Phật giáo
- 3.1.3. Những vấn đề bất cập trong quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích
- 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích
- 3.2.1. Nhóm giải pháp về cơ cấu hệ thống tổ chức bộ máy quản lý
- 3.2.2. Nhóm giải pháp về cơ chế phối hợp quản lý giữa các bên liên quan
- 3.2.3. Nhóm giải pháp văn bản hướng dẫn hoạt động tu bổ di tích
- 3.2.4. Nhóm giải pháp về thẩm định, phê duyệt và quản lý dự án hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc chùa Việt
- 3.2.5. Nhóm giải pháp giám sát quá trình thực hiện tu bổ, tôn tạo di tích
- 3.2.6. Nhóm giải pháp quy hoạch, kế hoạch và nguồn lực tài chính đầu tư cho hoạt động tu bổ, tôn tạo các di tích
- 3.2.7. Giải pháp tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động thi công tu bổ, tôn tạo di tích
- 3.2.8. Nhóm giải pháp về nhân sự và phát huy vai trò cộng đồng trong thực hiện tu bổ, tôn tạo di tích
- 3.3. Khuyến nghị
- 3.3.1. Với chính phủ và các Bộ, Ngành ở trung ương
- 3.3.2. Với cấp UBND Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương
- 3.3.3. Với cấp Sở, ban ngành và cấp quận, huyện ở địa phương nơi có di tích