Tên luận án:
QUẢN LÝ CÁC DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶC BIỆT Ở TỈNH QUẢNG TRỊ
Ngành:
Quản lý văn hóa
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Quản lý các di tích quốc gia đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị" của Dương Thị Vân Anh tập trung nghiên cứu vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị các di tích quốc gia đặc biệt (QGĐB) tại Quảng Trị – một vùng đất giàu giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học. Đề tài xuất phát từ thực trạng công tác quản lý di tích còn bộc lộ nhiều hạn chế, phân cấp chưa phù hợp, và thiếu một công trình khoa học chuyên biệt nghiên cứu toàn diện về vấn đề này tại địa phương.
Mục đích chính của luận án là sử dụng lý thuyết hệ thống để khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động của hai tiểu hệ thống quản lý vĩ mô và vi mô đối với các di tích QGĐB ở Quảng Trị, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong thời gian tới. Luận án đã tiến hành đánh giá tổng quan các công trình nghiên cứu trước, nghiên cứu cơ sở lý luận và lý thuyết áp dụng, giới thiệu khái quát giá trị tiêu biểu của 03 di tích QGĐB được lựa chọn làm đối tượng nghiên cứu (Đôi bờ Hiền Lương – Bến Hải, Địa đạo Vịnh Mốc và hệ thống làng hầm Vĩnh Linh, Thành cổ Quảng Trị và những địa điểm lưu niệm sự kiện 81 ngày đêm năm 1972).
Kết quả nghiên cứu cho thấy, bộ máy quản lý di tích QGĐB ở Quảng Trị đã được hình thành và hoạt động thống nhất, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra nhiều hạn chế như tổ chức bộ máy còn dàn trải, thiếu quy hoạch tổng thể và văn bản quản lý đặc thù, việc triển khai dự án tu bổ chậm trễ, huy động nguồn lực còn hạn chế, và công tác thanh tra, kiểm tra chưa đáp ứng yêu cầu.
Trên cơ sở phân tích thực trạng và các yếu tố bối cảnh, luận án đề xuất 08 nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý di tích QGĐB. Các giải pháp này bao gồm: nâng cao nhận thức, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, kiện toàn bộ máy và năng lực cán bộ, chú trọng đầu tư chống xuống cấp, đẩy mạnh xã hội hóa, phát huy vai trò cộng đồng, đổi mới việc phát huy giá trị gắn với phát triển du lịch, và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra. Luận án khẳng định đây là công trình đầu tiên nghiên cứu một cách hệ thống về quản lý di tích QGĐB tại Quảng Trị, mang lại cái nhìn mới và đóng góp thiết thực cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương.
Mục lục chi tiết:
-
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶC BIỆT, KHÁI QUÁT VỀ CÁC DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶC BIỆT Ở TỈNH QUẢNG TRỊ
- 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
- 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về quản lý di tích lịch sử - văn hóa
- 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về các di tích quốc gia đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị
- 1.1.2.1. Các công trình viết về Thành cổ Quảng Trị
- 1.1.2.2. Các công trình viết về di tích Đôi bờ Hiền Lương – Bến Hải
- 1.1.2.3. Các công trình viết về di tích Địa đạo Vịnh Mốc và hệ thống làng hầm Vĩnh Linh
- 1.1.3. Các công trình nghiên cứu về quản lý di tích quốc gia đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị
- 1.1.4. Đánh giá tổng quan về tài liệu
- 1.2. Cơ sở lý luận về quản lý di tích quốc gia đặc biệt
- 1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
- 1.2.2. Lý thuyết hệ thống với quản lý di sản văn hóa
- 1.2.3. Xây dựng nội dung quản lý di tích quốc gia đặc biệt theo lý thuyết hệ thống
- 1.2.4. Vai trò của quản lý đối với di tích quốc gia đặc biệt
- 1.2.5. Sự khác nhau giữa quản lý di tích quốc gia đặc biệt và các di tích thuộc phân cấp khác ở Việt Nam
- 1.4. Khái quát về các di tích quốc gia đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị
- 1.4.1. Vài nét về tỉnh Quảng Trị
- 1.4.1.1. Vị trí địa lý, đặc điểm tự nhiên
- 1.4.1.2. Cư dân
- 1.4.1.3. Kinh tế - xã hội
- 1.4.1.4. Đặc điểm lịch sử văn hoá
- 1.4.2. Khái quát về các di tích quốc gia đặc biệt của tỉnh Quảng Trị
- 1.4.2.1. Di tích Thành cổ Quảng Trị và những địa điểm lưu niệm sự kiện 81 ngày đêm năm 1972
- 1.4.2.2. Di tích Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải
- 1.4.1.3. Di tích Địa đạo Vịnh Mốc và hệ thống làng hầm Vĩnh Linh
- 1.3.5. Đặc điểm của các di tích quốc gia đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị
-
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶC BIỆT Ở TỈNH QUẢNG TRỊ
- 2.1. Hệ thống các chủ thể quản lý di tích quốc gia đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị và nguồn nhân lực phục vụ cho công tác quản lý di tích quốc gia đặc biệt
- 2.1.1. Các chủ thể quản lý di tích quốc gia đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị
- 2.1.1.1. Các chủ thể quản lý gián tiếp
- 2.1.1.2. Các chủ thể quản lý trực tiếp
- 2.1.1.3. Chủ thể tham gia phối hợp quản lý
- 2.1.2. Cơ chế phối hợp trong quản lý di tích quốc gia đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị
- 2.1.3. Nguồn nhân lực
- 2.2. Thực trạng quản lý di tích quốc gia đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị
- 2.2.1. Tổ chức, quản lý di tích quốc gia đặc biệt nhìn từ góc độ tiểu hệ thống vĩ mô với các chủ thể quản lý nhà nước ở địa phương
- 2.2.1.1. Tổ chức thực hiện các văn bản của Trung ương và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về di tích quốc gia đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị
- 2.2.1.2. Quyết định thành lập các tổ chức bộ máy và trao quyền cho tổ chức thực hiện chức năng, nhiệm vụ cụ thể
- 2.2.1.3. Xây dựng quy hoạch, kế hoạch, dự án bảo tồn di tích
- 2.2.1.4. Huy động quản lý, sử dụng các nguồn lực để bảo tồn, phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt
- 2.2.1.5. Tổ chức thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật, giải quyết đơn thư kiếu nại tố cáo về di tích quốc gia đặc biệt
- 2.2.2. Tổ chức, quản lý di tích quốc gia đặc biệt nhìn từ góc độ tiểu hệ thống vi mô chủ thể Trung tâm quản lý Di tích và Bảo tàng tỉnh Quảng Trị
- 2.2.2.1. Xây dựng các kế hoạch bảo tồn và phát huy giá trị di tích QGĐB và tổ chức thực hiện sau khi được phê duyệt
- 2.2.2.2. Tổ chức các hoạt động nghiệp vụ quản lý di tích quốc gia đặc biệt
- 2.2.2.4. Phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện chức năng quản lý nhà nước về di sản văn hóa
- 2.2.2.4. Tham mưu đề xuất với Sở VHTT&DL tỉnh Quảng Trị các giải pháp đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động bảo tồn di tích nhằm huy động tối đa các nguồn lực trong xã hội tham gia xây dựng, bảo vệ di tích
- 2.3. Đánh giá chung
- 2.3.1. Ưu điểm
- 2.3.2. Những hạn chế, bất cập qua khảo sát thực tế
-
Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶC BIỆT Ở TỈNH QUẢNG TRỊ TRONG THỜI GIAN TỚI
- 3.1. Một số quan điểm và căn cứ để đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý di tích lịch sử văn hoá
- 3.1.1. Về quan điểm quản lý
- 3.1.1.1. Quan điểm quản lý di tích quốc gia đặc biệt gắn với phát triển bền vững
- 3.1.1.2. Quan điểm bảo tồn, phát huy giá trị DSVH vật thể gắn với các giá trị văn hoá phi vật thể
- 3.1.1.3. Quan điểm bảo tồn, phát huy di tích gắn với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
- 3.1.2. Căn cứ đề xuất giải pháp
- 3.1.2.1. Tỉnh Quảng Trị trong bối cảnh xã hội hiện nay
- 3.1.2.2. Định hướng quản lý di tích của tỉnh Quảng Trị
- 3.1.3. Kinh nghiệm quản lý di tích nhìn từ tỉnh Thừa Thiên Huế
- 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý các di tích quốc gia đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị
- 3.2.1. Nâng cao nhận thức về vai trò của di tích và công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích trong sự phát triển của xã hội hiện đại
- 3.2.2. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong công tác quản lý di tích quốc gia đặc biệt
- 3.2.3. Kiện toàn bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ
- 3.2.4. Chú trọng công tác đầu tư chống xuống cấp và tôn tạo di tích
- 3.2.5. Đẩy mạnh xã hội hóa
- 3.2.6. Phát huy vai trò của cộng đồng trong quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị các di tích quốc gia đặc biệt
- 3.2.7. Đổi mới việc phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch
- 3.2.8. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra chấp hành pháp luật về di sản văn hóa đối với các di tích quốc gia đặc biệt