QUẢN LÝ DI SẢN VĂN HÓA DÂN TỘC SÁN DÌU Ở HUYỆN ĐẢO VÂN ĐỒN, TỈNH QUẢNG NINH
Quản lý văn hóa
Luận án "Quản lý di sản văn hóa dân tộc Sán Dìu ở huyện đảo Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh" của Trần Quốc Hùng tập trung làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn trong quản lý nhà nước (QLNN) về di sản văn hóa (DSVH) và vai trò quản lý của cộng đồng đối với DSVH dân tộc Sán Dìu tại khu vực này.
Đề tài được thực hiện trong bối cảnh huyện đảo Vân Đồn là nơi cư trú của dân tộc Sán Dìu với tỷ lệ đáng kể (trên 10% dân số toàn huyện), sở hữu kho tàng DSVH vật thể và phi vật thể độc đáo. Tuy nhiên, công tác quản lý DSVH của dân tộc này chưa được quan tâm đúng mức trong các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, và các giá trị văn hóa truyền thống đang đối mặt với nguy cơ mai một do quá trình phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Mục đích nghiên cứu là vận dụng lý luận, các quan điểm của UNESCO, Đảng và Nhà nước vào giải quyết các vấn đề thực tiễn, từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả QLNN về DSVH, phát huy vai trò quản lý của cộng đồng và tăng cường hợp tác của các bên liên quan.
Để đạt được mục tiêu này, luận án đã thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu lý luận, khảo sát và đánh giá thực trạng QLNN, quản lý của cộng đồng và các bên liên quan về DSVH Sán Dìu tại Vân Đồn trong giai đoạn 2007-2020. Nghiên cứu tập trung vào các loại hình DSVH vật thể như Miếu Thành hoàng và phi vật thể như dân ca Soọng cô, lễ hội Đại phan. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm tiếp cận liên ngành (Khoa học quản lý, Văn hóa học, Nhân học, Xã hội học), nghiên cứu tài liệu thứ cấp, định tính (phỏng vấn sâu, chuyên gia), định lượng (chọn mẫu quả bóng tuyết), và so sánh.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù các cơ quan QLNN đã nỗ lực triển khai các hoạt động bảo vệ và phát huy DSVH, cộng đồng đã chủ động duy trì và trao truyền, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Công tác tham mưu, thực hiện QLNN chậm, đội ngũ cán bộ còn yếu và thiếu, vai trò quản lý của cộng đồng chưa thực sự hiệu quả. Luận án đã phân tích các yếu tố tác động (chủ trương, pháp luật, tổ chức bộ máy, nguồn lực, kinh tế, xã hội hóa, khoa học công nghệ, truyền thông) và đề xuất ba nhóm giải pháp chính: quản lý nhà nước, phát huy vai trò tự quản của cộng đồng, và cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan. Đặc biệt, luận án đề xuất mô hình quản lý DSVH dân tộc Sán Dìu gắn với phát triển du lịch, đảm bảo sự tham gia của Nhà nước, cộng đồng, nhà khoa học, doanh nghiệp và khách du lịch, hướng tới sự cân bằng lợi ích và phát triển bền vững.