Luận án – Phát triển năng lực dạy học trải nghiệm trong đào tạo sinh viên sư phạm Địa lí ở Trường Đại học Cần Thơ

Tên luận án:

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM TRONG ĐÀO TẠO SINH VIÊN SƯ PHẠM ĐỊA LÍ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

Ngành:

LL và PPDH bộ môn Địa lí

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu "Phát triển năng lực dạy học trải nghiệm trong đào tạo sinh viên sư phạm Địa lí ở Trường Đại học Cần Thơ". Quá trình đào tạo sinh viên sư phạm Địa lí đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị năng lực cần thiết cho giáo viên tương lai, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, gắn với thực tế nghề nghiệp và đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện. Dạy học trải nghiệm (DHTN) có vai trò quan trọng trong việc phát triển phẩm chất và năng lực người học. Tuy nhiên, các thành tố biểu hiện năng lực dạy học trải nghiệm (NLDHTN) và các biện pháp phát triển năng lực này chưa được nghiên cứu cụ thể trong đào tạo sinh viên sư phạm Địa lí (SVSP Địa lí), và năng lực thực hiện của sinh viên còn hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án là đề xuất quy trình và các biện pháp phát triển NLDHTN trong đào tạo SVSP Địa lí, góp phần đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Cần Thơ nói riêng và các trường sư phạm trong cả nước nói chung. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn, xác định các nguyên tắc, yêu cầu và các NLDHTN cần phát triển, đồng thời thiết kế và tổ chức các hoạt động phát triển NLDHTN qua các học phần phương pháp dạy học.

Luận án đã có những đóng góp quan trọng về lí luận và thực tiễn. Về lí luận, luận án góp phần làm sáng tỏ cơ sở lí luận, xác định nguyên tắc, yêu cầu, các NLDHTN cần phát triển, xây dựng quy trình và đề xuất các biện pháp phát triển NLDHTN trong đào tạo SVSP Địa lí. Về thực tiễn, luận án đã tìm hiểu, phân tích thực trạng và thiết kế, tổ chức các hoạt động trải nghiệm phù hợp với điều kiện đào tạo tại trường Đại học Cần Thơ.

Kết quả thực nghiệm sư phạm đã chứng minh tính hiệu quả và khả thi của quy trình và các biện pháp đề xuất. Cụ thể, quá trình thực nghiệm cho thấy sự phát triển rõ rệt NLDHTN của sinh viên, thể hiện qua việc tham gia dạy học môn Địa lí ở trường phổ thông. Các hoạt động đã được xây dựng góp phần tích cực vào việc phát triển NLDHTN, với sự cải thiện đáng kể về năng lực xây dựng kế hoạch, tổ chức và đánh giá dạy học trải nghiệm. Luận án kết luận rằng việc phát triển NLDHTN cho SVSP Địa lí là cấp thiết, có thể tích hợp hiệu quả vào chương trình đào tạo hiện hành và góp phần nâng cao chất lượng đầu ra của giáo viên Địa lí.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lí do lựa chọn đề tài
  • 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Giả thuyết khoa học
  • 5. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
    • 5.1. Trên thế giới
      • 5.1.1. Nghiên cứu về dạy học trải nghiệm
      • 5.1.2. Nghiên cứu về phát triển năng lực trong đào tạo SVSP
      • 5.1.3. Nghiên cứu phát triển năng lực dạy học trải nghiệm
    • 5.2. Ở Việt Nam
      • 5.2.1. Nghiên cứu về dạy học trải nghiệm
      • 5.2.2. Nghiên cứu về phát triển năng lực cho SVSP
      • 5.2.3. Nghiên cứu phát triển năng lực dạy học trải nghiệm
  • 6. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu
    • 6.1. Quan điểm nghiên cứu
      • 6.1.1. Quan điểm hệ thống – cấu trúc
      • 6.1.2. Quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm
      • 6.1.3. Quan điểm dạy học theo định hướng phát triển năng lực
      • 6.1.4. Quan điểm công nghệ dạy học
      • 6.1.5. Quan điểm dạy học trải nghiệm
    • 6.2. Phương pháp nghiên cứu
      • 6.2.1. Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu
      • 6.2.2. Phương pháp quan sát
      • 6.2.3. Phương pháp điều tra khảo sát
      • 6.2.4. Phương pháp chuyên gia
      • 6.2.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm (TNSP)
      • 6.2.6. Phương pháp nghiên cứu trường hợp
      • 6.2.7. Phương pháp thống kê toán học
  • 7. Đóng góp mới của luận án
  • 8. Cấu trúc của luận án

• CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM TRONG ĐÀO TẠO SINH VIÊN SƯ PHẠM ĐỊA LÍ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

  • 1.1. Đổi mới giáo dục phổ thông và đại học
    • 1.1.1. Đổi mới giáo dục phổ thông
    • 1.1.2. Đổi mới giáo dục đại học
      • 1.1.2.1. Định hướng chung
      • 1.1.2.2. Đổi mới đào tạo giáo viên
  • 1.2. Phát triển năng lực sinh viên sư phạm
    • 1.2.1. Khái niệm năng lực
    • 1.2.2. Mô hình cấu trúc năng lực giáo viên
    • 1.2.3. Vai trò phát triển năng lực sinh viên sư phạm
  • 1.3. Dạy học trải nghiệm
    • 1.3.1. Khái niệm trải nghiệm và dạy học trải nghiệm
      • 1.3.1.1. Khái niệm trải nghiệm
      • 1.3.1.2. Khái niệm dạy học trải nghiệm
    • 1.3.2. Cơ sở khoa học
    • 1.3.3. Đặc điểm dạy học trải nghiệm
    • 1.3.4. Các hình thức dạy học trải nghiệm
      • 1.3.4.1. Các hình thức dạy học trải nghiệm cơ bản
      • 1.3.4.2. Các hình thức dạy học trải nghiệm trong dạy học Địa lí
  • 1.4. Năng lực dạy học trải nghiệm trong dạy học Địa lí
    • 1.4.1. Khái niệm năng lực dạy học và năng lực dạy học trải nghiệm
      • 1.4.1.1 Năng lực dạy học
      • 1.4.1.2. Năng lực dạy học trải nghiệm (NLDHTN)
    • 1.4.2. Biểu hiện của năng lực dạy học trải nghiệm
    • 1.4.3. Đặc điểm của năng lực dạy học trải nghiệm Địa lí
    • 1.4.4. Ý nghĩa của việc phát triển năng lực dạy học trải nghiệm Địa lí
  • 1.5. Đặc điểm tâm sinh lí và khả năng học tập của sinh viên sư phạm Địa lí
  • 1.6. Mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo sinh viên sư phạm Địa lí ở trường Đại học Cần Thơ
    • 1.6.1. Mục tiêu đào tạo
    • 1.6.2. Nội dung chương trình đào tạo
  • 1.7. Thực trạng phát triển năng lực dạy học trải nghiệm trong đào tạo sinh viên sư phạm Địa lí

• CHƯƠNG 2: QUY TRÌNH VÀ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM TRONG ĐÀO TẠO SINH VIÊN SƯ PHẠM ĐỊA LÍ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

  • 2.1. Nguyên tắc và yêu cầu đối với việc phát triển năng lực dạy học trải nghiệm trong đào tạo sinh viên sư phạm Địa lí
    • 2.1.1. Nguyên tắc đối với việc phát triển năng lực dạy học trải nghiệm trong đào tạo sinh viên sư phạm Địa lí
    • 2.1.2. Yêu cầu đối với việc phát triển NLDHTN trong đào tạo sinh viên sư phạm Địa lí
  • 2.2. Xác định các năng lực dạy học trải nghiệm cho sinh viên Sư phạm Địa lí
  • 2.3. Quy trình phát triển năng lực dạy học trải nghiệm cho SV sư phạm Địa lí
  • 2.4. Biện pháp phát triển năng lực dạy học trải nghiệm trong đào tạo sinh viên sư phạm Địa lí
    • 2.4.1. Trang bị nền tảng về dạy học trải nghiệm trong dạy học Địa lí cho sinh viên
    • 2.4.2. Sử dụng đa dạng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực trong quá trình đào tạo
    • 2.4.3. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong quá trình đào tạo
    • 2.4.4. Nâng cao hiệu quả hoạt động thực tế, thực tập sư phạm ở trường phổ thông
    • 2.4.5. Đổi mới kiểm tra, đánh giá năng lực dạy học trải nghiệm Địa lí của sinh viên
  • 2.5. Thiết kế và tổ chức các hoạt động học tập trải nghiệm cho sinh viên sư phạm Địa lí ở Trường Đại học Cần Thơ

• CHƯƠNG 3 – THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

  • 3.1. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm
    • 3.1.1. Mục đích thực nghiệm
    • 3.1.2. Nhiệm vụ thực nghiệm
  • 3.2. Nguyên tắc thực nghiệm
  • 3.3. Phương pháp tổ chức thực nghiệm
    • 3.3.1. Chọn nội dung thực nghiệm
    • 3.3.2. Đối tượng và thời gian thực nghiệm
    • 3.3.3. Lựa chọn và thiết kế mô hình thực nghiệm
  • 3.4. Phương pháp thu thập và phân tích kết quả thực nghiệm
  • 3.5. Kết quả thực nghiệm
    • 3.5.1. Kết quả định tính
    • 3.5.2. Kết quả định lượng
      • 3.5.2.1. Sự phát triển năng lực dạy học trải nghiệm của SV trước và sau TNSP
      • 3.5.2.2. Kết quả khảo sát ý kiến về mức độ hiệu quả của các hoạt động đã tổ chức
  • 3.6. Nhận xét kết quả thực nghiệm
    • 3.6.1. Những kết quả rút ra từ thực nghiệm
    • 3.6.2. Những khó khăn và đề xuất nhằm nâng cao NL dạy học trải nghiệm cho sinh viên sư phạm Địa lí ở Trường Đại học Cần Thơ
      • 3.6.2.1. Một số khó khăn
      • 3.6.2.2. Một số biện pháp, đề xuất mới của giảng viên, giáo viên và SV nhằm phát triển NLDHTN cho SVSP Địa lí

• PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
  • 2. Khuyến nghị
    • 2.1. Đối với giảng viên
    • 2.2. Đối với sinh viên
    • 2.3. Đối với giáo viên phổ thông
    • 2.4. Đối với cơ sở đào tạo