Tên luận án:
PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ Ở NHẬT BẢN, HÀN QUỐC, ĐÀI LOAN VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
Ngành:
Kinh tế quốc tế
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án nghiên cứu về Công nghiệp hỗ trợ (CNHT) như một ngành kinh tế kỹ thuật bao gồm sản xuất sản phẩm trung gian, cung cấp linh kiện, phụ tùng, vật liệu đã qua chế biến và dịch vụ hỗ trợ sản xuất để lắp ráp sản phẩm cuối cùng. Các yếu tố ảnh hưởng đến CNHT bao gồm môi trường kinh tế vĩ mô, cơ chế chính sách nhà nước, quan hệ liên kết khu vực và toàn cầu, ảnh hưởng của các tập đoàn đa quốc gia, hội nhập kinh tế quốc tế, các ngành công nghiệp cơ bản và hạ nguồn, dung lượng thị trường, tiến bộ khoa học công nghệ, năng lực nội địa hóa, nguồn lực tài chính, nguồn nhân lực, hệ thống thông tin và tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm.
CNHT có vai trò to lớn trong phát triển quốc gia, đặc biệt đối với các nước đang phát triển như Việt Nam. Nó bao phủ nhiều ngành công nghiệp, có quan hệ mật thiết với đầu tư nước ngoài và là nền tảng để cung cấp linh kiện, phụ tùng cho các ngành lắp ráp, đồng thời là yếu tố quan trọng để thu hút FDI vào các ngành công nghiệp sản xuất và lắp ráp.
Nghiên cứu kinh nghiệm từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan cho thấy các quốc gia này đã thành công trong phát triển CNHT. Nhật Bản thành công nhờ chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNNVV). Hàn Quốc nổi bật với chính sách mở cửa, tự do hóa thị trường thập niên 1990 và cải cách công nghiệp có hỗ trợ DNNVV. Đài Loan đạt thành công nhờ quy định về hàm lượng nội địa hóa sản phẩm.
Tại Việt Nam, chính sách phát triển CNHT thời gian qua đã góp phần phát triển, nhưng vẫn còn những hạn chế như dung lượng thị trường hạ nguồn nhỏ, sức cạnh tranh sản phẩm thấp, chất lượng không ổn định, thiếu tổ chức đầu mối quản lý, vai trò hỗ trợ trung gian của các hiệp hội và cơ quan quản lý chưa rõ ràng, các chương trình phát triển CNHT chưa hiệu quả, và doanh nghiệp chưa nhận được hỗ trợ thích đáng.
Để thúc đẩy CNHT, luận án đề xuất Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm từ các nước này, tập trung ưu tiên phát triển các ngành CNHT cụ thể, thể chế hóa quy định liên kết doanh nghiệp, có chính sách thu hút đầu tư và ưu đãi cho doanh nghiệp sản xuất CNHT, đồng thời phát triển nguồn nhân lực đặc thù.
Mục lục chi tiết:
-
MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
- 4.1. Phương pháp luận
- 4.2. Phương pháp nghiên cứu
- 5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
- 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- 6.1. Ý nghĩa lý luận
- 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
- 7. Kết cấu của luận án
-
Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ Ở NHẬT BẢN, HÀN QUỐC, ĐÀI LOAN VÀ VIỆT NAM
- 1.1. Những nghiên cứu lý luận về công nghiệp hỗ trợ và phát triển công nghiệp hỗ trợ
- 1.2. Những nghiên cứu về thực trạng phát triển công nghiệp hỗ trợ
- 1.3. Những nghiên cứu về kiến nghị, giải pháp phát triển công nghiệp hỗ trợ
- 1.4. Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
-
Chương 2. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ
- 2.1. Công nghiệp hỗ trợ và phát triển công nghiệp hỗ trợ
- 2.1.1. Công nghiệp hỗ trợ
- 2.1.1.1. Khái niệm công nghiệp hỗ trợ
- 2.1.1.2. Vai trò của công nghiệp hỗ trợ
- 2.1.2. Phát triển công nghiệp hỗ trợ
- 2.1.2.1. Khái niệm phát triển công nghiệp hỗ trợ
- 2.1.2.2. Đặc điểm phát triển công nghiệp hỗ trợ
- 2.2. Các tiêu chí đánh giá mức độ phát triển của công nghiệp hỗ trợ
- 2.2.1. Số lượng và quy mô doanh nghiệp trong ngành công nghiệp hỗ trợ
- 2.2.2. Thị phần và mức độ nội địa hóa sản phẩm
- 2.2.3. Tốc độ tăng trưởng và giá trị gia tăng sản phẩm công nghiệp hỗ trợ
- 2.2.4. Năng lực cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp hỗ trợ
- 2.2.5. Chất lượng và giá cả sản phẩm công nghiệp hỗ trợ
- 2.2.6. Trình độ nguồn nhân lực
- 2.3. Các nhân tố tác động đến phát triển công nghiệp hỗ trợ
- 2.3.1. Môi trường kinh tế vĩ mô và cơ chế chính sách của Nhà nước
- 2.3.2. Các quan hệ liên kết khu vực và toàn cầu, ảnh hưởng của các tập đoàn đa quốc gia
- 2.3.3. Hội nhập kinh tế quốc tế
- 2.3.4. Các ngành công nghiệp cơ bản và khu vực hạ nguồn
- 2.3.5. Dung lượng thị trường
- 2.3.6. Tiến bộ khoa học công nghệ và năng lực nội địa hóa
- 2.3.7. Nguồn lực tài chính và nguồn nhân lực
- 2.3.8. Cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin
-
Chương 3. THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ Ở NHẬT BẢN, HÀN QUỐC VÀ ĐÀI LOAN
- 3.1. Thực tiễn phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Nhật Bản
- 3.1.1. Bối cảnh phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Nhật Bản
- 3.1.2. Quan điểm, mục tiêu phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Nhật Bản
- 3.1.3. Nội dung chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Nhật Bản
- 3.1.3.1. Chính sách cho giai đoạn phục hồi sau chiến tranh
- 3.1.3.2. Chính sách cho giai đoạn thiết lập
- 3.1.3.3. Chính sách cho giai đoạn tăng trưởng cao (1961 đến năm 1972)
- 3.1.3.4. Chính sách phát triển công nghiệp trong thời kỳ khủng hoảng dầu (1973 đến 1982)
- 3.1.3.5. Chính sách trong giai đoạn mất cân bằng thương mại (1983 đến 2000)
- 3.1.3.6. Các chính sách phát triển của Nhật Bản sau năm 2000
- 3.1.4. Đánh giá chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Nhật Bản
- 3.2. Thực tiễn phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Hàn Quốc
- 3.2.1. Bối cảnh phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Hàn Quốc
- 3.2.2. Quan điểm, mục tiêu phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Hàn Quốc
- 3.2.3. Nội dung chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Hàn Quốc
- 3.2.3.1. Chính sách đầu tư phát triển, hỗ trợ tài chính
- 3.2.3.2. Chính sách phát triển khoa học công nghệ
- 3.2.3.3. Chính sách phát triển nguồn nhân lực
- 3.2.4. Đánh giá chính sách phát triển công nghiệp ở Hàn Quốc
- 3.3. Thực tiễn phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Đài Loan
- 3.3.1. Bối cảnh phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Đài Loan
- 3.3.2. Quan điểm, mục tiêu phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Đài Loan
- 3.3.3. Nội dung chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Đài Loan
- 3.3.3.1. Chính sách hỗ trợ tài chính và phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ
- 3.3.3.2. Chính sách thu hút nguồn vốn nước ngoài
- 3.3.3.3. Chính sách phát triển nguồn nhân lực
- 3.3.3.4. Chính sách phát triển khoa học và công nghệ
- 3.3.3.5. Quy định về tỷ lệ nội địa hóa
- 3.3.4. Đánh giá chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Đài Loan
- 3.4. Đánh giá chung về phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan
- 3.4.1. Ưu điểm
- 3.4.2. Hạn chế
-
Chương 4. BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM NHẰM THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ
- 4.1. Khái quát tình hình phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Việt Nam
- 4.1.1. Bối cảnh phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Việt Nam
- 4.1.2. Quan điểm, mục tiêu phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Việt Nam
- 4.1.3. Nội dung chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Việt Nam
- 4.1.4. Đánh giá chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Việt Nam
- 4.1.5. Lý giải sự thành công/ không thành công
- 4.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam về phát triển công nghiệp hỗ trợ
- 4.2.1. Bài học về phát triển công nghiệp hỗ trợ
- 4.2.1.1. Bài học về chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ
- 4.2.1.2. Bài học về chính sách quy định về tỷ lệ nội địa hóa
- 4.2.1.3. Bài học về thu hút đầu tư nước ngoài vào sản xuất công nghiệp hỗ trợ
- 4.2.2. Bài học về phát triển công nghiệp hỗ trợ trong ngành công nghiệp điện tử và dệt may
- 4.2.2.1. Về quy hoạch phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử và dệt may
- 4.2.2.2. Về vốn, công nghệ trong phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử và dệt may
- 4.2.2.3. Về nhân lực trong phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử và dệt may
- 4.2.2.4. Về tái cấu trúc ngành công nghiệp sau khủng hoảng tài chính toàn cầu
- 4.2.3. Bài học về phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành công nghiệp hỗ trợ
- 4.2.3.1. Các biện pháp hỗ trợ về vốn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành công nghiệp hỗ trợ
- 4.2.3.2. Các biện pháp hỗ trợ về công nghệ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành công nghiệp hỗ trợ
- 4.2.3.3. Các biện pháp giải quyết khó khăn về mặt bằng xây dựng nhà xưởng sản xuất cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành công nghiệp hỗ trợ
-
KẾT LUẬN