PHÁP LUẬT VỀ NGƯỜI LAO ĐỘNG VIỆT NAM ĐI LÀM VIỆC Ở NƯỚC NGOÀI
Luật kinh tế (Mã số: 9 38 01 07)
Luận án Tiến sĩ Luật học này của Nguyễn Văn Sinh, hoàn thành tại Trường Đại học Luật Hà Nội vào năm 2023, tập trung nghiên cứu pháp luật về người lao động Việt Nam (NLĐVN) đi làm việc ở nước ngoài. Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết của việc bảo vệ quyền của người lao động di trú, trong bối cảnh cộng đồng quốc tế còn nhiều băn khoăn về thể chế pháp lý liên quan đến lao động đi làm việc ở nước ngoài. Luận án sử dụng lý thuyết về vai trò của nhà nước và pháp luật trong nền kinh tế thị trường, cùng với lý thuyết bất đối xứng thông tin, nhằm mục tiêu xây dựng hệ thống pháp luật và cơ chế thực thi phù hợp, đề cao giá trị và hiệu quả của pháp luật trong việc thiết lập môi trường lao động chuyên nghiệp, hiện đại và bảo vệ NLĐ hiệu quả.
Nghiên cứu đi sâu vào các vấn đề lý luận, định nghĩa NLĐVN đi làm việc ở nước ngoài là những lao động từ đủ 18 tuổi trở lên, làm việc chính thức thông qua hợp đồng trong thời gian nhất định và có hưởng lương. Pháp luật điều chỉnh các đối tượng này được hiểu là tổng thể các quy tắc xử sự do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận để điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh. Luận án cũng khảo sát các công trình nghiên cứu trước đây về di chuyển lao động quốc tế và hoạt động đưa NLĐ đi làm việc ở nước ngoài.
Về thực trạng, luận án phân tích pháp luật hiện hành liên quan đến việc đưa NLĐVN đi làm việc ở nước ngoài, làm rõ các chủ thể tham gia, quyền và nghĩa vụ của cả chủ thể đưa lao động và NLĐ. Đồng thời, nghiên cứu đánh giá thực trạng pháp luật khi NLĐVN làm việc ở nước ngoài, các chính sách hỗ trợ đầu tư sản xuất kinh doanh nhằm sử dụng nguồn nhân lực sau "xuất khẩu lao động". Luận án cũng chỉ ra những kết quả đạt được, song song với các hạn chế như sự phối hợp chưa rõ ràng, thiếu thống nhất giữa các tổ chức và sự vắng mặt của một cơ quan chuyên trách trong việc nắm bắt, định hướng phát triển thị trường lao động mới.
Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi. Các kiến nghị bao gồm việc hoàn thiện hình thức pháp lý, đặc biệt là các quy định về hợp đồng lao động cá nhân do NLĐ chủ động ký kết, và cần đưa các quy định này vào Luật. Đối với NLĐVN đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, luận án nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao chất lượng, thiết kế các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, ngoại ngữ, kỹ năng, và có chính sách khuyến khích phù hợp.
Kết luận của luận án khẳng định lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài là kết quả tất yếu của quá trình toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế và sự thay đổi nhanh chóng của xã hội, công nghệ, mở ra cơ hội và thách thức trong bối cảnh già hóa dân số và phân hóa giàu nghèo ở các quốc gia phát triển.