Luận án Phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

Tên luận án:

PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

Ngành:

Quản lý công

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương" của Nguyễn Đình Thái, chuyên ngành Quản lý công, mã số 9.34.04.03, được hoàn thành năm 2020. Đề tài tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn nhằm đề xuất phương hướng, giải pháp tăng cường phân cấp quản lý nhà nước từ trung ương cho chính quyền thành phố trực thuộc trung ương.

Sự cần thiết của nghiên cứu xuất phát từ những bất cập về lý luận (mối quan hệ giữa trung ương và chính quyền địa phương, đặc biệt là thành phố trực thuộc trung ương chưa rõ ràng), thể chế - chính sách (quy định pháp luật về phân cấp còn thiếu, yếu, chưa đồng bộ), và thực tiễn (việc phân cấp còn dàn trải, chưa phù hợp với tính đặc thù của đô thị lớn, đặc biệt trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, tổ chức bộ máy và cán bộ, công chức).

Mục tiêu của luận án là làm rõ cơ sở khoa học, phân tích thực trạng phân cấp trên ba lĩnh vực chính (quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; quản lý ngân sách nhà nước; tổ chức bộ máy và cán bộ, công chức) và đề xuất giải pháp. Phạm vi nghiên cứu từ năm 2004 đến nay, tập trung vào mối quan hệ giữa chính quyền trung ương với Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ.

Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, quan điểm của Đảng và các lý thuyết quản lý công. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập tư liệu thứ cấp, phương pháp lịch sử - lôgic, điều tra bằng bảng hỏi đối với cán bộ, công chức tại 4/5 thành phố trực thuộc trung ương, quy nạp, diễn dịch, tổng hợp và liên ngành.

Đề tài giả thuyết rằng việc phân cấp không đầy đủ thẩm quyền sẽ làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, kìm hãm sự phát triển của các thành phố trực thuộc trung ương. Luận án đóng góp về mặt khoa học bằng cách cung cấp cơ sở lý luận cho chính sách phân cấp, và về thực tiễn thông qua việc hoàn thiện thể chế, đánh giá thực trạng, và gợi mở các phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phát huy quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương.

Những đóng góp mới bao gồm việc làm rõ các quan niệm về chính quyền, phân cấp quản lý nhà nước; luận giải các nguyên tắc, ý nghĩa, chủ thể, nội dung, hình thức và yếu tố ảnh hưởng; sử dụng dữ liệu sơ cấp từ khảo sát để đánh giá thực trạng; và đề xuất phương hướng, giải pháp gắn với tính đặc thù của thành phố trực thuộc trung ương.

Cấu trúc luận án gồm 4 chương: Tổng quan tình hình nghiên cứu; Cơ sở khoa học về phân cấp; Thực trạng phân cấp; và Định hướng, giải pháp về chính sách phân cấp quản lý nhà nước.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

  • 1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

    • 1.1.1. Các công trình nghiên cứu lý luận chung về phân cấp quản lý nhà nước

    • 1.1.2. Các công trình nghiên cứu phân cấp quản lý nhà nước trên một số ngành, lĩnh vực

      • 1.1.2.1. Các công trình nghiên cứu phân cấp quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch
      • 1.1.2.2. Các công trình nghiên cứu phân cấp quản lý NSNN
      • 1.1.2.3. Các công trình nghiên cứu phân cấp quản lý nhà nước về TCBM và CBCC

  • 1.2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

    • 1.2.1. Các công trình nghiên cứu về chính quyền thành phố trực thuộc trung ương gắn với phân cấp quản lý nhà nước
    • 1.2.2. Các công trình nghiên cứu về xây dựng mô hình chính quyền đô thị ở thành phố trực thuộc trung ương gắn với phân cấp quản lý nhà nước
    • 1.2.3. Các công trình nghiên cứu đề xuất cơ chế phân cấp quản lý nhà nước đặc thù giữa trung với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương

  • 1.3. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐƯỢC KẾ THỪA VÀ TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU TRONG LUẬN ÁN

    • 1.3.1. Những vấn đề kế thừa và giá trị tham khảo của các công trình nghiên cứu đã công bố
    • 1.3.2. Những nội dung Luận án tiếp tục nghiên cứu

• Chương 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

  • 2.1. QUAN NIỆM, NGUYÊN TẮC VÀ HÌNH THỨC CỦA PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

    • 2.1.1. Một số quan niệm liên quan
    • 2.1.2. Nguyên tắc phân cấp quản lý nhà nước
    • 2.1.3. Các hình thức phân cấp quản lý nhà nước

  • 2.2. CHỦ THỂ, NỘI DUNG, ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO VÀ YẾU TỐ TÁC ĐỘNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

    • 2.2.1. Chủ thể phân cấp quản lý nhà nước
    • 2.2.2. Nội dung phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
    • 2.2.3. Điều kiện đảm bảo phân cấp quản lý nhà nước
    • 2.2.4. Yếu tố ảnh hưởng đến phân cấp quản lý nhà nước

  • 2.3. PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRÊN MỘT SỐ LĨNH VỰC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

    • 2.3.1. Quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội
    • 2.3.2. Quản lý ngân sách nhà nước
    • 2.3.3. Tổ chức bộ máy và cán bộ, công chức

  • 2.4. KINH NGHIỆM PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG TRÊN THẾ GIỚI VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO ĐỐI VỚI VIỆT NAM

    • 2.4.1. Kinh nghiệm phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương trên thế giới
    • 2.4.2. Kinh nghiệm đối với Việt Nam

• Chương 3: THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

  • 3.1. THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUY HOẠCH, KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI

    • 3.1.1. Thực trạng phân cấp lập và phê duyệt quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội
    • 3.1.2. Thực trạng phân cấp thẩm định, quản lý và điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội
    • 3.1.3. Một số kết quả thực hiện thẩm quyền, nhiệm vụ phân cấp quản lý nhà nước về quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội

  • 3.2. THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

    • 3.2.1. Thực trạng phân cấp thẩm quyền ban hành pháp luật, chính sách, tiêu chuẩn và định mức NSNN
    • 3.2.2. Thực trạng phân cấp quản lý nguồn thu và nhiệm vụ chi NSNN

  • 3.3. THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TỔ CHỨC BỘ MÁY VÀ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC

    • 3.3.1. Thực trạng phân cấp quản lý nhà nước về TCBM
    • 3.3.2. Thực trạng phân cấp quản lý nhà nước về CBCC

  • 3.4. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

    • 3.4.1. Một số kết quả đạt được
    • 3.4.2. Một số tồn tại và hạn chế
    • 3.4.3. Một số nguyên nhân của tồn tại và hạn chế

• Chương 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP VỀ CHÍNH SÁCH PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

  • 4.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

    • 4.1.1. Đảm bảo sự quản lý thống nhất trong phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
    • 4.1.2. Đảm bảo và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong phân cấp quản lý nhà nước giữa trung ương với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương
    • 4.1.3. Phát huy tối đa quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương trong phân cấp quản lý nhà nước
    • 4.1.4. Tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương trong phân cấp quản lý nhà nước
    • 4.1.5. Phân cấp đi đôi với việc nâng cao năng lực của chính quyền các thành phố trực thuộc trung ương
    • 4.1.6. Coi trọng tính đặc thù của thành phố trực thuộc trung ương trong phân cấp quản lý nhà nước

  • 4.2. NHÓM GIẢI PHÁP CHUNG VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

    • 4.2.1. Đổi mới nhận thức về phân cấp quản lý nhà nước
    • 4.2.2. Hoàn thiện cơ sở chính trị và pháp lý
    • 4.2.3. Tăng cường kiểm tra, kiểm soát, giám sát và thanh tra thẩm quyền được phân cấp

  • 4.3. NHÓM GIẢI PHÁP PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG TRONG MỘT SỐ LĨNH VỰC

    • 4.3.1. Phân cấp quản lý quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội
    • 4.3.2. Phân cấp quản lý NSNN
    • 4.3.3. Phân cấp quản lý nhà nước về TCBM và CBCC

  • 4.4. KIẾN NGHỊ VỀ PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC GIỮA TRUNG ƯƠNG VỚI CHÍNH QUYỀN THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG

    • 4.4.1. Đối với Trung ương Đảng và Thành ủy thành phố trực thuộc trung ương
    • 4.4.2. Đối với Quốc hội
    • 4.4.2. Đối với Chính phủ
    • 4.4.3. Đối với chính quyền thành phố trực thuộc trung ương