Luận án Nhu cầu thông tin chính trị của sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội hiện nay

Tên luận án:

NHU CẦU THÔNG TIN CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY

Ngành:

Chính trị học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "NHU CẦU THÔNG TIN CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY" của Nguyễn Văn Việt, thuộc chuyên ngành Công tác tư tưởng, tập trung nghiên cứu sự cần thiết và thực trạng nhu cầu thông tin chính trị (TTCT) của sinh viên tại các trường đại học trên địa bàn Hà Nội. Luận án đặt ra mục tiêu phân tích thực trạng, nhận diện các yếu tố tác động và đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm đáp ứng, kích thích nhu cầu TTCT của sinh viên trong bối cảnh hiện nay.

Nghiên cứu được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, và quan điểm của Đảng về giáo dục lý luận chính trị. Phương pháp nghiên cứu bao gồm tiếp cận liên ngành, phân tích tài liệu, điều tra xã hội học bằng bảng hỏi, so sánh và phỏng vấn sâu với 1143 sinh viên từ 4 trường đại học tại Hà Nội (Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Phòng cháy chữa cháy Bộ Công an, Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội).

Kết quả khảo sát cho thấy sinh viên có nhận thức và tình cảm khá tốt về TTCT, hiểu rõ lợi ích và có động cơ tư tưởng tích cực. Nội dung TTCT về thể chế, thiết chế và thực tiễn chính trị cũng như phương thức tiếp nhận thông qua giáo dục chính khóa và truyền thông chính thống được đánh giá khả quan. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra nhiều vấn đề tồn tại như mâu thuẫn giữa vai trò của TTCT với năng lực đáp ứng của chủ thể, sự chưa hiệu quả trong nội dung và phương thức cung cấp, hạn chế về cơ sở vật chất, và tình trạng thiếu chủ động ở một bộ phận sinh viên. Đặc biệt, luận án cảnh báo về sự tác động tiêu cực của các thông tin độc hại trên mạng xã hội do các thế lực thù địch lợi dụng.

Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất 4 phương hướng và 8 giải pháp đồng bộ nhằm tăng cường điều kiện đáp ứng và kích thích nhu cầu TTCT cho sinh viên, bao gồm tăng cường lãnh đạo của Đảng và Ban Giám hiệu, chú trọng giáo dục chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy, tăng cường hoạt động ngoại khóa, phát triển công nghệ thông tin, xây dựng môi trường văn hóa, kiểm tra giám sát và phát huy vai trò chủ động của sinh viên. Luận án đóng góp vào việc cung cấp tài liệu tham khảo và định hướng cho công tác quản lý giáo dục và hoạch định chính sách.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Lý thuyết nghiên cứu của luận án
  • 5. Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu
    • 5.1. Câu hỏi nghiên cứu
    • 5.2. Giả thuyết khoa học
  • 6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
    • 6.1. Phương pháp luận
    • 6.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 7. Đóng góp của luận án
  • 8. Cấu trúc của luận án
• TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
  • I. Các công trình nghiên cứu về thông tin và TTCT
    • 1.1. Các công trình nghiên cứu về thông tin
    • 1.2. Các công trình nghiên cứu về TTCT
  • II. Các công trình nghiên cứu về nhu cầu và nhu cầu TTCT của sinh viên
    • 2.1. Các công trình nghiên cứu về nhu cầu
    • 2.2. Các công trình nghiên cứu về nhu cầu TTCT của sinh viên
    • 2.3. Các công trình nghiên cứu về nhu cầu TTCT của sinh viên trên địa bàn Hà Nội
  • III. Những vấn đề đã được nghiên cứu và vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu về nhu cầu TTCT của sinh viên
    • 3.1. Những vấn đề đã được nghiên cứu
    • 3.2. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
• CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHU CẦU THÔNG TIN CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC HIỆN NAY
  • 1.1. Một số khái niệm cơ bản
    • 1.1.1. Thông tin và thông tin chính trị
      • 1.1.1.1. Khái niệm thông tin
      • 1.1.1.2. Khái niệm TTCT
    • 1.1.2. Nhu cầu và nhu cầu thông tin chính trị
      • 1.1.2.1. Nhu cầu
      • 1.1.2.2. Nhu cầu TTCT
    • 1.1.3. Sinh viên và nhu cầu TTCT của sinh viên
      • 1.1.3.1. Sinh viên
      • 1.1.3.2. Nhu cầu TTCT của sinh viên
  • 1.2. Cấu trúc, nội dung nhu cầu thông tin chính trị của sinh viên
    • 1.2.1. Cấu trúc của nhu cầu TTCT
    • 1.2.2. Nội dung nhu cầu TTCT của sinh viên
      • 1.2.2.1. Nhu cầu nắm bắt và hiểu biết về thể chế chính trị, về những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; về đường lối lãnh đạo của Đảng ta, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
      • 1.2.2.2. Nhu cầu về thiết chế chính trị, về các hoạt động lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, các hoạt động khác trong hệ thống tổ chức chính trị
      • 1.2.2.3. Nhu cầu thực tiễn chính trị, về các sự kiện chính trị xã hội đang diễn ra trong nước và trên thế giới.
    • 1.2.3. Phương thức tiếp nhận nhu cầu TTCT của sinh viên
      • 1.2.3.1. Hoạt động giáo dục chính khóa trên giảng đường, chủ yếu thông qua các môn LLCT.
      • 1.2.3.2. Giáo dục ngoại khóa thông qua các hoạt động ngoài giảng đường.
      • 1.2.3.3. Thông qua các hoạt động truyền thông để đáp ứng nhu cầu TTCT.
  • 1.3. Các yếu tố tác động đến nhu cầu TTCT của sinh viên
    • 1.3.1. Các yếu tố khách quan
      • 1.3.1.1. Bối cảnh thế giới hiện nay
      • 1.3.1.2. Bối cảnh xã hội Việt Nam
      • 1.3.1.3. Sự phát triển của cách mạng công nghiệp 4.0
    • 1.3.2. Các yếu tố chủ quan
      • 1.3.2.1. Quan điểm lãnh đạo của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước
      • 1.3.2.2. Năng lực của các chủ thể giáo dục chính trị cho sinh viên
      • 1.3.2.3. Nhận thức, hứng thú trong nhu cầu TTCT của sinh viên
  • Tiểu kết chương 1
• CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NHU CẦU THÔNG TIN CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI HIỆN NAY VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
  • 2.1. Các yếu tố tác động đến nhu cầu TTCT của sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội
    • 2.1.1. Điều kiện kinh tế, văn hóa xã hội của Hà Nội
    • 2.1.2. Đặc điểm các trường đại học trong phạm vi khảo sát
      • 2.1.2.1. Học viện Báo chí và Tuyên truyền
      • 2.1.2.2. Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
      • 2.1.2.3. Đại học Phòng cháy chữa cháy Bộ Công an
      • 2.1.2.4. Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội
  • 2.2. Thực trạng nhu cầu thông tin chính trị của sinh viên
    • 2.2.1. Thực trạng nhận thức nhu cầu TTCT của sinh viên
      • 2.2.1.1. Nhận thức tình cảm về nhu cầu TTCT
      • 2.2.1.2. Nhận thức về lợi ích của nhu cầu
      • 2.2.1.3. Thực trạng về ý chí hành vi trong nhu cầu TTCT
    • 2.2.2. Thực trạng nội dung nhu cầu TTCT của sinh viên
    • 2.2.3. Thực trạng nhu cầu TTCT của sinh viên từ phương thức tiếp nhận
  • 2.3. Những vấn đề đặt ra trong nhu cầu TTCT của sinh viên các trường đại học Hà Nội hiện nay
    • 2.3.1. Mâu thuẫn giữa vai trò quan trọng của nhu cầu TTCT với nhận thức, năng lực của chủ thể đáp ứng nhu cầu TTCT cho sinh viên
    • 2.3.2. Mâu thuẫn giữa yêu cầu về nội dung nhu cầu TTCT và thực trạng đáp ứng chưa hiệu quả
    • 2.3.3. Mâu thuẫn giữa yêu cầu phương thức đáp ứng nhu cầu TTCT cần đạt và thực tiễn chưa đáp ứng
    • 2.3.4. Mâu thuẫn giữa điều kiện cơ sở vật chất lý tưởng cho đáp ứng nhu cầu TTCT cho sinh viên và thực trạng cơ sở vật chất của các trường đại học
    • 2.3.5. Mâu thuẫn giữa yêu cầu cao về nhận thức và tính tích cực, chủ động với tình trạng thiếu nhu cầu TTCT của một bộ phận sinh viên hiện nay
  • Tiểu kết chương 2
• CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP ĐÁP ỨNG NHU CẦU THÔNG TIN CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
  • 3.1. Phương hướng đáp ứng nhu cầu thông tin chính trị cho sinh viên các trường đại học trên địa bàn Hà Nội
    • 3.1.1. Đáp ứng nhu cầu TTCT cho sinh viên phải gắn liền với tăng cường giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
    • 3.1.2. Đáp ứng nhu cầu thông tin chính trị cho sinh viên phải gắn với quan điểm của Đảng về giáo dục con người toàn diện trong bối cảnh hiện nay
    • 3.1.3. Đáp ứng nhu cầu TTCT cho sinh viên phải gắn với bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế
    • 3.1.4. Đáp ứng nhu cầu thông tin chính trị cho sinh viên phải gắn với quan điểm, định hướng phát triển của thành phố Hà Nội
  • 3.2. Giải pháp đáp ứng nhu cầu thông tin chính trị cho sinh viên
    • 3.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, Ban Giám hiệu; phát huy vai trò của Đoàn thanh niên, Hội sinh viên và các tổ chức trong nhà trường
    • 3.2.2. Chú trọng giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cho sinh viên
    • 3.2.3. Đổi mới nội dung TTCT cho sinh viên
      • 3.2.3.1. Đổi mới nội dung giảng dạy lý luận chính trị
      • 3.2.3.2. Bổ sung những nội dung thực tiễn đời sống chính trị cho sinh viên
    • 3.2.4. Đổi mới phương pháp giảng dạy, đánh giá kết quả học tập của sinh viên
    • 3.2.5. Tăng cường hoạt động ngoại khóa, phát triển công nghệ thông tin, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho nhu cầu TTCT
    • 3.2.6. Xây dựng môi trường văn hóa, phát huy vai trò của nhà trường, gia đình, xã hội trong phối hợp đáp ứng nhu cầu TTCT cho sinh viên
    • 3.2.7. Tăng cường kiểm tra, giám sát các hoạt động của nhà trường nhằm kích thích nhu cầu TTCT của sinh viên
    • 3.2.8. Phát huy vai trò chủ động của sinh viên trong nhu cầu TTCT
  • Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN