Luận án Nhân vật trẻ em trong văn xuôi thiếu nhi Việt Nam

Tên luận án:

NHÂN VẬT TRẺ EM TRONG VĂN XUÔI THIẾU NHI VIỆT NAM

Ngành:

Văn học Việt Nam

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nhân vật trẻ em trong văn xuôi thiếu nhi Việt Nam" của Nguyễn Thị Thanh Hương, được hoàn thành vào năm 2016 tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, là một công trình nghiên cứu chuyên sâu thuộc chuyên ngành Văn học Việt Nam. Đề tài này hướng tới mục tiêu nhận diện và lý giải hình tượng nhân vật trẻ em cùng các phương thức nghệ thuật thể hiện chúng qua các giai đoạn phát triển của văn học thiếu nhi Việt Nam, nhằm xây dựng một bức tranh toàn cảnh và khẳng định những giá trị thẩm mĩ đặc thù của thể loại này.

Phạm vi nghiên cứu của luận án tập trung vào nhân vật trẻ em trong văn xuôi thiếu nhi Việt Nam qua hai giai đoạn chính: từ năm 1945 đến năm 1975 và sau năm 1975, với trọng tâm là các tiểu thuyết, truyện ngắn và tự truyện tiêu biểu, có giá trị và mang tính cách tân. Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu được áp dụng bao gồm loại hình, so sánh, phân tích tác phẩm theo đặc trưng thể loại, văn học sử và liên ngành.

Luận án đóng góp về mặt lí luận bằng cách cung cấp một bức tranh khái quát, toàn diện về nhân vật trẻ em trong văn xuôi thiếu nhi Việt Nam, làm rõ những vấn đề lý luận chi phối từng giai đoạn. Về ý nghĩa văn học sử, công trình tổng kết diện mạo nhân vật trẻ em trong tiến trình văn học thiếu nhi nước nhà, đưa ra cách tham chiếu về sự vận động và các quy luật cơ bản. Về thực tiễn, luận án xác lập hệ thống cấu trúc nhân vật trẻ em, giới thiệu những mẫu hình tiêu biểu, qua đó định hướng sự phát triển nhân cách của trẻ em và cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho việc nghiên cứu và giảng dạy văn học thiếu nhi Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, trong giai đoạn 1945-1975, nhân vật trẻ em thường được khắc họa với chức năng truyền tải tư tưởng, mang dáng dấp "người lớn thu nhỏ" thông qua các kiểu nhân vật chiến sĩ nhỏ tuổi, công dân gương mẫu hoặc tấm gương lịch sử/đời sống. Sau năm 1975, văn học thiếu nhi Việt Nam chứng kiến sự chuyển biến trong việc xây dựng hình tượng nhân vật trẻ em. Các nhà văn có xu hướng tiếp cận hiện thực và quan niệm về trẻ em một cách đa dạng hơn, tạo nên các kiểu nhân vật như nạn nhân chiến tranh/đời sống, nhân vật trải nghiệm, và nhân vật hồn nhiên, nhi nhiên. Luận án cũng nhấn mạnh những nỗ lực trong việc tạo dựng hệ ngôn ngữ trẻ thơ và cá thể hóa tính cách nhân vật, thể hiện sự thay đổi trong cách nhìn của người viết về trẻ thơ, từ đó khẳng định vị thế và tính thẩm mĩ riêng biệt của văn học thiếu nhi.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1. Tổng quan về đề tài
• Chương 2. Nhân vật trẻ em trong truyện thiếu nhi Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1975
• Chương 3. Nhân vật trẻ em trong truyện thiếu nhi Việt Nam từ năm 1975 đến nay