NGHIÊN CỨU VIỆC VẬN DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN - TRƯỜNG HỢP CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH GIA LAI
Kế toán
Luận án "Nghiên cứu việc vận dụng chuẩn mực kế toán - Trường hợp các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Gia Lai" tập trung vào vai trò thiết yếu của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đối với nền kinh tế Việt Nam, chiếm 96% số lượng doanh nghiệp, đóng góp 40% tổng sản phẩm quốc nội và tạo ra hơn 1 triệu việc làm. Tuy nhiên, việc vận dụng chuẩn mực kế toán tại các DNNVV còn nhiều hạn chế và các nghiên cứu về vấn đề này còn khiêm tốn.
Mục tiêu chính của luận án là đánh giá thực trạng vận dụng chuẩn mực kế toán tại các DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng này, và đề xuất các hàm ý chính sách phù hợp. Nghiên cứu được xây dựng dựa trên các lý thuyết nền tảng như Lý thuyết tính hữu ích của thông tin và ra quyết định, Lý thuyết các bên liên quan, và Lý thuyết văn hóa của Hofstede và Gray.
Sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (định tính và định lượng), với dữ liệu khảo sát từ 340 DNNVV tại Gia Lai trong giai đoạn từ tháng 01/2016 đến tháng 05/2017, luận án đã đưa ra những kết quả đáng chú ý. Thực trạng cho thấy tất cả các DNNVV đều có vận dụng chuẩn mực kế toán, song mức độ không đồng đều, dao động từ 26,3% đến 89,5%, và không có doanh nghiệp nào đạt 100% mức độ vận dụng. Các chuẩn mực liên quan đến hoạt động kinh tế hàng ngày như hàng tồn kho, tài sản cố định và ghi nhận doanh thu được sử dụng thường xuyên nhất.
Phân tích hồi quy đã xác định sáu nhân tố ảnh hưởng có ý nghĩa đến việc vận dụng chuẩn mực kế toán, bao gồm: nhận thức của chủ doanh nghiệp, trình độ năng lực của kế toán viên, lợi ích từ việc vận dụng chuẩn mực kế toán, tỷ suất nợ (tác động nghịch chiều), tư vấn từ tổ chức kiểm toán và cơ quan thuế, và quy mô doanh nghiệp. Trong đó, nhận thức của chủ doanh nghiệp và trình độ kế toán viên có tác động mạnh nhất, trong khi quy mô doanh nghiệp có tác động yếu nhất. Đáng chú ý, khả năng sinh lời (ROA) và hệ thống văn bản pháp lý không có ý nghĩa thống kê trong mô hình.
Luận án đóng góp bằng việc xây dựng mô hình định lượng các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng chuẩn mực kế toán trong DNNVV, khác biệt so với các nghiên cứu định tính trước đây. Từ kết quả nghiên cứu, luận án đưa ra các hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng chuẩn mực kế toán, bao gồm: thay đổi nhận thức của chủ doanh nghiệp, xây dựng đội ngũ kế toán có trình độ, phát huy hiệu quả dịch vụ kế toán/kiểm toán, nâng cao lợi ích từ việc vận dụng chuẩn mực, và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý. Ngoài ra, luận án cũng đề xuất các hàm ý riêng cho tỉnh Gia Lai, nhấn mạnh vai trò của các sở, ngành liên quan và các trường đào tạo chuyên môn.