Luận án Mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn đầu tư nước ngoài: Nghiên cứu trường hợp Việt Nam

Tên luận án:

MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ VÀ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP VIỆT NAM

Ngành:

TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG (Mã số: 9.34.02.01)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn đầu tư nước ngoài (ĐTNN), bao gồm cả vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FPI), trong bối cảnh Việt Nam giai đoạn quý 4/2005 đến quý 4/2019. Nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn Việt Nam là một quốc gia đang phát triển nỗ lực thu hút ĐTNN, nhưng các nghiên cứu định lượng về mối quan hệ này còn hạn chế, đặc biệt là việc xem xét đồng thời cả FDI và FPI cùng với các yếu tố vĩ mô như tăng trưởng kinh tế, độ mở thương mại và khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Mục tiêu tổng quát của luận án là phân tích mối quan hệ này và đề xuất hàm ý chính sách cho tỷ giá và thu hút ĐTNN tại Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, luận án sử dụng kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính (lược khảo các nghiên cứu trước) và định lượng (mô hình VAR/VECM). Dữ liệu thứ cấp, tần suất quý, được thu thập từ các nguồn như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Tổ chức BRUEGEL và Tổng cục Thống kê Việt Nam. Các biến số chính bao gồm tỷ giá thực hiệu lực (REER, Std_reer, V_reer), FDI, FPI, độ mở thương mại (OPEN), tăng trưởng kinh tế (GROWTH) và biến giả khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Kết quả nghiên cứu cho thấy: (i) Tồn tại quan hệ nhân quả hai chiều giữa vốn FDI với mức độ và biến động tỷ giá thực hiệu lực của Việt Nam. Các yếu tố vĩ mô và khủng hoảng tài chính có ảnh hưởng đến mối quan hệ này. (ii) Tồn tại quan hệ nhân quả một chiều từ mức độ tỷ giá thực hiệu lực đến FPI ở Việt Nam, trong khi chưa tìm thấy bằng chứng thống kê về tác động của FPI đến tỷ giá thực hiệu lực. Các yếu tố độ mở thương mại, tăng trưởng kinh tế và khủng hoảng tài chính cũng ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn FPI. Đồng thời, tồn tại quan hệ nhân quả hai chiều giữa vốn FPI với biến động tỷ giá thực hiệu lực (theo cả hai phương pháp đo).

Luận án đóng góp mới về mặt lý luận bằng cách củng cố cơ sở lý thuyết và bổ sung bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn ĐTNN đặc trưng ở một quốc gia đang phát triển. Về mặt thực tiễn, luận án cung cấp một nghiên cứu thực nghiệm mới khi phân tích đồng thời cả FDI và FPI, sử dụng tỷ giá thực hiệu lực với số lượng đối tác thương mại lớn, áp dụng đồng thời hai phương pháp đo lường biến động tỷ giá, và phân tích tác động của các yếu tố vĩ mô cùng khủng hoảng tài chính. Từ đó, luận án đề xuất các hàm ý chính sách tỷ giá và chính sách thu hút vốn FDI, FPI phù hợp với đặc điểm riêng của từng dòng vốn.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU
  • 1.1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
  • 1.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
  • 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 1.4. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu
    • 1.4.1. Phương pháp nghiên cứu
    • 1.4.2. Dữ liệu nghiên cứu
  • 1.5. Kết quả đạt được và đóng góp mới của luận án
    • 1.5.1. Kết quả đạt được
    • 1.5.2. Đóng góp mới của luận án
  • 1.6. Cấu trúc của luận án
• CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
  • 2.1. Tổng quan về tỷ giá
    • 2.1.1. Khái niệm tỷ giá (Exchange Rate)
    • 2.1.2. Đo lường tỷ giá
      • 2.1.2.1. Mức độ tỷ giá (exchange rate level)
      • 2.1.2.2. Biến động tỷ giá (exchange rate volatility)
  • 2.2. Tổng quan về vốn đầu tư nước ngoài
    • 2.2.1. Khái niệm đầu tư nước ngoài
    • 2.2.2. Khái niệm vốn đầu tư nước ngoài
    • 2.2.3. Đo lường vốn đầu tư nước ngoài
  • 2.3. Cơ sở lý thuyết về mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn đầu tư nước ngoài
    • 2.3.1. Cơ sở lý thuyết về tỷ giá
    • 2.3.2. Cơ sở lý thuyết về vốn vốn đầu tư nước ngoài
    • 2.3.3. Về mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn FDI
    • 2.3.4. Về mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn FPI
  • 2.4. Nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn đầu tư nước ngoài
    • 2.4.1. Mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn FDI
      • 2.4.1.1. Tác động của tỷ giá đến vốn FDI
      • 2.4.1.2. Tác động của vốn FDI đến tỷ giá
    • 2.4.2. Mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn FPI
      • 2.4.2.1. Tác động của tỷ giá đến vốn FPI
      • 2.4.2.2. Tác động của vốn FPI đến tỷ giá
    • 2.4.3. Nghiên cứu về tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu đến tỷ giá và vốn đầu tư nước ngoài
    • 2.5. Khoảng trống nghiên cứu về quan hệ giữa tỷ giá và vốn ĐTNN
• CHƯƠNG 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
  • 3.1. Qui trình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI
    • 3.1.1. Qui trình nghiên cứu tổng quát
    • 3.1.2. Giả thuyết nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
      • 3.1.2.1. Giả thuyết nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn FDI tại Việt Nam
      • 3.1.2.2. Giả thuyết nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn FPI tại Việt Nam
  • 3.2. Mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
    • 3.2.1. Mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn FDI tại Việt Nam
    • 3.2.2. Mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn FPI tại Việt Nam
  • 3.3. Mô tả các biến và dữ liệu trong mô hình nghiên cứu
    • 3.3.1. Các biến trong mô hình nghiên cứu
    • 3.3.2. Dữ liệu nghiên cứu
  • 3.4. Phương pháp phân tích
• CHƯƠNG 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
  • 4.1. Diễn biến tỷ giá và dòng vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam
    • 4.1.1. Phân tích diễn biến tỷ giá đa phương giai đoạn 2005-2019
    • 4.1.2. Phân tích xu hướng dòng vốn FDI vào Việt Nam
    • 4.1.3. Phân tích xu hướng dòng vốn FPI vào Việt Nam
  • 4.2. Kết quả nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn FDI và thảo luận
    • 4.2.1. Kết quả phân tích xác định mô hình tối ưu nghiên cứu mối quan hệ giữa mức độ tỷ giá và vốn FDI ở Việt Nam (xem phụ lục 1)
      • 4.2.1.1. Thống kê mô tả các biến trong mô hình 1
      • 4.2.1.2. Kiểm định tính dừng các chuỗi dữ liệu trong mô hình 1
      • 4.2.1.3. Xác định độ trễ tối ưu cho các biến trong mô hình 1
      • 4.2.1.4. Kiểm định đồng liên kết giữa các biến trong mô hình 1 và thực hiện kiểm định mô hình 1: không tồn tại đồng liên kết giữa các biến trong mô hình 1
      • 4.2.1.5. Kiểm định hiện tượng tự tương quan của phần dư mô hình 1: không tự tương quan
      • 4.2.1.6. Kiểm định sự ổn định của mô hình 1: mô hình ổn định
    • 4.2.2. Kết quả nghiên cứu mối quan hệ giữa mức độ tỷ giá và vốn FDI ở Việt Nam và thảo luận
      • 4.2.2.1. Hệ số kiểm định VAR của mô hình 1
      • 4.2.2.2. Kiểm định nhân quả Granger
      • 4.2.2.3. Kết quả phân tích phân rã phương sai mô hình 1
      • 4.2.2.4. Kết quả phân tích tác động phản ứng đẩy giữa các biến trong mô hình 1
      • 4.2.2.5. Thảo luận kết quả kiểm định mối quan hệ giữa mức độ tỷ giá và vốn FDI
    • 4.2.3. Kết quả mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa biến động tỷ giá và vốn FDI ở Việt Nam và thảo luận
      • 4.2.3.1. Kết quả mô hình 2 nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn FDI ở Việt Nam và biến động tỷ giá (Std_reer) tính theo phương pháp độ lệch chuẩn (xem phụ lục 2)
      • 4.2.3.2. Kết quả mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn FDI ở Việt Nam và biến động tỷ giá “V_reer” tính theo phương pháp GARCH(1,1) (xem phụ lục 3)
      • 4.2.3.3. Thảo luận mối quan hệ giữa vốn FDI ở Việt Nam và biến động tỷ giá
  • 4.3. Kết quả nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá và vốn FPI
    • 4.3.1. Kết quả phân tích lựa chọn mô hình tối ưu về mối quan hệ giữa mức độ tỷ giá và vốn FPI (xem phụ lục 4)
      • 4.3.1.1. Thống kê mô tả các biến trong mô hình 4
      • 4.3.1.2. Kiểm định tính dừng các chuỗi dữ liệu trong mô hình 4: tất cả dữ liệu dừng ở chuỗi sai phân bậc 1
      • 4.3.1.3. Xác định độ trễ tối ưu cho các biến trong mô hình 4: độ trễ 4
      • 4.3.1.4. Kiểm định đồng liên kết giữa các biến trong mô hình 4: không đồng liên kết
      • 4.3.1.5. Kiểm định hiện tượng tự tương quan của phần dư mô hình 4: không tự tương quan
      • 4.3.1.6. Kiểm định sự ổn định của mô hình 4: mô hình ổn định
    • 4.3.2. Kết quả mô hình nghiên cứu quan hệ giữa tỷ giá và vốn FPI ở Việt Nam và thảo luận
      • 4.3.2.1. Hệ số kiểm định VAR của mô hình 4
      • 4.3.2.2. Kiểm định nhân quả Granger
      • 4.3.2.3. Kết quả phân tích phân rã phương sai mô hình 4
      • 4.3.2.4. Kết quả phân tích tác động phản ứng đẩy giữa các biến trong mô hình 4
      • 4.3.2.5. Thảo luận kết quả kiểm định mối quan hệ giữa mức độ tỷ giá và vốn FPI
    • 4.3.3. Kết quả kiểm định giả thuyết về mối quan hệ giữa biến động tỷ giá và vốn FPI ở Việt Nam
      • 4.3.3.1. Kết quả mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn FPI ở Việt Nam và biến động tỷ giá tính theo phương pháp độ lệch chuẩn (phụ lục 5)
      • 4.3.3.2. Kết quả mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn FPI ở Việt Nam và biến động tỷ giá, tính theo phương pháp GARCH(1,1)
      • 4.3.3.3. Thảo luận kết quả kiểm định mối quan hệ giữa FPI và biến động tỷ giá
• CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
  • 5.1. Kết luận vấn đề nghiên cứu
    • 5.1.1. Kết luận chung về quá trình phân tích nghiên cứu
    • 5.1.2. Kết luận về mối quan hệ giữa tỷ giá thực hiệu lực và vốn FDI
    • 5.1.3. Kết luận về mối quan hệ giữa tỷ giá thực hiệu lực và vốn FPI
    • 5.1.4. So sánh mối quan hệ giữa hai dòng vốn với tỷ giá ở Việt Nam
  • 5.2. Hàm ý chính sách
    • 5.2.1. Hàm ý chính sách tỷ giá
    • 5.2.2. Hàm ý chính sách quản lý vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam
      • 5.2.2.1. Hàm ý chính sách về quản lý vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam
      • 5.2.2.2. Hàm ý chính sách về quản lý vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài ở Việt Nam
    • 5.2.3. Một số hàm ý chính sách hỗ trợ khác
      • 5.2.3.1. Quản lý độ mở thương mại
      • 5.2.3.2. Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
      • 5.2.3.3. Đối phó nguy cơ khủng hoảng tài chính khu vực và toàn cầu
  • 5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo