Luận án Nghiên cứu tình hình đái tháo đường thai kỳ và mối liên quan của bệnh với adiponectin, leptin huyết thanh

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ VÀ MỐI LIÊN QUAN CỦA BỆNH VỚI ADIPONECTIN, LEPTIN HUYẾT THANH

Ngành:

SẢN PHỤ KHOA

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu tình hình đái tháo đường thai kỳ và mối liên quan của bệnh với adiponectin, leptin huyết thanh" do Trần Khánh Nga thực hiện tại Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế năm 2023, thuộc ngành Sản Phụ khoa. Nghiên cứu nhằm cung cấp dữ liệu dịch tễ học về đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) theo tiêu chuẩn chẩn đoán mới của Bộ Y tế 2018, đồng thời đánh giá mối liên quan giữa adiponectin, leptin huyết thanh với nguy cơ mắc bệnh.

Nghiên cứu được tiến hành trên 1727 thai phụ, cho thấy tỷ lệ ĐTĐTK là 17,1% (KTC95% 16,2–18,0), với sự khác biệt giữa các tỉnh (Cần Thơ 15,4%, An Giang 17,5%, Sóc Trăng 16,9%, Cà Mau 19%). Các yếu tố liên quan đến tăng nguy cơ ĐTĐTK bao gồm: tuổi mẹ ≥ 25 (OR=1,72), dân tộc Kinh (OR=1,81), cư trú thành thị (OR=1,34), trình độ học vấn thấp hơn trung học phổ thông (OR=1,46), chỉ số khối cơ thể (BMI) trước mang thai ≥ 25 (OR=2,79), tăng cân ≥ 12 kg trong thai kỳ (OR=1,50), tiền sử sẩy thai (OR=1,36), sinh con to ≥ 4000g (OR=4,08), tiền sử ĐTĐTK ở lần mang thai trước (OR=5,66), và tiền sử gia đình thế hệ thứ nhất mắc đái tháo đường (OR=1,68).

Về mối liên quan với adipokines, nghiên cứu chỉ ra nồng độ adiponectin huyết thanh ở nhóm ĐTĐTK thấp hơn đáng kể (3,49 ± 0,95 µg/ml) so với nhóm chứng (6,12 ± 2,78 µg/ml). Ngược lại, nồng độ leptin huyết thanh ở nhóm ĐTĐTK cao hơn đáng kể (9,45 ± 6,33 ng/ml) so với nhóm chứng (7,52 ± 4,52 ng/ml). Giảm nồng độ adiponectin huyết thanh (< 3,66 µg/ml) làm tăng nguy cơ ĐTĐTK (OR=4,29), và nguy cơ này tăng lên đáng kể khi kết hợp với BMI cao (ví dụ, OR=11,84 khi BMI ≥ 25 và adiponectin < 3,66 µg/ml). Tương tự, tăng nồng độ leptin huyết thanh (≥ 10,3 ng/ml) cũng liên quan đến nguy cơ ĐTĐTK tăng, đặc biệt khi kết hợp với BMI cao.

Giá trị dự báo của adiponectin ( 10,3 ng/ml), độ nhạy là 52,94% và độ đặc hiệu 60,29%. Luận án đề xuất tầm soát ĐTĐTK thường quy cho các thai phụ có nguy cơ cao và khuyến nghị sử dụng adiponectin, leptin huyết thanh để đánh giá nguy cơ. Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung xét nghiệm các chỉ số này ở ba tháng đầu thai kỳ để cải thiện khả năng dự báo.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. ĐẶT VẤN ĐỀ

• ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN

• BỐ CỤC CỦA LUẬN ÁN

• Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

  • 1.1. ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ
    • 1.1.1. Định nghĩa đái tháo đường thai kỳ
    • 1.1.2. Các yếu tố nguy cơ của đái tháo đường thai kỳ
    • 1.1.3. Bệnh sinh của đái tháo đường thai kỳ
      • 1.1.3.1. Cơ chế điều hòa glucose trong thai kỳ bình thường
      • 1.1.3.2. Sinh lý bệnh của đái tháo đường thai kỳ
    • 1.1.4. Tầm soát và chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ
    • 1.1.5. Hậu quả của đái tháo đường thai kỳ
  • 1.2. ADIPONECTIN VÀ LEPTIN
    • 1.2.1. Hormon adiponectin
    • 1.2.2. Hormon leptin
    • 1.2.3. Vai trò của adiponectin, leptin trong đái tháo đường thai kỳ

• Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
    • 2.1.1. Tiêu chuẩn chọn mẫu
    • 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
  • 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
    • 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
    • 2.2.2. Cỡ mẫu
    • 2.2.3. Cách tiến hành nghiên cứu
    • 2.2.4. Biến số nghiên cứu
    • 2.2.5. Kiểm soát sai số
    • 2.2.6. Phân tích và xử lý số liệu
    • 2.2.7. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu

• Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

  • 3.1. TỶ LỆ VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ
    • 3.1.1. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu
    • 3.1.2. Tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ
      • 3.1.2.1. Tỷ lệ đái tháo đường trong mẫu nghiên cứu
      • 3.1.2.2. Tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ theo số giá trị đường huyết bất thường
      • 3.1.2.3. Tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ theo thời điểm xét nghiệm
    • 3.1.3. Các yếu tố liên quan với đái tháo đường thai kỳ
  • 3.2. NỒNG ĐỘ VÀ MỐI LIÊN QUAN CỦA ADIPONECTIN, LEPTIN VỚI ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ
    • 3.2.1. Đặc điểm của mẫu nghiên cứu
    • 3.2.2. Nồng độ và mối liên quan của adiponectin huyết thanh với đái tháo đường thai kỳ
      • 3.2.2.1. Nồng độ adiponectin huyết thanh
      • 3.2.2.3. Giảm nồng độ adiponectin huyết thanh và nguy cơ đái tháo đường thai kỳ
    • 3.2.3. Nồng độ và mối liên quan của leptin huyết thanh với đái tháo đường thai kỳ
      • 3.2.3.1. Nồng độ leptin huyết thanh
      • 3.2.3.3. Tăng nồng độ leptin huyết thanh và nguy cơ đái tháo đường thai kỳ

• Chương 4: BÀN LUẬN

  • 4.1. TỶ LỆ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ
  • 4.2. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN VỚI ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ
    • 4.2.1. Tuổi mẹ
    • 4.2.2. Mối liên quan giữa đặc điểm dân số - xã hội với đái tháo đường thai kỳ
    • 4.2.3. Tiền sử gia đình
    • 4.2.4. Tiền sử mang thai
    • 4.2.5. Tiền sử thai kỳ trước
    • 4.2.6. Chỉ số khối cơ thể (BMI) và mức độ tăng cân
  • 4.3. NỒNG ĐỘ VÀ MỐI LIÊN QUAN CỦA ADIPONECTIN, LEPTIN VỚI ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ
    • 4.3.1. Adiponectin và đái tháo đường thai kỳ
    • 4.3.2. Leptin và đái tháo đường thai kỳ
  • 4.4. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI

• KẾT LUẬN

  • 1. Tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ và các yếu tố liên quan
  • 2. Nồng độ của adiponectin, leptin huyết thanh và mối liên quan với đái tháo đường thai kỳ

• KIẾN NGHỊ