NGHIÊN CỨU TĂNG CƯỜNG KHẢ NĂNG CHỐNG CHỊU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU CỦA HỆ SINH THÁI – XÃ HỘI TẠI HUYỆN GIAO THUỶ, TỈNH NAM ĐỊNH
Biến đổi khí hậu
Luận án tập trung vào bối cảnh các khu vực ven biển Việt Nam, đặc biệt là Đồng bằng sông Hồng, đang phải đối mặt với những tác động ngày càng tăng của biến đổi khí hậu (BĐKH), làm suy giảm khả năng chống chịu của hệ sinh thái – xã hội (ST-XH). Lý thuyết hệ ST-XH còn mới tại Việt Nam, và việc đánh giá tác động của BĐKH theo phân vùng sinh thái cũng như khả năng chống chịu của hệ ST-XH còn hạn chế. Huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định, với đa dạng sinh học cao, dân số đông, kinh tế nông nghiệp – thủy sản phụ thuộc vào tự nhiên, đang chịu nhiều thách thức từ BĐKH.
Mục tiêu tổng thể của nghiên cứu là đánh giá khả năng chống chịu BĐKH của hệ ST-XH tại Giao Thủy và đề xuất các giải pháp tăng cường khả năng này theo tiếp cận dựa vào hệ sinh thái. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: đánh giá diễn biến các yếu tố thiên tai, khí hậu và tác động của BĐKH đến hệ ST-XH theo các tiểu vùng; xây dựng bộ chỉ số phù hợp để đánh giá khả năng chống chịu BĐKH của hệ ST-XH; và đề xuất các giải pháp tăng cường khả năng chống chịu BĐKH theo tiếp cận dựa vào hệ sinh thái phù hợp với bối cảnh địa phương.
Luận án đã xây dựng được bộ chỉ số đánh giá khả năng chống chịu BĐKH của hệ ST-XH huyện Giao Thủy dựa trên phương pháp CDRI, phân vùng ST-XH cho địa bàn để đánh giá tác động và khả năng chống chịu, đồng thời đề xuất các giải pháp tăng cường khả năng chống chịu theo tiếp cận thích ứng dựa vào hệ sinh thái. Nghiên cứu cũng đã áp dụng lý thuyết về ST-XH trong điều kiện vùng đồng bằng ven biển phía bắc Việt Nam.
Kết quả cho thấy, Giao Thủy chịu tác động mạnh mẽ của BĐKH và nước biển dâng, với các hiện tượng như bão, mưa lớn, ngập lụt, xâm nhập mặn và rét hại ngày càng gia tăng. Nếu mực nước biển dâng 100cm vào cuối thế kỷ 21, khoảng 64,53% diện tích huyện Giao Thủy có nguy cơ bị ngập. Khả năng chống chịu BĐKH của huyện Giao Thủy được đánh giá ở mức Trung bình cao (3.59 điểm) dựa trên 5 nguồn lực (Tự nhiên, Kinh tế, Xã hội, Vật chất/Cơ sở hạ tầng, Chính sách), trong đó nguồn lực Vật chất/Cơ sở hạ tầng và Xã hội có điểm cao nhất. Các giải pháp thích ứng dựa vào hệ sinh thái, bao gồm mô hình sinh kế tuần hoàn và mô hình nuôi trồng thủy sản kết hợp du lịch cộng đồng, đã được đề xuất cho các phân vùng nội đồng và giáp biển nhằm đạt đa lợi ích và giảm phát thải.