Luận án Nghiên cứu tách, điều chế chất chuẩn và xây dựng quy trình phân tích một số hợp chất thiên nhiên có hoạt tính sinh học

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU TÁCH, ĐIỀU CHẾ CHẤT CHUẨN VÀ XÂY DỰNG QUY TRÌNH PHÂN TÍCH MỘT SỐ HỢP CHẤT THIÊN NHIÊN CÓ HOẠT TÍNH SINH HỌC

Ngành:

Hóa Phân tích

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung vào nghiên cứu tách, điều chế chất chuẩn và xây dựng quy trình phân tích các hợp chất thiên nhiên có hoạt tính sinh học (HCTSH) từ một số cây thuốc phổ biến ở Việt Nam. Mục tiêu chính là xây dựng quy trình tách chiết, tinh chế và phân tích HCTSH từ cây Diệp hạ châu, Đan sâm, Mật nhân, Mãng cầu xiêm và Riềng đuôi nhọn - một loài cây mới phát hiện.

Nghiên cứu đã thành công trong việc phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất phyllanthin, hypophyllanthin từ Diệp hạ châu; tanshinone I, cryptotanshinone, tanshinone IIA từ Đan sâm; và eurycomanone từ Mật nhân với độ tinh khiết trên 95%, sử dụng các phương pháp sắc ký và xác nhận cấu trúc bằng phổ ¹H-NMR, ¹³C-NMR, UV-Vis, ESI-MS. Lần đầu tiên tại Việt Nam, các điều kiện sắc ký lỏng điều chế đã được tối ưu để tinh chế 06 hợp chất này đạt độ tinh khiết trên 99%, tạo ra các chất chuẩn cho phân tích định tính và định lượng.

Luận án cũng xây dựng quy trình phân tích đồng thời phyllanthin, hypophyllanthin trong Diệp hạ châu và thực phẩm chức năng; tanshinone I, cryptotanshinone, tanshinone IIA trong Đan sâm; và eurycomanone trong Mật nhân bằng phương pháp LC-MS/MS và UPLC-DAD. Phương pháp LC-MS/MS cho thấy độ lặp lại tốt (RSD < 2%), độ đúng cao (thu hồi 95-104%), độ nhạy cao (LOD thấp 0,1-0,5 ppb) và khoảng tuyến tính rộng (0,005-50 ppm, R² > 0,999). UPLC-DAD cũng có thể áp dụng với kết quả định lượng tương đương.

Ngoài ra, nghiên cứu đã xác định phân đoạn giàu acetogenin từ lá Mãng cầu xiêm bằng qNMR và HPLC-PDA-HRMS, định tính các acetogenin hoạt tính sinh học và định lượng tổng acetogenin (chiếm 46% trong phân đoạn AMF3). Thành phần tinh dầu từ các bộ phận của cây Riềng đuôi nhọn cũng được xác định bằng chưng cất lôi cuốn hơi nước và GC-MS, với monoterpene hydrocarbon là thành phần chính. Các kết quả này cung cấp nền tảng quan trọng cho các nghiên cứu dược liệu tiếp theo.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1. TỔNG QUAN

  • 1.1. Giới thiệu về các hợp chất thiên nhiên có HTSH và một số cây thuốc
  • 1.1.1. Giới thiệu chung
  • 1.1.2. Các nghiên cứu về tách chiết một số hợp chất thiên nhiên có HTSH
  • 1.1.3. Một số loài cây thuốc chứa các hợp chất thiên nhiên có HTSH
  • 1.2. Các phương pháp phân tích các hợp chất thiên nhiên
  • 1.2.1. Phương pháp sắc ký khí
  • 1.2.2. Phương pháp sắc ký lỏng
  • 1.3. Một số nghiên cứu liên quan đến luận án

• Chương 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 2.2. Nội dung nghiên cứu
  • 2.3. Thiết bị, dụng cụ và hóa chất
  • 2.4. Phương pháp nghiên cứu
  • 2.4.1. Thông tin về mẫu
  • 2.4.2. Phương pháp chiết tách/phân lập
  • 2.4.3. Phương pháp xác định cấu trúc và đặc trưng hóa - lý của HCTN
  • 2.4.4. Phương pháp tinh chế HCTN để tạo ra chất chuẩn
  • 2.4.5. PP đánh giá độ tinh khiết của chất chuẩn và dữ liệu chất chuẩn
  • 2.4.6. Phương pháp phân tích các HCTN
  • 2.4.7. Phương pháp đánh giá độ tin cậy của phương pháp phân tích
  • 2.4.8. Phương pháp xử lý số liệu

• Chương 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

  • 3.1. CHIẾT TÁCH VÀ XÁC ĐỊNH CẤU TRÚC CỦA CÁC HỢP CHẤT THIÊN NHIÊN
  • 3.1.1. Chiết tách các HCTN từ cây Diệp hạ châu và đặc trưng cấu trúc
  • 3.1.1.1. Chiết tách và phân lập
  • 3.1.1.2. Đặc trưng cấu trúc
  • 3.1.2. Chiết tách các HCTN từ cây Đan sâm và đặc trưng cấu trúc
  • 3.1.2.1. Chiết tách và phân lập
  • 3.1.2.2. Đặc trưng cấu trúc
  • 3.1.3. Chiết tách các HCTN từ cây Mật nhân và đặc trưng cấu trúc
  • 3.1.3.1. Chiết tách và phân lập
  • 3.1.3.2. Đặc trưng cấu trúc
  • 3.2. TINH CHẾ HỢP CHẤT ĐỂ TẠO RA CHẤT CHUẨN
  • 3.2.1. Chất chuẩn hypophyllanthin và phyllanthin
  • 3.2.2. Chất chuẩn tanshinone I, cryptotanshinone, tanshinone IIA
  • 3.2.3. Chất chuẩn eurycomanone
  • 3.3. QUY TRÌNH PHÂN TÍCH HỢP CHẤT THIÊN NHIÊN CÓ HOẠT TÍNH SINH HỌC
  • 3.4. ĐÁNH GIÁ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH
  • 3.4.1. Tính ổn định của hệ thống thiết bị
  • 3.4.2. Độ đặc hiệu của phương pháp phân tích
  • 3.4.3. Khoảng tuyến tính
  • 3.5. ÁP DỤNG THỰC TẾ
  • 3.5.1. Kiểm soát chất lượng của phương pháp phân tích
  • 3.5.1.1. Độ lặp lại
  • 3.5.1.2. Độ đúng
  • 3.5.1.3. Giới hạn phát hiện và giới hạn định lượng
  • 3.5.2. Hàm lượng các hợp chất trong các mẫu thực tế
  • 3.6. CÁC HỢP CHẤT ACETOGENIN CHIẾT TÁCH TỪ LÁ CÂY MÃNG CẦU XIÊM
  • 3.6.1. Xác định phân đoạn giàu hoạt chất acetogenin
  • 3.6.2. Định tính các acetogenin chính trong phân đoạn AMF-3
  • 3.6.3. Định lượng các acetogenin chính trong phân đoạn AMF-3
  • 3.7. THÀNH PHẦN TINH DẦU TỪ CÂY RIỀNG ĐUÔI NHỌN