Luận án Nghiên cứu tác động, ứng phó và phục hồi sinh kế của hộ khai thác thuỷ sản ven biển bị ảnh hưởng bởi sự cố môi trường biển formosa 2016 tại Thừa Thiên Huế.

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG, ỨNG PHÓ VÀ PHỤC HỒI SINH KẾ CỦA HỘ KHAI THÁC THUỶ SẢN VEN BIỂN BỊ ẢNH HƯỞNG BỞI SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG BIỂN FORMOSA 2016 TẠI THỪA THIÊN HUẾ

Ngành:

Phát triển nông thôn

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung nghiên cứu tác động, khả năng ứng phó và quá trình phục hồi sinh kế của các hộ khai thác thủy sản ven biển tại Thừa Thiên Huế sau sự cố môi trường biển Formosa năm 2016. Sự cố này đã gây ra những thiệt hại nghiêm trọng cho ngư dân ở 4 tỉnh miền Trung, trong đó người dân khai thác thủy sản ven biển Thừa Thiên Huế cũng chịu nhiều ảnh hưởng, đặt ra yêu cầu cấp bách về việc đánh giá “năng lực chống chịu” của cộng đồng.

Mục tiêu tổng thể của nghiên cứu là đánh giá năng lực chống chịu sự cố bất lợi của hộ khai thác thủy sản ven biển thông qua việc phân tích tác động, các giải pháp ứng phó và kết quả phục hồi sinh kế. Các mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về năng lực chống chịu (hấp phụ tác động, ứng phó, phục hồi sinh kế sau sự cố), đánh giá tác động của sự cố Formosa đến sinh kế hộ, nghiên cứu giải pháp và kết quả thực hiện các giải pháp ứng phó, và đánh giá kết quả phục hồi sinh kế của hộ.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng sự cố môi trường biển 2016 đã gây tác động nghiêm trọng đến cộng đồng ngư dân, ảnh hưởng đến gần 46.500 người thuộc 13.000 hộ dân tại Thừa Thiên Huế. Thời gian ảnh hưởng trung bình kéo dài 23,6 tháng, trong đó có 8,5 tháng ngừng khai thác hoàn toàn. Tổng thiệt hại trung bình của mỗi hộ là 274,7 triệu đồng. Các hộ có mức độ đa dạng sinh kế cao hơn cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn trước sự cố.

Về các giải pháp ứng phó, hộ ngư dân chủ yếu tham gia các hoạt động sinh kế mới (88,1%) và cắt giảm chi tiêu (36,2%). Các giải pháp thích ứng bao gồm chuyển sang khai thác xa bờ hoặc tầng nổi, trong khi giải pháp chuyển đổi nghề nghiệp (đầu tư học nghề, xuất khẩu lao động) có tỷ lệ thực hiện thấp (3,3%). Các hỗ trợ từ Chính phủ (khẩn cấp, đền bù thiệt hại, hỗ trợ học phí, bảo hiểm y tế) được đánh giá là kịp thời và đúng đối tượng, góp phần tạo niềm tin cho cộng đồng. Tuy nhiên, mức độ đền bù vẫn còn chưa thực sự tương xứng, dẫn đến khả năng phục hồi sau sự cố của một số nhóm hộ vẫn còn thấp, đặc biệt là nhóm hộ nghèo hoặc chuyên khai thác thủy sản.

Sau 30 tháng, mức độ phục hồi về giá trị ngư cụ và tàu thuyền khai thác thủy sản tại thời điểm khảo sát cao hơn so với trước sự cố. Tuy nhiên, các chỉ tiêu quan trọng khác như sản lượng khai thác/chuyến, số lao động khai thác thủy sản/hộ và thu nhập từ khai thác thủy sản vẫn chưa đạt mức trước sự cố (chỉ đạt từ 84,8% đến 99,9%). Tổng thu nhập của hộ sau 30 tháng cũng chỉ đạt 94,1% so với trước sự cố, mặc dù nhóm hộ khai thác - dịch vụ thủy sản đã phục hồi hoàn toàn về thu nhập. Nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của đa dạng hóa sinh kế trong việc tăng cường năng lực chống chịu của hộ ngư dân trước các sự cố bất lợi.