Luận án Nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ đến kinh tế vĩ mô Việt Nam

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM

Ngành:

Quản lý kinh tế (Mã số: 62.34.04.10)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu tác động của chính sách tiền tệ đến kinh tế vĩ mô Việt Nam" của Nguyễn Thị Vân Anh được thực hiện trong bối cảnh chính sách tiền tệ (CSTT) đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng tại Việt Nam giai đoạn 2005-2017. Giai đoạn này chứng kiến nền kinh tế Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức như lạm phát cao, khủng hoảng tài chính toàn cầu, và sự bất ổn của thị trường, đòi hỏi các giải pháp CSTT linh hoạt và quyết đoán.

Mục tiêu chính của luận án là nghiên cứu tác động của CSTT đến kinh tế vĩ mô Việt Nam trong giai đoạn 2005-2017, từ đó đề xuất các khuyến nghị khoa học và thực tiễn nhằm ổn định kinh tế vĩ mô đến năm 2020, tầm nhìn 2025. Để đạt được mục tiêu này, luận án hệ thống hóa cơ sở lý luận về CSTT và tác động của nó, nghiên cứu thực trạng điều hành CSTT tại Việt Nam, và đánh giá toàn diện các tác động này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào tác động của CSTT đến hai biến số vĩ mô quan trọng là tăng trưởng và lạm phát, trên phạm vi quốc gia.

Luận án đóng góp về mặt học thuật bằng cách hệ thống hóa lý thuyết CSTT và tác động của nó đến tăng trưởng và lạm phát, đồng thời rút ra các định hướng và bài học kinh nghiệm từ điều hành CSTT của một số quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Anh, Châu Âu, và Mỹ, phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Về mặt thực tiễn, luận án phân tích thực trạng điều hành CSTT của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) giai đoạn 2005-2017, chỉ ra những khó khăn, thành công và các vấn đề cần giải quyết.

Kết quả nghiên cứu định tính và định lượng (sử dụng mô hình VAR) cho thấy CSTT có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát lạm phát và có tác động nhất định đến sản lượng. Lãi suất thấp hỗ trợ doanh nghiệp và tăng sản lượng, trong khi việc kiểm soát lạm phát và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô góp phần hỗ trợ tăng trưởng bền vững. Luận án cũng chỉ ra rằng lạm phát quá khứ đóng vai trò quan trọng trong việc xác định lạm phát hiện tại ở Việt Nam. Dựa trên các phân tích này, luận án đề xuất các khuyến nghị về lựa chọn mục tiêu CSTT, nâng cao hiệu quả các công cụ CSTT, và hoàn thiện cơ chế điều hành CSTT nhằm đạt được mục tiêu ổn định và phát triển bền vững cho kinh tế Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

MỞ ĐẦU

• 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

• 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

  • Mục tiêu chung
  • Nhiệm vụ nghiên cứu

• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu
  • Phạm vi nghiên cứu

• 4. Những đóng góp mới của luận án

  • Những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận
  • Những đóng góp mới về thực tiễn

• 5. Kết cấu luận án

  • Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
  • Chương 2: Cơ sở lý luận về chính sách tiền tệ và tác động của chính sách tiền tệ đến kinh tế vĩ mô
  • Chương 3: Thực trạng điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
  • Chương 4: Đánh giá tác động chính sách tiền tệ đến kinh tế vĩ mô Việt Nam
  • Chương 5: Định hướng điều hành chính sách tiền tệ và một số khuyến nghị chính sách nhằm ổn định kinh tế vĩ mô Việt Nam

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

• 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

  • 1.1.1. Các nghiên cứu lý thuyết về tác động của chính sách tiền tệ
    • Lý thuyết của John Maynard Keynes
    • Lý thuyết của Milton Friedman
    • Lý thuyết của Mankiw
  • 1.1.2. Các nghiên cứu về cơ chế tác động của chính sách tiền tệ
  • 1.1.3. Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của CSTT
  • 1.1.4. Khoảng trống nghiên cứu, và hướng nghiên cứu của luận án
    • Giới hạn và khoảng trống nghiên cứu
    • Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu:
    • Các câu hỏi nghiên cứu của luận án

• 1.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 1.2.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
    • Mục tiêu nghiên cứu.
    • Cách thức thực hiện.
    • Thu thập dữ liệu thứ cấp.
    • Xử lý thông tin, dữ liệu thứ cấp.
  • 1.2.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
    • Mục tiêu nghiên cứu.
    • Mô hình nghiên cứu - Mô hình tự hồi quy véc tơ VAR.
    • Các biến và nguồn số liệu.
    • Các bước tiến hành ước lượng mô hình.
  • 1.2.3. Tổng hợp các phương pháp nghiên cứu và công cụ hỗ trợ nghiên cứu
    • Các phương pháp nghiên cứu:
    • Công cụ hỗ trợ nghiên cứu:

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ

• 2.1. CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

  • 2.1.1. Khái niệm về chính sách tiền tệ
  • 2.1.2. Mục tiêu của chính sách tiền tệ
  • 2.1.3. Các công cụ của chính sách tiền tệ
    • 2.1.3.1. Công cụ trực tiếp.
    • 2.1.3.2. Công cụ gián tiếp.

• 2.2. TÁC ĐỘNG CỦA CSTT ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ

  • 2.2.1. Tác động của chính sách tiền tệ đến tăng trưởng
    • 2.2.1.1. Kênh lãi suất.
    • 2.2.1.2. Kênh giá tài sản
      • a. Kênh tỷ giá.
      • b. Kênh giá cổ phiếu.
      • c. Kênh thu nhập.
    • 2.2.1.3. Kênh tín dụng
      • a. Kênh tín dụng ngân hàng.
      • b. Sự điều chỉnh bảng cân đối tài sản của khách hàng.
  • 2.2.2. Tác động của chính sách tiền tệ đến lạm phát
    • 2.2.2.1. Tiền tệ và lạm phát
    • 2.2.2.2. Áp lực lạm phát trong nước (Do AD của nền kinh tế tăng)
    • 2.2.2.3. Áp lực lạm phát nước ngoài (Xuất phát từ việc giá hàng hóa nhập khẩu tăng giá)

• 2.3. CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VỚI MỤC TIÊU ỔN ĐỊNH KINH TẾ VĨ MÔ

  • 2.3.1. Ổn định kinh tế vĩ mô
  • 2.3.2. Chính sách tiền tệ hướng đến mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô

• 2.4. ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

  • 2.4.1. Điều hành CSTT của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC)
  • 2.4.2. Điều hành CSTT của Ngân hàng Trung ương Thái Lan (BOT)
  • 2.4.3. Điều hành CSTT của NHTW Nhật Bản (BOJ)
  • 2.4.4. Điều hành CSTT của NHTW Anh (BOE)
  • 2.4.5. Điều hành CSTT của NHTW Châu Âu (ECB)
  • 2.4.6. Điều hành CSTT của Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED)
  • 2.4.7. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

• 3.1. TÌNH HÌNH KINH TẾ THẾ GIỚI VÀ KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2005-2017

  • 3.1.1. Tình hình kinh tế thế giới
  • 3.1.2. Tình hình kinh tế vĩ mô Việt Nam

• 3.2. ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2005 - 2017

  • 3.2.1. Một số nét khái quát về NHNN Việt Nam
  • 3.2.2. Mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam giai đoạn 2005 – 2017
  • 3.2.3. Các công cụ điều hành chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam
    • 3.2.3.1. Công cụ trực tiếp
      • 3.2.3.1.1. Hạn mức tín dụng
      • 3.2.3.1.2. Kiểm soát lãi suất
    • 3.2.3.2. Công cụ gián tiếp
      • 3.2.3.2.1. Nghiệp vụ thị trường mở (Nghiệp vụ OMO).
      • 3.2.3.2.2. Công cụ lãi suất
      • 3.2.3.2.3. Công cụ tỷ giá
      • 3.2.3.2.4. Công cụ dự trữ bắt buộc

CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2005 – 2017

• 4.1. ĐÁNH GIÁ ĐỊNH TÍNH TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM

  • 4.1.1. Cơ chế truyền dẫn tác động của chính sách tiền tệ đến tăng trưởng và lạm phát ở Việt Nam
  • 4.1.2. Tác động của chính sách tiền tệ đến tăng trưởng
  • 4.1.3. Tác động của chính sách tiền tệ đến lạm phát

• 4.2. ĐÁNH GIÁ ĐỊNH LƯỢNG TÁC ĐỘNG CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM

  • 4.2.1. Ứng dụng mô hình VAR kiểm định tác động của chính sách tiền tệ đến tăng trưởng và lạm phát ở Việt Nam
    • 4.2.1.1. Các biến trong mô hình VAR
    • 4.2.1.2. Kiểm tra tính ổn định của chuỗi số liệu
    • 4.2.1.3. Kết quả mô hình
    • 4.2.1.4. Hàm phản ứng và phân rã phương sai
      • a. Hàm phản ứng
      • b. Phân rã phương sai
  • 4.2.2. Một số vấn đề đặt ra trong điều hành CSTT của NHNN Việt Nam nhìn từ kết quả của mô hình VAR

• 4.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ĐẾN KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM

  • 4.3.1. Những tác động tích cực
  • 4.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân

CHƯƠNG 5: ĐỊNH HƯỚNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH NHẰM HƯỚNG ĐẾN MỤC TIÊU ỔN ĐỊNH KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM

• 5.1. CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI, PHÁT TRIỂN NGÀNH NGÂN HÀNG VÀ QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

  • 5.1.1. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội
  • 5.1.2. Chiến lược phát triển ngành ngân hàng
  • 5.1.3. Quan điểm, định hướng điều hành chính sách tiền tệ

• 5.2. MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ NHẰM HƯỚNG ĐẾN MỤC TIÊU ỔN ĐỊNH KINH TẾ VĨ MÔ VIỆT NAM

  • 5.2.1. Khuyến nghị trong việc lựa chọn mục tiêu điều hành CSTT
  • 5.2.2. Nâng cao hiệu quả các công cụ chính sách tiền tệ
    • 5.2.2.1. Công cụ nghiệp vụ thị trường mở.
    • 5.2.2.2. Công cụ lãi suất.
    • 5.2.2.3. Công cụ tỷ giá.
    • 5.2.2.4. Công cụ dự trữ bắt buộc.
    • 5.2.2.5. Linh hoạt, phối hợp đồng bộ các công cụ CSTT.
  • 5.2.3. Hoàn thiện cơ chế điều hành chính sách tiền tệ
    • 5.2.3.1. Tăng cường công tác phân tích, thống kê, dự báo.
    • 5.2.3.2. Kiểm soát quy mô tín dụng.
    • 5.2.3.3. Chống tình trạng đô la hóa, vàng hóa trong nền kinh tế.
    • 5.2.3.4. Nâng cao tính độc lập tương đối của NHNN Việt Nam.
    • 5.2.3.5. Thiết lập hệ thống cung cấp thông tin, định hướng tâm lý thị trường.

KẾT LUẬN