NGHIÊN CỨU SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG TRONG PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG GIAO THÔNG NÔNG THÔN TỈNH ĐỒNG NAI
KINH TẾ PHÁT TRIỂN
Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu sự tham gia của cộng đồng trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn (CSHT GTNT) tại tỉnh Đồng Nai, với mục tiêu đề xuất các giải pháp tăng cường sự tham gia này đến năm 2020 và tầm nhìn 2030. Bối cảnh nghiên cứu cho thấy nông thôn Việt Nam nói chung và Đồng Nai nói riêng còn tồn tại hạn chế về CSHT GTNT, đặc biệt là tỷ lệ cứng hóa đường thấp và sự đóng góp của người dân còn khiêm tốn, trong khi các chương trình phát triển của tỉnh chưa làm rõ các vấn đề về giải pháp khuyến khích và thực trạng tham gia của cộng đồng.
Nghiên cứu được thực hiện với các mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về sự tham gia của cộng đồng trong phát triển CSHT GTNT, đánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi. Phạm vi nghiên cứu bao gồm hoạt động tham gia của cộng đồng (thực trạng, nội dung, kết quả, mức độ, hình thức) và các yếu tố ảnh hưởng, khảo sát 04 loại cộng đồng chính (người dân, doanh nghiệp, đoàn thể, chính quyền) tại 04 huyện đại diện của Đồng Nai trong giai đoạn 2010-2015.
Về đóng góp mới, luận án đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ thêm cơ sở lý luận về các loại cộng đồng, các hoạt động tham gia, đặc biệt là sự tham gia trong thụ hưởng và đánh giá hiệu quả CSHT GTNT, đồng thời tổng kết kinh nghiệm quốc tế và trong nước. Về thực tiễn, nghiên cứu đã đánh giá thực trạng tham gia của cộng đồng tại Đồng Nai giai đoạn 2013-2015, chỉ ra những mặt đạt được như đóng góp vật chất tăng đều, đối tượng tham gia mở rộng (đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp) nhưng cũng chỉ ra các hạn chế trong từng nội dung tham gia (xác định nhu cầu, lập dự toán, đóng góp nguồn lực, thi công, giám sát, quản lý bảo dưỡng).
Phương pháp nghiên cứu kết hợp tiếp cận hệ thống, có sự tham gia (RRA, PRA), thể chế, hợp tác công-tư và tiếp cận vùng, sử dụng thông tin thứ cấp và sơ cấp, cùng các phương pháp phân tích thống kê mô tả, so sánh, SWOT và kinh tế lượng. Kết quả nghiên cứu chỉ rõ các yếu tố khách quan (kinh tế-xã hội, cơ chế chính sách, quy chế dân chủ, phân cấp quản lý, công tác đào tạo/tuyên truyền) và chủ quan (nguồn nhân lực, năng lực tổ chức/quản lý, ý thức tham gia, kế hoạch huy động tài lực, điều kiện kinh tế) ảnh hưởng đến sự tham gia. Từ đó, luận án đề xuất 06 nhóm giải pháp tăng cường sự tham gia, trong đó nổi bật là việc bổ sung/hoàn thiện cơ chế chính sách, xây dựng mô hình tham gia phù hợp, đổi mới công tác quản lý/kế hoạch hóa, đa dạng hóa nội dung/hình thức tham gia, tăng cường huy động với các chương trình kinh tế-xã hội và đẩy mạnh đào tạo/tuyên truyền, đặc biệt nhấn mạnh giải pháp hợp tác công-tư (PPP) như một đột phá.
1.2.1. Mục tiêu chung
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
1.4.1. Về lý luận
1.4.2. Về thực tiễn
1.5.1. Ý nghĩa khoa học
1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn
2.1.1. Cộng đồng
2.1.2. Phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
2.1.3. Tham gia của cộng đồng trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
2.1.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của cộng đồng trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
3.3.1. Chọn điểm nghiên cứu
3.3.2. Phương pháp thu thập và xử lý thông tin
3.3.3. Phương pháp phân tích
3.3.4. Tiêu chí và hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
4.2.1. Nhận diện các mô hình tham gia của cộng đồng trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn ở Đồng Nai
4.2.2. Tham gia của cộng đồng trong xác định nhu cầu quy hoạch cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
4.2.3. Tham gia của cộng đồng trong lập dự toán và chính sách tham gia phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
4.2.4. Tham gia đóng góp nguồn lực vật chất của cộng đồng cho phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
4.2.4.1. Tham gia của cộng đồng trong đóng góp nguồn lực
4.2.4.2. Phân tích mức độ tham gia của cộng đồng trong đóng góp hiện vật
4.2.5. Tham gia của cộng đồng trong thi công xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
4.2.6. Tham gia của cộng đồng trong giám sát và nghiệm thu cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
4.2.7. Tham gia của cộng đồng trong quản lý và bảo dưỡng cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
4.2.8. Tham gia của cộng đồng trong thụ hưởng và đánh giá hiệu quả cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
4.3.1. Ảnh hưởng của các yếu tố khách quan đến sự tham gia của cộng đồng trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
4.3.2. Ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan đến sự tham gia của cộng đồng trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn
4.4.1. Bổ sung và hoàn thiện cơ chế chính sách cho sự tham gia của cộng đồng
4.4.2. Xây dựng mô hình cho sự tham gia phù hợp với loại cộng đồng tham gia và đặc thù của từng vùng/ địa phương
4.4.3. Đổi mới công tác quản lý và kế hoạch hoá hoạt động tham gia của cộng đồng
4.4.4. Đa dạng hoá các nội dung, hình thức và cơ chế tham gia, nhằm khai thác tối đa khả năng tham gia của cộng đồng theo đặc thù của từng vùng/ địa phương
4.4.5. Tăng cường huy động sự tham gia của cộng đồng cho phát triển cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn với một số chương trình phát triển kinh tế-xã hội
4.4.6. Đẩy mạnh công tác đào tạo, tập huấn và tuyên truyền vận động theo chủ thể cộng đồng tham gia