Luận án Nghiên cứu phát hiện và xây dựng quy trình phân lập tetrodotoxin và một số độc tố thần kinh khác từ cá nóc

Tên luận án:

“Nghiên cứu phát hiện và xây dựng quy trình phân lập tetrodotoxin và một số độc tố thần kinh khác từ cá nóc”

Ngành:

Dược học cổ truyền

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung vào nghiên cứu phát hiện, phân lập và xây dựng quy trình tinh chế tetrodotoxin (TTX) cùng các dẫn chất từ cá nóc, với định hướng ứng dụng trong y học. Mục tiêu chính bao gồm sàng lọc và phát hiện TTX ở một số loài cá nóc, phân lập và xác định cấu trúc các độc tố thần kinh khác (tetrodotoxin analogues), cũng như xây dựng quy trình chiết xuất, phân lập và tinh chế TTX đạt độ tinh khiết phù hợp làm chất chuẩn, đồng thời bước đầu bào chế bột đông khô để sử dụng trong y học.

Nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khoa học, từ thu mẫu, định danh, xử lý và bảo quản cá nóc, đến các kỹ thuật phân tích tiên tiến như sinh hoá chuột, sắc ký lớp mỏng, phổ khối và sắc ký lỏng khối phổ để phát hiện, định tính và định lượng TTX. Quá trình chiết xuất và phân lập TTX sử dụng thiết bị xay ngâm chiết, cột trao đổi cation acid yếu, cột nhồi hỗn hợp than hoạt và đất tảo cát diatomis, kết hợp với tinh chế bằng kết tinh và sắc ký lỏng điều chế để đạt độ tinh khiết trên 95%. Luận án cũng đã thiết lập lọ chuẩn TTX và bào chế bột đông khô TTX 0,1%.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, 10 loài cá nóc độc thuộc họ Tetraodontidae đã được thu thập và định danh, với độc tố chủ yếu tập trung ở gan, trứng, tinh sào và ruột, trong đó trứng có hàm lượng TTX cao nhất. Đặc biệt, 5 hợp chất tương tự TTX (5-deoxytetrodotoxin, 6-epitetrodotoxin, 6-deoxytetrodotoxin, 11-deoxytetrodotoxin và 6,11-dideoxytetrodotoxin) đã được phân lập lần đầu tiên từ cá nóc Việt Nam. Nghiên cứu đã tinh chế được tổng lượng 93,49 mg TTX tinh khiết đạt 98,27%, làm chủ công nghệ chiết xuất và tinh chế TTX độ tinh khiết cao để thiết lập chất chuẩn tại Việt Nam. Đồng thời, luận án đã xây dựng bộ phổ dữ liệu định danh TTX và các dẫn chất, thiết lập 100 lọ chuẩn TTX, chiết xuất bột TTX thô có hàm lượng >80%, và bào chế thử nghiệm bột đông khô chứa 0,1% TTX với tiêu chuẩn cơ sở, chất lượng và độc tính được đánh giá, mở ra tiềm năng ứng dụng làm nguyên liệu bào chế thuốc và các chế phẩm chứa TTX trong tương lai.

Mục lục chi tiết:

• 1. Mục tiêu

• 2. Phương pháp nghiên cứu

  • 2.1. Thu mẫu, định danh, xử lý mẫu, bảo quản, vận chuyển cá nóc từ nơi thu mẫu đến phòng thí nghiệm
  • 2.2. Nghiên cứu phát hiện, định tính, định lượng tetrodotoxin
  • 2.3. Nghiên cứu thành phần hóa học, phân lập tetrodotoxin và dẫn chất từ một số loài cá nóc. Xây dựng bộ dữ liệu phổ và xác định các chất phân lập được
  • 2.4. Chiết xuất tetrodotoxin sử dụng thiết bị xay ngâm chiết; phân lập tetrodotoxin sử dụng cột trao đổi cation acid yếu (nhựa Amberlit IRC-60), cột nhồi hỗn hợp than hoạt và đất tảo cát diatomis; tinh chế bằng kết tinh thu được tetrodotoxin thô có hàm lượng trên 80%; tinh chế qua sắc ký lỏng điều chế để thu tetrodotoxin tinh khiết có hàm lượng trên 95%, đáp ứng yêu cầu làm nguyên liệu thiết lập chất chuẩn
  • 2.5. Thiết lập lọ chuẩn 100 µg tetrodotoxin /lọ 1 ml, đánh giá liên phòng và xác định giá trị ấn định chuẩn thiết lập được.
  • 2.6. Bào chế và tiêu chuẩn hóa bột đông khô tetrodotoxin 0,1 %

• 3. Kết quả chính và kết luận

  • 3.1. Sàng lọc và phát hiện tetrodotoxin trong một số loài cá nóc:
  • 3.2. Chiết xuất phân lập và xác định cấu trúc một số độc tố thần kinh khác
  • 3.3. Xây dựng quy trình phân lập tetrodotoxin có độ tinh khiết phù hợp để làm chất chuẩn và bước đầu bào chế bột đông khô định hướng sử dụng trong y học.